Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 53/2026/TT-BCT quy định nội dung điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản. Văn bản cụ thể hóa các quy định tại Luật Địa chất và khoáng sản, đồng thời làm rõ yêu cầu đối với hoạt động lập bản đồ địa chất và đánh giá tiềm năng khoáng sản.

Thông tư quy định chi tiết khoản 3 Điều 14 và khoản 3 Điều 20 của Luật Địa chất và khoáng sản, được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 147/2025/QH15. Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản; tổ chức, cá nhân thực hiện đề án điều tra cơ bản địa chất và đề án điều tra địa chất về khoáng sản.

Theo Thông tư 53/2026/TT-BCT, hoạt động lập bản đồ địa chất quốc gia được thực hiện ở nhiều tỷ lệ, gồm 1:1.000.000, 1:500.000, 1:250.000 và 1:50.000 đối với phần đất liền. Nội dung điều tra còn bao gồm việc xây dựng các loại bản đồ chuyên ngành như bản đồ trường địa vật lý, địa hóa, di chỉ địa chất, di sản địa chất, địa mạo, vỏ phong hóa, tai biến địa chất, địa chất môi trường, địa chất công trình và địa chất đô thị.

Đối với bản đồ địa chất chuyên đề, Thông tư quy định việc nghiên cứu, tổng hợp dữ liệu về viễn thám, địa chất, địa vật lý, địa hóa, trọng sa, phân tích mẫu; đồng thời ứng dụng công nghệ GIS, mô hình hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu số. Tùy mục tiêu nghiên cứu và yêu cầu thực tiễn, bản đồ địa chất chuyên đề có thể gồm bản đồ cấu trúc kiến tạo tỷ lệ 1:25.000; bản đồ thạch học - cấu trúc tỷ lệ 1:25.000 và 1:10.000; bản đồ cấu trúc khống chế quặng hóa tỷ lệ 1:25.000 và 1:10.000; bản đồ dự báo tài nguyên địa chất, khoáng sản ẩn sâu tỷ lệ 1:25.000 và 1:10.000.

Ngoài ra còn có bản đồ cấu trúc trường quặng tỷ lệ 1:10.000 và 1:5.000 cùng các loại bản đồ chuyên đề khác theo quy định. Thông tư cũng quy định việc lập bản đồ tổng hợp tài nguyên địa chất, khoáng sản. Bản đồ này được xây dựng trên cơ sở tổng hợp, phân tích kết quả điều tra cơ bản địa chất, điều tra địa chất về khoáng sản, thăm dò và khai thác khoáng sản, phục vụ công tác quản lý nhà nước theo ngành và địa phương.

Đối với các cấu trúc địa chất có tiền đề, dấu hiệu thuận lợi về khoáng sản, hoạt động điều tra tập trung xác định các yếu tố địa chất, kiến tạo có khả năng tạo thành và tích tụ khoáng sản. Cơ quan, tổ chức thực hiện điều tra phải đánh giá các thực thể địa chất có tiềm năng sinh khoáng; khoanh định khu vực có triển vọng; đánh giá khả năng tồn tại của khoáng sản chính, khoáng sản đi kèm và dự báo các thân khoáng sản ẩn hoặc bị che phủ.

Nội dung điều tra còn bao gồm dự báo tài nguyên khoáng sản chính đến cấp 334a, lập bản đồ địa chất khoáng sản tỷ lệ 1:25.000 và khoanh định các khu vực có triển vọng để chuyển sang giai đoạn đánh giá tiềm năng khoáng sản. Đối với hoạt động đánh giá tiềm năng khoáng sản, Thông tư yêu cầu thu thập, tổng hợp các tài liệu địa chất, địa vật lý, địa hóa để lập hoặc biểu diễn bản đồ địa chất khoáng sản với tỷ lệ từ 1:10.000 đến 1:5.000 hoặc lớn hơn, tùy thuộc mức độ phức tạp và kích thước của các đối tượng địa chất, khoáng sản.

Quá trình đánh giá phải xác định các yếu tố địa chất ảnh hưởng đến sự hình thành, tích tụ và biến đổi của thân khoáng sản; làm rõ quy luật phân bố khoáng sản; dự báo các thân khoáng sản ẩn hoặc bị che phủ. Bên cạnh đó, việc đánh giá còn xem xét sơ bộ tính khả tuyển của khoáng sản, điều kiện địa chất thủy văn và địa chất công trình nhằm phục vụ định hướng khai thác.

Theo quy định, kết quả đánh giá tiềm năng khoáng sản được sử dụng để dự báo tài nguyên khoáng sản chính đến cấp tài nguyên 333 và khoanh định các khu vực có triển vọng chuyển sang giai đoạn thăm dò, khai thác khoáng sản.

Thông tư số 53/2026/TT-BCT có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026. Đối với các đề án, dự án, nhiệm vụ điều tra cơ bản địa chất và điều tra địa chất về khoáng sản đã được nộp hoặc trình cơ quan có thẩm quyền trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, hồ sơ được tiếp tục sử dụng để thẩm định, phê duyệt mà không phải nộp hoặc trình lại theo các nội dung mới của Thông tư.

Bộ Công Thương quy định các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch UBND các cấp có trách nhiệm chỉ đạo triển khai thực hiện Thông tư theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Tại địa phương, cơ quan chuyên môn về địa chất và khoáng sản có trách nhiệm tham mưu, giúp UBND cấp tỉnh và Chủ tịch UBND cấp tỉnh tổ chức triển khai các quy định trên địa bàn.

Việc quy định cụ thể nội dung, tỷ lệ bản đồ, phương pháp điều tra và yêu cầu đánh giá tiềm năng khoáng sản tạo cơ sở để các tổ chức, cá nhân thống nhất cách thức triển khai các đề án điều tra địa chất, đồng thời phục vụ công tác quản lý, đánh giá và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản.