Theo Báo Điện Biên Phủ, là một trong những địa phương sớm xác định hướng phát triển du lịch gắn kết Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), tỉnh Điện Biên đã và đang gặt hái được những dấu ấn đột phá. Giai đoạn 2021 – 2025 ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ của chương trình OCOP trên toàn tỉnh cả về quy mô lẫn chất lượng. Bên cạnh các mặt hàng nông nghiệp và thực phẩm truyền thống, nhiều dịch vụ du lịch cộng đồng đã bước đầu được quan tâm đầu tư bài bản, hoàn thiện tiêu chuẩn để tham gia vào sân chơi kinh tế giá trị cao này.

Hiện nay, toàn tỉnh Điện Biên có 147 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, bao gồm 142 sản phẩm đạt hạng 3 sao và 5 sản phẩm đạt 4 sao. Đáng chú ý nhất trong bức tranh chung ấy chính là việc lần đầu tiên địa phương có 2 sản phẩm thuộc lĩnh vực du lịch được vinh danh và công nhận chính thức: Điểm du lịch sinh thái nghỉ dưỡng Mường Then (bản Ló, xã Thanh Nưa) và Hợp tác xã (HTX) Phadin (bản Háng Tàu, xã Quài Tở). Sự kiện hai mô hình du lịch đầu tiên đạt chuẩn OCOP được xem là dấu mốc mang tính bước ngoặt. Kết quả này khẳng định tư duy định hướng đúng đắn của địa phương trong việc nâng tầm các giá trị tài nguyên bản địa, làm phong phú hệ sinh thái trải nghiệm cho du khách, đồng thời tạo ra phương thức sinh kế bền vững và lâu dài cho đồng bào các dân tộc trên địa bàn.

Tọa lạc tại vị trí đắc địa trên đỉnh đèo Pha Đin huyền thoại, HTX Phadin sở hữu lợi thế lớn về cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, kết hợp hài hòa với nét kiến trúc truyền thống độc đáo của người bản địa. Nơi đây đang dần chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm dừng chân không thể bỏ qua của du khách trên hành trình khám phá Tây Bắc. Chị Trần Thị Mỹ Linh, Giám đốc HTX Phadin chia sẻ: “Việc được công nhận sản phẩm OCOP đã giúp HTX nâng cao uy tín và thu hút nhiều du khách hơn. Đây không chỉ là cơ hội để quảng bá hình ảnh, văn hóa địa phương mà còn mở ra hướng phát triển bền vững khi du lịch gắn với nông nghiệp và sản phẩm bản địa. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện dịch vụ, đa dạng hoạt động trải nghiệm, để mỗi du khách khi đến Phadin đều có thêm những ấn tượng đẹp và mong muốn trở lại”.

Từ góc độ quản lý chính quyền cơ sở, ông Nhữ Duy Đông, Chủ tịch UBND xã Quài Tở cho biết: “Việc HTX Phadin được công nhận là sản phẩm OCOP trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ, tạo động lực để địa phương phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục phối hợp với các ngành chức năng hỗ trợ HTX hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống và các sản phẩm OCOP đặc trưng, góp phần đưa Pha Đin trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Điện Biên”.

Cùng chung định hướng phát triển ấy, giữa không gian yên bình của xã Thanh Nưa, Điểm dịch vụ và du lịch sinh thái Mường Then cũng đã vinh dự được Ủy ban Nhân dân tỉnh Điện Biên công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ. Nơi đây nhanh chóng trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai muốn hòa mình vào thiên nhiên và tìm hiểu sâu về đời sống văn hóa của người dân bản địa. Ông Phạm Văn Thắng, chủ cơ sở du lịch sinh thái Mường Then chia sẻ: “Việc được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao là động lực để chúng tôi tiếp tục đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng thương hiệu. Đặc biệt là mở rộng các hoạt động trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa, ẩm thực, nông nghiệp và thiên nhiên... Chúng tôi kỳ vọng OCOP sẽ là 'tấm vé' giúp điểm du lịch đến gần hơn với du khách trong và ngoài tỉnh, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân”.

Những giá trị mà mô hình du lịch gắn với thương hiệu OCOP mang lại đã được minh chứng rõ nét qua trải nghiệm thực tế của khách tham quan. Thay vì chỉ ngắm cảnh đơn thuần, du khách giờ đây được thụ hưởng một không gian văn hóa – dịch vụ chất lượng, có chiều sâu và giàu tính tương tác hơn. Chị Nguyễn Thu Phương, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng với không gian khu du lịch sinh thái Mường Then. Khung cảnh ở đây yên bình, gần gũi với thiên nhiên và vẫn giữ được những nét văn hóa đặc trưng của đồng bào địa phương. Điều khiến tôi thích nhất là được trải nghiệm các món ăn truyền thống, tìm hiểu đời sống, phong tục của người dân và mua những sản phẩm OCOP đặc trưng làm quà”.

Dù đã đạt được những thành tựu bước đầu rất đáng khích lệ, tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng gắn với Chương trình OCOP tại Điện Biên vẫn còn nguồn dư địa rất lớn để khai thác sâu hơn nữa. Thực tế cho thấy, số lượng sản phẩm OCOP thuộc lĩnh vực dịch vụ, du lịch hiện vẫn còn khiêm tốn so với quy mô và lợi thế của vùng đất lịch sử này. Một số mô hình vẫn đang vận hành ở quy mô nhỏ, chất lượng dịch vụ chưa thực sự đồng đều, trong khi sự kết nối, liên kết chuỗi giữa các chủ thể OCOP với công ty lữ hành và hệ thống phân phối chưa đạt độ chặt chẽ cần thiết.

Để giải quyết bài toán này, tỉnh Điện Biên xác định phát triển du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm OCOP không chỉ là giải pháp phát triển kinh tế thuần túy, mà đó phải là không gian hội tụ hài hòa giữa văn hóa, nông nghiệp, nghề truyền thống và thương mại. Mỗi bản làng du lịch phải chuyển mình thành một "điểm đến trải nghiệm" toàn diện. Trong mô hình phát triển mới, du khách đến tham quan vừa là người khám phá văn hóa, vừa là người tiêu dùng trực tiếp các sản phẩm bản địa chất lượng cao. Cách tiếp cận này giúp định hình một chuỗi giá trị khép kín từ khâu sản xuất, quảng bá cho đến tiêu thụ sản phẩm, góp phần nâng tầm thương hiệu OCOP, bảo tồn di sản vùng cao và kiến tạo sức sống bền vững cho các vùng nông thôn Điện Biên.