Sau gần 17 năm triển khai cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, hàng hóa do doanh nghiệp trong nước sản xuất ngày càng có vị trí rõ nét trên thị trường. Sự thay đổi không chỉ thể hiện ở độ phủ của hàng Việt trong các hệ thống phân phối mà còn ở cách người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm.

Người tiêu dùng ngày càng đặt niềm tin vào hàng Việt

Những năm đầu thực hiện cuộc vận động, trọng tâm chủ yếu là thay đổi nhận thức, khuyến khích người dân ưu tiên lựa chọn sản phẩm do doanh nghiệp trong nước sản xuất. Đến nay, hàng Việt đã xuất hiện phổ biến tại nhiều kênh bán lẻ hiện đại và từng bước nâng cao vị thế ở nhiều nhóm ngành hàng.

Tại các hệ thống phân phối lớn như Central Retail, WinMart, Saigon Co.op, BRG Mart, Hapro Mart, AEON..., hàng Việt chiếm tỷ lệ cao, nhất là ở các nhóm thực phẩm, hàng tiêu dùng thiết yếu, dệt may và đồ gia dụng.

Đáng chú ý, xu hướng lựa chọn của người tiêu dùng đang thay đổi. Hàng Việt không còn được ưu tiên đơn thuần vì yếu tố nội địa mà ngày càng được đánh giá dựa trên chất lượng, mẫu mã, giá cả, trải nghiệm và mức độ uy tín của thương hiệu.

Trong khi đó, quá trình hội nhập khiến thị trường Việt Nam ngày càng có sự tham gia của nhiều thương hiệu quốc tế. Doanh nghiệp trong nước vì thế phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm, công nghệ, dịch vụ và khả năng xây dựng thương hiệu.

Nếu trước đây lợi thế về chi phí có thể giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, thì hiện nay yếu tố quyết định sức cạnh tranh đang chuyển dần sang đổi mới sáng tạo, năng lực quản trị, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA Lê Hồng Quang cho rằng, doanh nghiệp muốn góp phần xây dựng thương hiệu quốc gia cần tạo dựng nội lực từ chất lượng sản phẩm, đổi mới sáng tạo và năng lực tiên phong. Trong đó, chuyển đổi số cần được xem là một trụ cột quan trọng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

Thực tế cho thấy nhiều thương hiệu Việt đã chủ động đầu tư dài hạn thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá. Việc đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực quản trị đang trở thành hướng đi phổ biến nhằm tạo lợi thế bền vững.

Vinamilk là một trong những trường hợp tiêu biểu. Thương hiệu này tiếp tục được Brand Finance xếp hạng AAA+, mức cao nhất về sức mạnh thương hiệu, đồng thời được đánh giá cao ở các hoạt động phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội.

Những kết quả này cho thấy thương hiệu Việt muốn phát triển lâu dài phải bắt đầu từ việc tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng trong nước, sau đó mới có thể mở rộng ra các thị trường quốc tế.

Theo Brand Finance, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 519,6 tỷ USD, đứng thứ 32 trong tổng số 193 nền kinh tế được đánh giá. Đây là tín hiệu tích cực đối với hình ảnh và năng lực cạnh tranh của Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng tầm các thương hiệu doanh nghiệp trong nước.

Tạo nền tảng để thương hiệu Việt vươn ra quốc tế

Theo Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) Vũ Bá Phú, yêu cầu đối với thương hiệu Việt hiện nay không chỉ dừng ở xúc tiến thương mại mà cần hướng tới xây dựng chiến lược thương hiệu quốc gia với doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm.

Bộ Công Thương đang nghiên cứu xây dựng Chiến lược thương hiệu quốc gia giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của hàng hóa “Made in Vietnam”.

Trong bối cảnh mới, lợi thế của doanh nghiệp không còn phụ thuộc chủ yếu vào quy mô sản xuất hay chi phí nhân công. Hàm lượng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh và năng lực quản trị ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng quyết định khả năng cạnh tranh.

Sau hơn 20 năm triển khai, Chương trình thương hiệu quốc gia Việt Nam đã hình thành lực lượng doanh nghiệp nòng cốt với 190 doanh nghiệp và 359 sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia. Nhóm doanh nghiệp này hiện chiếm gần 89% tổng giá trị của nhóm thương hiệu doanh nghiệp có giá trị nhất Việt Nam.

Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại Hoàng Minh Chiến cho biết, thời gian tới, Chương trình thương hiệu quốc gia sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và xây dựng thương hiệu gắn với đổi mới sáng tạo.

Đây cũng là những yếu tố ngày càng quan trọng khi doanh nghiệp Việt muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và tiếp cận các thị trường có tiêu chuẩn cao.

Ở góc độ doanh nghiệp, thương hiệu không chỉ đóng vai trò quảng bá mà còn là lời cam kết về chất lượng, uy tín và trách nhiệm. Việc đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững sẽ giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin tại thị trường trong nước, đồng thời tạo lợi thế khi xuất khẩu.

Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành khoảng 1.000 doanh nghiệp có thương hiệu quốc gia, đủ khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị và góp phần nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Từ nền tảng thị trường nội địa, các doanh nghiệp Việt có cơ hội từng bước mở rộng thị trường quốc tế. Khi chất lượng, công nghệ và uy tín trở thành những giá trị cốt lõi, thương hiệu Việt không chỉ đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong nước mà còn có thể tạo dấu ấn trên thị trường toàn cầu.