Ông Hoàng Vĩnh Giang (1946-2021) là con trai của cố Giáo sư Hoàng Minh Giám, người từng giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao giai đoạn 1947-1954 và Bộ trưởng Bộ Văn hóa giai đoạn 1954-1976. Ông ngoại của ông là đại thần triều Nguyễn - Cao Xuân Dục.

Khi còn trẻ, ông Hoàng Vĩnh Giang từng là vận động viên nhảy cao số 1 Việt Nam với kỷ lục 1m96. Năm 1968, ông được cử sang Kiev (Liên Xô) theo học chuyên ngành Quản lý thể thao tại Đại học Thể dục Thể thao Kiev, cùng thời với chuyên gia bóng đá Trần Duy Long. Trong thời gian học tập tại đây, ông trở thành người Việt Nam đầu tiên áp dụng kỹ thuật nhảy lưng qua xà và chinh phục thành công mức xà 2m01.

Về sau, ông được biết đến rộng rãi trên cương vị Phó Chủ tịch Ủy ban Olympic châu Á, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban Olympic Việt Nam, đồng thời là một nhà quản lý và hoạch định chiến lược có tầm ảnh hưởng lớn đối với thể thao nước nhà.

Tuy nhiên, ít người biết rằng bên cạnh sự nghiệp quản lý thể thao, ông Hoàng Vĩnh Giang còn là một võ sư danh tiếng. Trong giới võ thuật tại Liên Xô cũ, ông được bạn bè và môn sinh xem là một huyền thoại của môn phái Vịnh Xuân Quyền.

Võ sư Vịnh Xuân làm nên tên tuổi trên đất Liên Xô

Trước khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Liên đoàn Võ thuật Cổ truyền Việt Nam, ông đã là một võ sư Vịnh Xuân nổi tiếng. Có giai đoạn, tên tuổi của ông tại Liên Xô thậm chí còn được nhắc đến nhiều hơn cả ngôi sao võ thuật Lý Tiểu Long.

Mùa xuân năm 1978, ông Hoàng Vĩnh Giang mở lớp dạy võ Vịnh Xuân đầu tiên tại Liên Xô với hơn chục môn sinh, bao gồm anh em nhà Georgy Kuzmin, Vitaly Minenko và khoảng 5-6 đệ tử khác, Vladimir Ilarionov (nhà vô địch tuyệt đối Liên Xô môn Karate đến từ Leningrad), Yury Vyalkov (đến từ thủ đô Alma-Ata của nước Cộng hòa Kazakhstan)... 

Đặc biệt, trong số này có Vladimir Platonov, khi đó đang là Hiệu trưởng Trường Đại học Thể dục Thể thao Kiev - nơi ông Hoàng Vĩnh Giang làm nghiên cứu sinh. Cùng năm, ông cùng một số học trò thân cận lên Moskva với mong muốn phát triển và quảng bá môn võ Vịnh Xuân tại thủ đô Liên Xô.

Nhờ khả năng ngoại giao, vốn ngoại ngữ phong phú cùng nền tảng kiến thức võ học sâu rộng, ông nhanh chóng thu hút đông đảo môn sinh tại Moskva. Các lớp học của ông không chỉ hấp dẫn bởi kỹ năng võ thuật điêu luyện mà còn bởi cách truyền đạt cuốn hút. Thông qua những câu chuyện về văn hóa, lịch sử và cả tiểu thuyết võ hiệp, ông đã giúp môn sinh hiểu sâu hơn về tinh thần và triết lý của Vịnh Xuân Quyền.

Sau một thời gian giảng dạy miễn phí, ông bắt đầu thu học phí nhưng không sử dụng cho mục đích cá nhân. Khi hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh, toàn bộ số tiền này được ông dùng để mua lại các trang thiết bị, dụng cụ thể thao của Trường Đại học Thể dục Thể thao Kiev. 

Với sự hỗ trợ của Hiệu trưởng Vladimir Platonov, ông đã đưa về Việt Nam 2 container chứa đầy trang thiết bị của các môn Đấu kiếm, Boxing, Judo, Đấu vật, Karate... với tổng giá trị ước tính khoảng 15 cây vàng để trao tặng cho ngành thể thao nước nhà.

Người đặt nền móng cho nhiều môn thể thao ở Việt Nam 

Những gì ông Hoàng Vĩnh Giang mang về không chỉ là trang thiết bị tập luyện. Ông còn được xem là người đặt nền móng cho sự xuất hiện của môn Đấu kiếm tại Việt Nam, đồng thời mở đường cho sự phát triển của nhiều môn võ thể thao trong giai đoạn sau.

Ban đầu, ông Hoàng Vĩnh Giang nỗ lực khôi phục phong trào Đấu kiếm từ miền Nam (nơi bộ môn này từng phát triển dưới thời Pháp và vẫn còn lực lượng trọng tài quốc tế) nhưng chưa đạt kết quả như mong muốn. Trở lại miền Bắc, ông quyết định tự mở lớp đào tạo và sử dụng chính những trang thiết bị mang từ Liên Xô về để giảng dạy. Khi đó, ông trực tiếp đứng lớp cho khoảng 200 môn sinh.

Sau thành công với Đấu kiếm, các môn Judo, Đấu vật và Boxing cũng lần lượt được khôi phục và phát triển nhờ những nỗ lực bền bỉ của ông trong việc xây dựng phong trào thể thao.

Không chỉ đóng góp cho võ thuật, võ sư Vịnh Xuân từng giữ kỷ lục quốc gia môn nhảy cao còn có vai trò quan trọng trong sự phát triển của nhiều môn thể thao khác tại Việt Nam. Ông được xem là "cha đẻ" của chiến lược đi tắt đón đầu, góp phần tạo nên bước đột phá của thể thao Việt Nam tại SEA Games 22 và mở ra nền tảng để vươn tầm ở các đấu trường khu vực, châu lục trong những năm tiếp theo.

Ông cũng là người đưa nhiều huấn luyện viên nổi tiếng như Phan Hán Quang, Trần Húc Hồng, Ngô Thanh Vỹ, Lư Kiến Thành, Giả Quảng Thác, Suhartono, K. Pizma, N. Alexev… đến làm việc và cống hiến cho thể thao Việt Nam.

Ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vào năm 2006. Ngoài ra, ông còn được tặng Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2004 và được vinh danh là Công dân ưu tú của Thủ đô năm 2010.