Thiết lập khung kiến trúc quốc gia số đồng bộ

Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số toàn diện, nền tảng hạ tầng và dữ liệu đóng vai trò tiên quyết. Thông tin về Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phiên bản 1.0, bà Mai Thùy Ngân - Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Chính phủ số (Cục Chuyển đổi số quốc gia) cho biết, khung kiến trúc này được thiết lập nhằm tạo ra chiến lược và các chuẩn chung, làm cơ sở cho các cơ quan trong hệ thống chính trị xây dựng kiến trúc số thống nhất, liên thông trên quy mô toàn quốc.

Khung kiến trúc mới bao gồm 4 lớp (hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả) cùng 4 thành phần xuyên suốt, trong đó nhấn mạnh yếu tố ưu tiên trí tuệ nhân tạo (AI First) và lấy dữ liệu làm trung tâm (Data-centric). Đặc biệt, nguyên tắc đầu tư được thay đổi theo thông điệp "xây dựng một lần, sử dụng nhiều lần", dữ liệu phải bảo đảm tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống". Lý giải về sự cần thiết của sự đồng bộ này, bà Ngân nhấn mạnh:

"Một quốc gia số không thể là "phép cộng" của những hệ thống rời rạc. Nếu thiếu sự đồng bộ, chúng ta sẽ đối mặt với tình trạng phân tán nguồn lực, dữ liệu khó kết nối khiến người dân phải khai báo lại thông tin nhiều lần, đồng thời gây khó khăn cho việc đo lường hiệu quả chuyển đổi số do phụ thuộc vào báo cáo thủ công".

Nền tảng trong nước đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với ứng dụng ngoại

Bên cạnh việc chuẩn hóa hạ tầng số, sự trỗi dậy của các thương hiệu công nghệ nội địa cũng là một điểm sáng đáng tự hào. Trả lời về sự áp đảo của các nền tảng OTT (Over-The-Top) ngoại, ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông cho biết, trên thế giới hiện chỉ có dưới 10 nền tảng OTT lớn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, các sản phẩm nội địa đang chứng minh được sức hút và năng lực thực sự. Ông Cương nhận định Zalo đã "trở thành một nền tảng lớn", đứng nhóm đầu về lượng thuê bao tại thị trường nội địa và có khả năng "cạnh tranh sòng phẳng" với các dịch vụ ngoại.

Thực tế, báo cáo The Connected Consumer Q1/2025 của Decision Lab cho thấy Zalo là nền tảng nhắn tin được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam (79%), vượt qua cả Facebook (69%) và Messenger (54%). Tính đến hết quý I/2026, nền tảng này ghi nhận 80,2 triệu người dùng thường xuyên hàng tháng với khoảng 2,1 tỷ tin nhắn gửi đi mỗi ngày. Cùng với Zalo, các doanh nghiệp trong nước cũng đang tung ra những sản phẩm tiềm năng khác như Tammi của Viettel hay Lotus Chat.

Sự phát triển này gắn liền với hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện. Luật Viễn thông 2023 đã đưa dịch vụ OTT vào quản lý theo hình thức "light-touch" (quản lý mức độ nhẹ). Nhờ đó, các nền tảng xuyên biên giới lớn như Viber, Telegram, WhatsApp đều đã tuân thủ quy định, thực hiện thông báo cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Đánh giá về thành quả này, lãnh đạo Cục Viễn thông tự hào khẳng định đây là "điều mà hiếm các quốc gia trong khu vực có thể làm được".

Biến thị trường nội địa thành bàn đạp tiến ra toàn cầu

Không chỉ dừng lại ở việc làm chủ thị trường trong nước, ngành công nghệ số Việt Nam đang hướng tới mục tiêu vươn tầm quốc tế theo đề án của Thủ tướng Chính phủ. Tính đến nay, Việt Nam có hơn 80.000 doanh nghiệp công nghệ số. Doanh thu của ngành đã có sự bứt phá mạnh mẽ, ước tính tăng từ 130 tỷ USD (năm 2020) lên 198 tỷ USD (năm 2025), trong đó doanh thu từ thị trường nước ngoài tăng từ 5,6 tỷ USD lên 15 tỷ USD.

Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng này, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo chia sẻ định hướng ngành cần "chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng bằng giá trị", từ gia công sang sáng tạo và làm chủ công nghệ. Trả lời câu hỏi về giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp số xuất ngoại, ông Lịch cho rằng Việt Nam trước hết phải trở thành "bàn đạp" thông qua việc đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển các sản phẩm "Make in Viet Nam" và tận dụng lực lượng kỹ sư IT đông đảo trong nước.

Song song đó, mạng lưới đại diện khoa học và công nghệ tại 22 thị trường trọng điểm sẽ đóng vai trò là các "bến đỗ" vững chắc. Các đại diện này có nhiệm vụ tìm hiểu nhu cầu, kết nối trực tiếp với chính quyền và đối tác bản địa để hỗ trợ doanh nghiệp Việt. Như lời khẳng định của ông Lịch: "Khi phát triển một thị trường mới, doanh nghiệp sẽ yên tâm hơn nếu có người của chúng ta ở đấy".