Trong quá trình phát triển hạ tầng tại Trung Quốc, từng xuất hiện nhiều trường hợp người dân từ chối di dời, giữ đất với kỳ vọng nhận được mức bồi thường cao hơn quy định. Tuy nhiên, có những quyết định sau cùng lại khiến chính chủ nhà rơi vào cảnh “tiến thoái lưỡng nan”.

Một trường hợp gây chú ý xảy ra tại khu vực Páo Giang, thuộc thành phố Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, khi tuyến đường sắt cao tốc Hàng Châu - Ninh Ba được phê duyệt quy hoạch vào năm 2010.

Theo thiết kế ban đầu, một số hộ dân trong khu vực phải di dời để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công. Thời điểm đó, đời sống ở nhiều vùng nông thôn còn khó khăn, trong khi khoản đền bù lên tới hàng triệu NDT được xem là cơ hội cải thiện đáng kể điều kiện kinh tế của nhiều gia đình. Vì vậy, sau khi nhận thông báo từ chính quyền địa phương, phần lớn hộ dân nhanh chóng đồng ý di dời theo phương án chung.

Tuy nhiên, gia đình ông Tôn (tên nhân vật đã được thay đổi) lại kiên quyết từ chối. Theo ông Tôn, căn nhà 3 tầng của gia đình có sân vườn rộng, nằm ở vị trí thuận lợi nên mức bồi thường theo khung chung là chưa tương xứng với giá trị thực tế của bất động sản.

Từ đó, gia đình này yêu cầu được đền bù cao gấp 4 lần so với phương án mà chính quyền đưa ra.

Đề nghị trên nhanh chóng gây tranh cãi. Các cơ quan chức năng cho rằng nếu chấp nhận mức bồi thường vượt khung, công tác giải phóng mặt bằng sẽ mất tính công bằng và có nguy cơ tạo tiền lệ cho những trường hợp tương tự về sau. Trong suốt quá trình thương lượng, hai bên nhiều lần tổ chức đàm phán nhưng đều không đạt được tiếng nói chung.

Không lâu sau, gia đình họ Vương sống sát bên cũng thay đổi quyết định. Ban đầu, hộ dân này dự định chấp nhận phương án bồi thường để di dời như các gia đình khác trong khu vực. Tuy nhiên, khi chứng kiến gia đình ông Tôn kiên quyết “giữ nhà”, họ cũng bắt đầu nảy sinh tâm lý chờ đợi, hy vọng có thể nhận được khoản bồi thường cao hơn nếu tiếp tục bám trụ.

Sự việc khiến công tác giải phóng mặt bằng trở nên phức tạp hơn, đồng thời ảnh hưởng tới tiến độ của dự án đường sắt cao tốc - công trình hạ tầng trọng điểm tại địa phương.

Sau nhiều cuộc họp đánh giá, chính quyền địa phương cùng đơn vị thi công đã quyết định điều chỉnh thiết kế tuyến đường. Thay vì tiếp tục thương lượng hoặc tiến hành cưỡng chế, tuyến đường sắt được thiết kế “né” 2 căn nhà chưa chịu di dời.

Theo đó, đường ray được bẻ cong và chạy lệch khỏi phương án ban đầu để tránh phần đất của 2 hộ dân này. Nhờ giải pháp điều chỉnh, dự án vẫn được triển khai đúng tiến độ, dù chi phí xây dựng và mức độ phức tạp trong thi công tăng lên đáng kể.

Tuy nhiên, quyết định giữ nhà cuối cùng lại dẫn tới kết cục ngoài mong muốn đối với 2 gia đình nói trên. Do không còn nằm trong diện bị thu hồi đất, họ không nhận được bất kỳ khoản bồi thường nào.

Khi tuyến đường sắt cao tốc hoàn thành và đi vào vận hành, 2 căn nhà trở nên lạc lõng giữa khu vực đã được giải phóng mặt bằng. Mỗi ngày, các đoàn tàu liên tục chạy qua với tốc độ cao, tạo ra tiếng ồn lớn, rung chấn mạnh cùng lượng bụi đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh hoạt của các thành viên trong gia đình.

Đáng chú ý, khoảng cách từ đường ray tới căn nhà của ông Tôn được cho là chưa đầy 10m. Mỗi khi tàu chạy qua, căn nhà rung lên rõ rệt. Điều kiện sinh hoạt bị tác động liên tục khiến giá trị sử dụng cũng như giá trị kinh tế của bất động sản giảm sút theo thời gian.

Ngoài những bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày, căn nhà nằm sát tuyến đường sắt cao tốc cũng gặp nhiều hạn chế trong việc cải tạo, mở rộng hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng. Nếu tiếp tục ở lại, gia chủ phải chấp nhận tiếng ồn và rung chấn kéo dài. Trong khi đó, việc bán lại hoặc chuyển tới nơi ở khác cũng trở nên khó khăn do vị trí đặc thù của ngôi nhà.

Từ kỳ vọng nhận khoản bồi thường cao hơn nhiều lần so với quy định ban đầu, chủ căn nhà 3 tầng cuối cùng lại rơi vào hoàn cảnh khó xử khi vừa không nhận được tiền đền bù, vừa phải sống cạnh tuyến đường sắt cao tốc với hàng loạt bất tiện kéo dài.