Công trình sở hữu kỷ lục châu Á

Núi Bà Đen nằm ở trung tâm tỉnh Tây Ninh, cách TP.HCM khoảng 100km. Với độ cao 986m, đây là ngọn núi cao nhất miền Nam, được mệnh danh là "nóc nhà Nam Bộ" và "đệ nhất thiên sơn". Ngày 21/1/1989, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận núi Bà Đen là Di tích lịch sử và danh thắng cấp quốc gia.

Không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ và không gian tâm linh linh thiêng, núi Bà Đen còn sở hữu quần thể kiến trúc quy mô với nhiều công trình xác lập kỷ lục trong nước và châu Á, thu hút hàng triệu lượt du khách mỗi năm.

Nổi bật trong quần thể này là 3 pho tượng được chế tác công phu, gồm tượng Đức Phật Câu Na Hàm Mâu Ni cao 7,2m trên đỉnh núi, tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn cao 72m ở trung tâm quần thể và tượng Bồ Tát Di Lặc cao 36m được an vị thẳng hàng với tượng Phật Bà.

Trong đó, tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn được xem là điểm nhấn nổi bật. Với tổng chiều cao 72m, công trình được đúc từ hơn 170 tấn đồng đỏ bằng công nghệ gia công cơ khí áp lực cao của châu Âu. Tượng đã xác lập 2 kỷ lục gồm "Tượng Phật Bà bằng đồng cao nhất châu Á tọa lạc trên đỉnh núi" và "Tượng Phật Bà bằng đồng cao nhất Việt Nam tọa lạc trên đỉnh núi", trở thành niềm tự hào của du lịch tâm linh Việt Nam.

Được tạo tác dựa trên phong cách tượng Phật thời Lê

Tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn được Tập đoàn Sun Group phối hợp cùng nhà điêu khắc Phạm Bá Đua tạo tác với mong muốn hình thành một công trình mang đậm bản sắc văn hóa Việt trên đỉnh núi Bà Đen.

Theo nhà điêu khắc Phạm Bá Đua, tượng được tạo tác dựa trên phong cách tượng Phật thời Lê. Ông cho rằng nhiều tượng Bồ Tát ở các giai đoạn trước có tạo hình khá đơn giản, chủ yếu là dáng ngồi nên chưa phù hợp với một công trình tượng ngoài trời quy mô lớn. Trong khi đó, tượng Phật thời Lê có đường nét chắc khỏe, hoa văn phong phú và mang đậm dấu ấn nghệ thuật Việt Nam, đáp ứng cả yêu cầu về giá trị truyền thống lẫn quy mô của một đại tượng trên đỉnh núi.

Trong quá trình sáng tác, nhóm thực hiện đã tham khảo nhiều mẫu tượng Quán Thế Âm Bồ Tát tại các ngôi chùa ở miền Bắc như chùa Trầm (Hà Tây cũ), chùa Gián (Cẩm Giàng, Hải Dương cũ), cùng nhiều pho tượng Quán Thế Âm đang được lưu giữ tại các bảo tàng lịch sử và mỹ thuật.

Tuy nhiên, tác giả không sao chép nguyên mẫu bất kỳ pho tượng nào mà lựa chọn, chắt lọc các yếu tố về hoa văn, trang sức, y phục và mũ để tạo nên hình tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn, vừa bảo đảm các quy chuẩn trong nghệ thuật tạo tác tượng Phật, vừa thể hiện đầy đủ ý nghĩa tâm linh của hình tượng Quán Thế Âm Bồ Tát.

Nhà điêu khắc Phạm Bá Đua từng chia sẻ: "Từ những ý tưởng trên, chúng tôi thể hiện nên một mẫu tượng Quán Thế Âm Bồ Tát bằng cách kết hợp hoa văn trên đài sen. Cách tạo dáng mũ theo cách làm thời Lê, không bị nhầm lẫn với cách tạo khăn chùm đầu của tượng Phật Trung Quốc mà hiện nhiều nơi vẫn đang làm".

Theo nghệ nhân Nguyễn Trọng Hạnh - chủ nhiệm công trình, đồng thời là người chuyển tải mẫu tượng sang chất liệu đồng đỏ, tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn hội tụ nhiều tinh hoa của văn hóa và kiến trúc Phật giáo Việt Nam.

Hình tượng Phật Bà đội vương miện chạm khắc Đức Phật A Di Đà, biểu trưng cho trí tuệ và lòng từ bi. Tay trái cầm bình cam lộ hướng xuống, thể hiện ý nghĩa ban phát phước lành và cứu độ chúng sinh, tay phải kết ấn Karana Mudra, tượng trưng cho việc xua tan điều ác.

Một điểm nhấn khác nằm ở phần đài sen. Theo nhà điêu khắc Phạm Bá Đua, khác với nhiều tượng Phật ở các quốc gia khác thường có đài sen trơn hoặc chỉ tạo đường gân đơn giản, đài sen của tượng Phật Việt Nam luôn được trang trí bằng các họa tiết mang giá trị nghệ thuật và văn hóa.

Đối với tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn, hoa văn trên đài sen được phỏng theo cánh sen của tượng Phật thời Lê, kết hợp hình tượng đám mây và 3 giọt nước, mang ý nghĩa cầu mong mưa thuận gió hòa.

Công trình không chỉ tạo điểm nhấn cho quần thể Khu di tích quốc gia núi Bà Đen mà còn góp phần hình thành một điểm đến du lịch đặc sắc của khu vực Nam Bộ, thu hút du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, chiêm bái và tìm hiểu những giá trị văn hóa, nghệ thuật Phật giáo Việt Nam.