Mùa hè, điều hòa trở thành thiết bị thiết yếu trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, việc bật điều hòa liên tục hay thường xuyên tắt, mở để tiết kiệm điện vẫn là vấn đề gây nhiều tranh luận. Thời gian gần đây, cư dân mạng Trung Quốc tranh luận sôi nổi về câu hỏi: “Bật điều hòa 24/24 có thực sự tiết kiệm điện hơn không?”.

Một cư dân mạng cho biết đã thử duy trì điều hòa hoạt động liên tục và nhận thấy tiền điện mỗi tháng chỉ khoảng 118 nhân dân tệ (456.000 đồng), trong khi việc thường xuyên bật, tắt điều hòa khiến hóa đơn tăng lên 490 nhân dân tệ (1,8 triệu đồng).

Tuy nhiên, một số người khác lại đưa ra kết quả hoàn toàn trái ngược. Họ cho rằng nếu để điều hòa hoạt động liên tục 24 giờ mỗi ngày, tiền điện hàng tháng có thể vượt 1.000 nhân dân tệ (3,8 triệu đồng), thậm chí có trường hợp lên tới hơn 2.500 nhân dân tệ (9,6 triệu đồng).

Một số người còn đăng hóa đơn tiền điện lên mạng xã hội, cho biết sau khi áp dụng quan niệm “bật điều hòa liên tục sẽ tiết kiệm điện”, tiền điện của gia đình đã tăng lên 1.204 nhân dân tệ (4,6 triệu đồng) trong tháng. Vậy, bật điều hòa liên tục có thực sự tiết kiệm điện hơn so với thường xuyên tắt, mở?

Không nên bật, tắt điều hòa liên tục

Theo Bắc Kinh Nhật báo, nếu chỉ ra khỏi nhà trong thời gian ngắn, người dùng có thể giữ điều hòa hoạt động nhưng tăng nhiệt độ thêm 1-2℃. Cách này có thể tiết kiệm năng lượng hơn so với việc liên tục tắt và bật lại máy. Ngược lại, nếu người dùng vắng nhà trong thời gian dài, chẳng hạn đi làm cả ngày, việc tắt điều hòa và bật lại khi trở về sẽ tiết kiệm chi phí hơn.

Sở dĩ có sự khác biệt này là do công suất tiêu thụ điện của điều hòa không cố định trong toàn bộ quá trình vận hành. Khi mới khởi động, máy thường tiêu thụ công suất cao để nhanh chóng đưa nhiệt độ phòng về mức cài đặt. Khi nhiệt độ đã ổn định, máy giảm công suất và duy trì hoạt động ở mức tương đối thấp. Do đó, việc điều hòa hoạt động liên tục trong thời gian ngắn không đồng nghĩa với việc máy liên tục tiêu thụ điện ở mức cao.

Các kỹ sư thuộc Cục Cung cấp Điện Nam Ninh, đơn vị trực thuộc Tập đoàn Lưới điện Phương Nam Trung Quốc, từng tiến hành thử nghiệm trên hai căn phòng có điều kiện tương tự. Cả hai máy điều hòa đều được cài đặt ở mức 26℃. Một máy được vận hành liên tục, trong khi máy còn lại được bật, tắt thủ công cứ 5-10 phút một lần.

Sau hơn 30 phút, hai máy đều tiêu thụ 0,24 kWh điện. Đáng chú ý, máy ở căn phòng thứ hai chỉ thực sự hoạt động khoảng 15 phút. Kết quả cho thấy việc liên tục bật, tắt điều hòa không giúp tiết kiệm điện. Thậm chí, việc khởi động và dừng máy thường xuyên còn có thể làm tăng áp lực lên máy nén, từ đó ảnh hưởng đến độ bền của thiết bị.

Một thử nghiệm khác được các kỹ sư thuộc Viện Nghiên cứu Điện lực Giang Tô, trực thuộc Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Trung Quốc, thực hiện năm 2019 cũng cho kết quả tương tự. Các nhà nghiên cứu nhận thấy việc duy trì điều hòa hoạt động liên tục trong 45 phút tiết kiệm 0,011 kWh điện so với phương thức bật, tắt gián đoạn.

Như vậy, nếu người dùng ở trong phòng trong thời gian dài và cần duy trì nhiệt độ tương đối thấp, việc để điều hòa hoạt động ổn định có thể tiết kiệm năng lượng hơn so với liên tục bật, tắt máy.

Nhiệt độ ngoài trời và khả năng cách nhiệt cũng quyết định lượng điện tiêu thụ

Không có một công thức duy nhất áp dụng cho mọi trường hợp khi sử dụng điều hòa. Lượng điện tiêu thụ còn phụ thuộc vào khả năng cách nhiệt của ngôi nhà, khí hậu, hướng nhà và chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà với ngoài trời.

Điều hòa không trực tiếp “tạo ra” hơi lạnh mà hoạt động theo nguyên lý truyền nhiệt. Thiết bị hấp thụ nhiệt từ không gian trong phòng, sau đó đưa lượng nhiệt này ra ngoài thông qua dàn nóng, qua đó làm giảm nhiệt độ trong nhà. Vì vậy, chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà và ngoài trời càng lớn, điều hòa càng phải làm việc nhiều và tiêu thụ nhiều năng lượng hơn.

