Trực ngoài giờ và siết chặt kỷ luật công vụ

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, đặc biệt qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc, Cục Hải quan đã yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực đồng loạt triển khai nhiều giải pháp cấp bách. Trọng tâm của lệnh khẩn là bảo đảm quy trình thông quan diễn ra nhanh chóng, thông suốt đối với mặt hàng sầu riêng đang bước vào cao điểm thu hoạch.

Theo chỉ đạo mới, các đơn vị hải quan phải chủ động bố trí nhân sự giải quyết thủ tục và giám sát hàng hóa xuất khẩu ngoài giờ hành chính, bao gồm cả các ngày nghỉ và ngày lễ. Mọi vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan phải được ưu tiên xử lý ngay tại chỗ; trường hợp vượt thẩm quyền, các đơn vị cần kịp thời báo cáo lên Cục Hải quan để được hướng dẫn giải quyết, tuyệt đối không để kéo dài thời gian thông quan tại những địa bàn có lưu lượng hàng hóa tăng cao.

Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ làm hồ sơ, công tác bảo quản nông sản cũng được quan tâm đặc biệt. Cơ quan hải quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi tại khu vực cửa khẩu để bố trí địa điểm bảo quản, phân loại hàng hóa hợp lý, qua đó giảm thiểu nguy cơ suy giảm chất lượng sầu riêng trong thời gian chờ xuất khẩu.

Ở góc độ phối hợp đối ngoại và liên ngành, Cục Hải quan chỉ đạo các đơn vị thường xuyên cập nhật tình hình xuất khẩu trên địa bàn và duy trì trao đổi thông tin 24/24 giờ với Hải quan cửa khẩu phía Trung Quốc để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Việc này giúp cung cấp thông tin và khuyến cáo sớm cho doanh nghiệp về những thay đổi trong chính sách quản lý, kiểm tra của nước bạn để chủ động phương án kinh doanh. Đồng thời, lực lượng hải quan tăng cường phối hợp với biên phòng, kiểm dịch và cơ quan quản lý cửa khẩu để điều tiết giao thông, tránh tình trạng ùn tắc phương tiện. Đáng chú ý, với những lô hàng đã xuất khẩu nhưng không đủ điều kiện nhập khẩu vào Trung Quốc và phải đưa trở lại Việt Nam, cơ quan hải quan sẽ ưu tiên giải quyết nhanh thủ tục tái nhập nhằm giảm tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp.

Xuyên suốt quá trình triển khai, Cục Hải quan nhấn mạnh yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính. Các đơn vị và cán bộ công chức bị nghiêm cấm có hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà, làm phát sinh chi phí ngoài quy định hay kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, hướng tới xây dựng một môi trường thông quan minh bạch, hiệu quả và thân thiện với doanh nghiệp.

Áp lực mùa vụ và yêu cầu tháo gỡ rào cản pháp lý

Những động thái quyết liệt của Cục Hải quan được đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục ghi nhận vai trò động lực của ngành nông nghiệp, với kim ngạch xuất khẩu nông sản nửa đầu năm 2026 ước đạt 35,88 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đằng sau con số tích cực là không ít thách thức. Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu rau quả trong 6 tháng đầu năm nay đạt khoảng 3,1 tỷ USD, ghi nhận sự sụt giảm so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, mặt hàng sầu riêng từng mang về hơn 3,2 tỷ USD trong năm 2025 vẫn chưa thể lấy lại đà tăng trưởng do đối mặt với nhiều rào cản như tỷ lệ kiểm tra lô hàng lên đến 100%, thời gian thông quan kéo dài và chi phí logistics tăng cao.

Bước sang quý III, nhiều vùng trồng sầu riêng trọng điểm tại Tây Nguyên, Đông Nam bộ và Đồng bằng sông Cửu Long bắt đầu bước vào vụ thu hoạch rộ với sản lượng dự kiến tăng mạnh. Riêng tại Đắk Lắk, các lô sầu riêng đầu tiên đang chuẩn bị bước vào mùa xuất khẩu cao điểm, dự kiến kéo dài đến giữa tháng 9/2026. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ chủ lực là Trung Quốc vẫn áp dụng các yêu cầu giám sát khắt khe về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và chất vàng O, làm gia tăng nguy cơ ùn ứ hàng hóa tại khu vực biên giới nếu không được thông quan kịp thời.

Tại cuộc họp liên quan về tháo gỡ khó khăn cho xuất khẩu nông sản mới đây, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ ra rằng Nghị định số 38/2026/NĐ-CP đang bộc lộ một số hạn chế. Những bất cập này khiến việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói gặp nhiều khó khăn, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ và làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Trước thực tế đó, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị Chính phủ ban hành một nghị quyết riêng nhằm đơn giản hóa thủ tục, tạo cơ sở pháp lý để triển khai ngay các giải pháp cấp bách bảo đảm dòng chảy xuất khẩu không bị gián đoạn trong thời gian chờ sửa đổi nghị định.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tháo gỡ kịp thời các vướng mắc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã yêu cầu các bộ, ngành liên quan khẩn trương xử lý triệt để những bất cập hiện hữu, đặc biệt là đối với mặt hàng sầu riêng tại khu vực Tây Nguyên. Phó Thủ tướng nêu rõ quan điểm chỉ đạo là không được để nông sản của người dân đến vụ thu hoạch bị ùn ứ, không xuất khẩu được do những chậm trễ trong thủ tục hành chính hoặc những bất cập trong cơ chế quản lý.