Cường quốc dầu mỏ số 1 châu Phi khốn khổ vì bị trộm dầu, thiệt hại 5,6 tỷ USD
Chỉ trong vài năm, cường quốc dầu mỏ số một châu Phi đã bị bòn rút hàng chục triệu thùng dầu thô. Nạn trộm cắp và phá hoại đường ống quy mô lớn không chỉ bào mòn ngân sách mà còn đẩy niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế vào thế báo động.
Tại Nigeria - quốc gia khai thác dầu mỏ lớn nhất châu Phi - những vết cắt đục nát hệ thống đường ống dẫn dầu thô đang gây khủng hoảng cho toàn bộ nền kinh tế. Dữ liệu từ Ủy ban Điều tiết Thượng nguồn Dầu khí Nigeria (NUPRC) cho thấy, tính từ năm 2021 đến tháng 7/2025, quốc gia Tây Phi này đã bị thất thoát tổng cộng 69 triệu thùng dầu thô do nạn trộm cắp và tàn phá hạ tầng.
Lượng dầu thất thoát qua từng năm cụ thể gồm: 37,6 triệu thùng (2021), 20,9 triệu thùng (2022), 4,3 triệu thùng (2023), 4,1 triệu thùng (2024) và 2,04 triệu thùng trong 7 tháng đầu năm 2025.
Tính toán tổng thể, giá trị thiệt hại lên tới hơn 5,61 tỷ USD, tương đương khoảng 147 nghìn tỷ đồng. Để dễ hình dung về quy mô tổn thất, số tiền bị bòn rút kể trên đủ nguồn lực để chính phủ đầu tư xây dựng 56.074 trạm y tế, 129.401 phòng học hoặc trải dài 10.191 km đường bộ trên toàn quốc.
Đứng đằng sau những con số thiệt hại nặng nề này là phương thức hoạt động ngày càng liều lĩnh và tinh vi của các tổ chức tội phạm. Báo cáo từ Tổng công ty Dầu mỏ Quốc gia Nigeria (NNPC) ghi nhận 24 vụ trộm cắp đường ống tính từ năm 2025 đến thời điểm công bố số liệu vào tháng 6/2026.
Các băng nhóm tội phạm được trang bị vũ khí hạng nặng, tự xưng là "Lực lượng đặc nhiệm NNPC/Chính phủ Liênbang". Chúng móc nối, cấu kết với người dân địa phương để đào xới, cắt đứt và mang đi từng đoạn đường ống dài. Riêng trong năm 2025, khoảng 9 km đường ống đã bị bóc gỡ dọc theo các tuyến hành lang trọng yếu như Enugu - Makurdi - Yola và Warri - Kaduna trong tổng số 19 vụ việc xảy ra. Sang đến nửa đầu năm 2026, có thêm 5 vụ trộm nghiêm trọng tại các địa bàn Piri-Kwali, Gwagwalada và Badanga.
Ông Bashir Bayo Ojulari, Tổng Giám đốc điều hành NNPC, nhận định tình trạng này không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn ảnh hưởng đến an ninh năng lượng và sự phát triển quốc gia. Chuyên gia dầu khí Chukwuma Atuanya cũng cho rằng nạn trộm cắp làm thất thu ngoại tệ, gây áp lực lên ngân sách, khiến đồng Naira mất giá và xua đuổi các nhà đầu tư. Chi phí bảo vệ an ninh tăng cao cùng rủi ro gián đoạn sản xuất khiến mục tiêu đạt sản lượng 2 triệu thùng/ngày của Nigeria ngày càng khó thực hiện.
Để khắc phục, NNPC đã phối hợp với quân đội và cảnh sát truy quét tội phạm. Tháng 6/2026, lực lượng chức năng bắt 3 nghi phạm tại Pai, Abuja. Đến tháng 7/2026, cảnh sát bắt thêm 7 nghi phạm và thu giữ 285 đoạn đường ống bị phá hoại tại bang Adamawa. Quân đội Nigeria cam kết bảo vệ hạ tầng dầu khí trên toàn quốc.
Nhờ áp dụng Đạo luật Công nghiệp Dầu mỏ (PIA) và tăng cường an ninh, lượng dầu thất thoát hàng ngày đã giảm từ mức đỉnh 102.900 thùng/ngày (năm 2021) xuống 9.600 thùng/ngày vào tháng 7/2025. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2009.