Đặc điểm của căn nhà cũng có ảnh hưởng đáng kể. Khả năng cách nhiệt kém khiến nhiệt từ bên ngoài dễ xâm nhập vào phòng, buộc điều hòa phải hoạt động nhiều hơn để duy trì nhiệt độ cài đặt. Hướng nhà cũng tạo ra sự khác biệt do mức độ hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời không giống nhau.

Từ những yếu tố này, các chuyên gia khuyến nghị người đi làm cả ngày nên tắt điều hòa khi rời khỏi nhà. Nếu vẫn để máy hoạt động trong thời gian không có người, thiết bị sẽ phải liên tục xử lý lượng nhiệt xâm nhập vào phòng trong khi không cần thiết phải duy trì môi trường mát cho người sử dụng.

Tuy nhiên, trong trường hợp trong nhà luôn có người hoặc có người cần được chăm sóc đặc biệt như người cao tuổi, trẻ sơ sinh, việc duy trì điều hòa hoạt động liên tục có thể phù hợp hơn.

Nếu chỉ ra ngoài khoảng 1-2 giờ và sẽ nhanh chóng trở về, người dùng không nhất thiết phải tắt, bật điều hòa liên tục. Có thể duy trì máy hoạt động và điều chỉnh nhiệt độ cao hơn để giảm mức tiêu thụ điện.

Bên cạnh điều chỉnh thời gian hoạt động, người dùng có thể kết hợp quạt với điều hòa để nâng cao hiệu quả làm mát. Khi quạt hoạt động, không khí trong phòng được lưu thông tốt hơn. Luồng không khí chuyển động qua cơ thể có thể làm tăng tốc độ bay hơi mồ hôi và tạo cảm giác mát hơn khi nhiệt độ không khí thấp hơn nhiệt độ cơ thể. Nhờ đó, người dùng có thể cảm thấy dễ chịu mà không nhất thiết phải hạ nhiệt độ điều hòa xuống quá thấp.

Ngoài việc lựa chọn thời gian bật, tắt hợp lý, một số cách sử dụng điều hòa cũng có thể giúp nâng cao hiệu quả làm mát.

Tận dụng chế độ hút ẩm khi thời tiết oi ẩm.

Nếu sử dụng chế độ làm mát trong thời gian dài, nhiệt độ phòng có thể giảm nhưng độ ẩm vẫn cao, khiến không gian trở nên ẩm ướt và khó chịu. Trong trường hợp này, người dùng có thể chuyển sang chế độ hút ẩm. Ở chế độ này, điều hòa tự động giảm tốc độ quạt, giúp không khí đi qua dàn bay hơi chậm hơn. Hơi ẩm trong không khí được ngưng tụ và loại bỏ, qua đó làm giảm độ ẩm trong phòng.

Khi độ ẩm trong nhà được duy trì ở mức 40-60%, mồ hôi có thể bay hơi thuận lợi hơn, từ đó nhiệt độ cảm nhận có thể giảm khoảng 2-4℃. Tuy nhiên, không nên sử dụng chế độ hút ẩm quá 2 giờ và không nên để máy hoạt động ở chế độ này suốt đêm nhằm tránh làm không khí quá khô.

Lựa chọn nhiệt độ phù hợp giữa ban ngày và ban đêm.

Nhiệt độ điều hòa được khuyến nghị sử dụng hằng ngày nằm trong khoảng 26-28℃. Ban ngày, người dùng có thể cài đặt khoảng 25-26℃. Vào ban đêm, nhiệt độ có thể tăng lên 27-28℃ để hạn chế cảm giác quá lạnh. Khi mới trở về nhà và cần làm mát nhanh, có thể tạm thời cài đặt ở mức 23℃, sau đó khoảng 30 phút điều chỉnh trở lại 26℃, tránh để máy hoạt động quá lâu ở nhiệt độ thấp.

Điều chỉnh hướng luồng gió phù hợp.

Khi sử dụng điều hòa để làm mát, nên hướng luồng gió lên trên để không khí lạnh lưu thông từ trên xuống dưới. Khi sử dụng chế độ sưởi ấm, nên hướng luồng gió xuống dưới. Cách điều chỉnh này tận dụng đặc tính vật lý của không khí: không khí lạnh có xu hướng chìm xuống, trong khi không khí nóng có xu hướng bốc lên.

Thường xuyên mở cửa để thông gió.

Việc đóng kín cửa trong thời gian dài khi sử dụng điều hòa có thể khiến không khí trong phòng lưu thông kém và ảnh hưởng đến chất lượng không khí. Để không gian trong nhà thông thoáng, người dùng nên mở cửa sổ khoảng 10-15 phút mỗi lần, thực hiện định kỳ 2-3 giờ một lần.

Như vậy, câu trả lời cho câu hỏi “bật điều hòa 24/24 có tiết kiệm điện hơn không?” không hoàn toàn là có hoặc không. Nếu chỉ rời phòng trong thời gian ngắn, việc duy trì điều hòa hoạt động ổn định và tăng nhẹ nhiệt độ có thể hiệu quả hơn so với liên tục bật, tắt. Nhưng nếu vắng nhà trong nhiều giờ, tắt điều hòa và bật lại khi trở về thường hợp lý hơn về chi phí.

Người dùng cần căn cứ vào điều kiện thực tế để lựa chọn cách vận hành phù hợp, thay vì áp dụng máy móc quan niệm rằng cứ bật điều hòa liên tục sẽ tiết kiệm điện.