Từ ngày 6 đến 8/8/2026, Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Quy Nhơn phối hợp với Chi cục Điều tra chống buôn lậu - Cục Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực XIV, các đơn vị nghiệp vụ của Công an tỉnh Gia Lai, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh và các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra lô hàng theo vận đơn số MEDUEA005242.

Hoạt động kiểm tra được thực hiện theo chỉ đạo của Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai và đề nghị phối hợp của Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Quy Nhơn. Lô hàng do Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch thuật Thành Công đứng tên nhập khẩu từ Cộng hòa Congo về Việt Nam, gồm 3 container mang số hiệu TCKU 1286688, MSNU 1925212 và MSNU 3138992.

Qua kiểm tra 165 lóng, thanh gỗ trong các container, lực lượng chức năng phát hiện 12 lóng, thanh gỗ có dấu hiệu bất thường. Tiến hành kiểm tra sâu, lực lượng chức năng phát hiện bên trong các lóng, thanh gỗ được phủ sáp có nhiều mẫu xương nghi là xương động vật cùng 221 vật thể dạng khúc với hình dạng và kích thước khác nhau.

Các vật thể nghi là ngà voi được làm sạch lớp sáp để kiểm tra, xác định tổng trọng lượng 1.193 kg. Ngoài ra, số xương động vật được phát hiện có trọng lượng 79,3 kg. Theo biên bản kiểm tra lâm sản, tổng số gỗ được kiểm tra trong 3 container là 173 hộp gỗ xẻ, với tổng khối lượng 64,530 m³. Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng chưa xác định được chủng loại gỗ.

Đáng chú ý, phương thức cất giấu số ngà voi được thực hiện rất tinh vi. Các lóng, thanh gỗ được gia công tạo thành khoang rỗng bên trong để đưa vật phẩm nghi là ngà voi và xương động vật vào. Sau đó, các đối tượng phủ sáp kín, gia cố lại bằng gỗ nhằm che giấu dấu vết, khiến việc phát hiện bằng kiểm tra thông thường gặp nhiều khó khăn.

Ngày 8/8, lực lượng chức năng phối hợp với Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiến hành lấy mẫu để giám định. Các mẫu được lựa chọn gồm 5 vật thể dạng hình trụ, tổng trọng lượng 5,8 kg và 12 hộp sọ không có hàm dưới, tổng trọng lượng 12,8 kg. Số tang vật còn lại được niêm phong và bảo quản theo quy định.

Kết quả giám định của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam xác định các mẫu vật gửi giám định là ngà voi thuộc họ Elephantidae. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh cùng các tài liệu, chứng cứ thu thập được, ngày 10/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã ban hành quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” để tiếp tục điều tra, làm rõ.

Đây được xác định là vụ án vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm có số lượng và giá trị lớn nhất từ trước đến nay được Công an tỉnh Gia Lai phát hiện. Cơ quan chức năng đang tiếp tục mở rộng điều tra nhằm làm rõ nguồn gốc, đường đi của số ngà voi, phương thức đưa số tang vật này vào Việt Nam cũng như vai trò của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Việc khởi tố vụ án là bước tiếp theo trong quá trình làm rõ toàn bộ đường dây, từ nguồn cung, vận chuyển quốc tế đến khâu nhập khẩu và tiêu thụ, qua đó xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định pháp luật. Vụ việc cũng cho thấy hoạt động vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã ngày càng sử dụng những phương thức che giấu tinh vi, lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa để đưa các sản phẩm từ động vật nguy cấp vào Việt Nam.

Trong quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng đã huy động nhiều đơn vị phối hợp. Riêng Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai cử 24 cán bộ, chiến sĩ trực tiếp tham gia kiểm tra, kiểm đếm tang vật; đồng thời triển khai 35 lượt cán bộ, chiến sĩ tuần tra, canh gác và bảo vệ tang vật 24/24 giờ cho đến khi bàn giao cho lực lượng có thẩm quyền.

Việc phát hiện và xử lý vụ án góp phần tăng cường kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu, đấu tranh với tội phạm về động vật hoang dã và bảo vệ các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm trước nguy cơ bị khai thác, vận chuyển và buôn bán trái phép.