Khi sản phẩm OCOP thiếu dấu ấn riêng

Theo Báo Đà Nẵng, toàn thành phố hiện có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao. Trong đó, nhóm thực phẩm chiếm khoảng 71,7%, nhóm thủ công mỹ nghệ chiếm khoảng 13,63%, còn lại là các nhóm dược liệu, dịch vụ và những nhóm sản phẩm khác.

Bàn về vấn đề định vị thương hiệu, ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho rằng mỗi sản phẩm OCOP đều chứa đựng nguyên liệu bản địa, tri thức dân gian, kỹ năng nghề và câu chuyện văn hóa của vùng đất. Đây chính là tài sản vô hình góp phần tạo nên thương hiệu điểm đến. Tuy nhiên, câu hỏi trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc có sản phẩm gì mà còn là làm thế nào để sản phẩm trở thành một phần trong trải nghiệm của du khách. “Khi mua một sản phẩm, được nghe kể câu chuyện, được trải nghiệm, được cảm nhận, sẽ có giá trị cao hơn nhiều so với một món hàng bày bán đơn thuần. Khi đó, du lịch trở thành kênh tiếp thị sống động, và mỗi du khách sẽ là đại sứ lan tỏa hình ảnh Đà Nẵng đến toàn cầu”, ông Văn Bá Sơn chia sẻ.

Từ góc độ xây dựng thương hiệu, bà Lê Thị Bích Luyện, Giám đốc Công ty TNHH Triết Minh (Trimico), đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sâm và dược liệu, cho rằng thực tế có nhiều sản phẩm tốt, nguyên liệu quý, người làm tâm huyết nhưng khách hàng vẫn chưa ghi nhớ, chưa hiểu hết giá trị và chưa nhận thấy sự khác biệt. Theo bà Lê Thị Bích Luyện, chất lượng giúp khách hàng tin tưởng, trong khi câu chuyện giúp họ ghi nhớ, yêu thích và sẵn sàng kể lại cho người khác.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng chỉ ra những rào cản chung trong quá trình phát triển sản phẩm OCOP. Nhiều cơ sở sản xuất còn có quy mô nhỏ, vùng nguyên liệu chưa ổn định, khả năng đáp ứng đơn hàng lớn hạn chế, gây ảnh hưởng đến việc duy trì chất lượng, sản lượng và giá cả. Không ít sản phẩm dù có chất lượng tốt vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận các kênh phân phối hiện đại do chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về bao bì, nhãn mác và các tiêu chuẩn chất lượng. Thêm vào đó, sản phẩm OCOP hiện chưa có bộ nhận diện thương hiệu chung đủ mạnh gắn với Đà Nẵng, trong khi việc xây dựng thương hiệu một cách bài bản vẫn còn hạn chế. Thực tế, người mua không chỉ quan tâm sản phẩm đạt 3 sao, 4 sao hay 5 sao mà còn chú trọng đến chất lượng, độ an toàn, nguồn gốc, tính đặc trưng, bao bì, giá cả và câu chuyện gắn với vùng đất.

Từ vùng nguyên liệu đến trải nghiệm du lịch

Để tháo gỡ những khó khăn trên, thực tiễn tại Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi (xã Gò Nổi) cho thấy phát triển từ vùng nguyên liệu là hướng đi đang được một số chủ thể OCOP lựa chọn. Hợp tác xã hiện phát triển các sản phẩm từ thảo dược bản địa như tinh dầu sả Java, tinh dầu tràm, tinh dầu bạc hà, nụ thảo dược, trà thảo dược và các sản phẩm xanh từ thảo dược. Trên cơ sở đó, đơn vị định hướng xây dựng chuỗi liên kết “vùng thảo dược - sản phẩm OCOP - trải nghiệm - du lịch - sinh kế cộng đồng”.

Chia sẻ cụ thể về định hướng này, bà Nguyễn Thị Kiều Anh, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi, cho biết du khách ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, người làm ra sản phẩm, cách trồng nguyên liệu và những câu chuyện phía sau. Theo bà Nguyễn Thị Kiều Anh, tại Gò Nổi, hợp tác xã định hướng hình thành các hoạt động trải nghiệm như tham quan vùng thảo dược, tìm hiểu cây trồng, thu hái, xem chưng cất tinh dầu, thưởng trà thảo dược và tìm hiểu sản phẩm. Đây cũng là định hướng phát triển Bảo An Farm - điểm trải nghiệm xanh Gò Nổi.

Cùng với việc kể câu chuyện sản phẩm, bảo tồn những giá trị làm nên sản phẩm cũng là vấn đề cốt lõi để chuyển tải bản sắc vùng đất. Ông Văn Bá Sơn nhận định, việc gắn kết OCOP với du lịch cần được đặt trong khung phát triển bền vững, với các nội dung như giảm tác động đến môi trường thông qua sử dụng nguyên liệu và bao bì thân thiện; bảo tồn thiên nhiên, văn hóa bằng cách lồng ghép giá trị bản địa vào sản phẩm và điểm đến; nâng cao chất lượng trải nghiệm; đồng thời bảo đảm cộng đồng địa phương được tham gia và hưởng lợi trong quá trình sản xuất, phân phối và cung cấp dịch vụ.

Từ góc nhìn của chủ thể OCOP, Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi cũng cho rằng phát triển sản phẩm cần gắn chặt với vùng nguyên liệu. Để duy trì hoạt động lâu dài, các chủ thể phải bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng đồng đều, hồ sơ pháp lý đầy đủ và khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về giao hàng và giá cả. Tại Nhà ga hành khách quốc tế T2 Đà Nẵng, việc giới thiệu sản phẩm được xây dựng theo bốn điểm chạm, gồm nhận biết, trải nghiệm, lựa chọn và lan tỏa. Trong đó, không gian “Tinh hoa Đà Nẵng” giúp du khách tìm hiểu câu chuyện, giá trị và chất lượng sản phẩm; thông tin trên bao bì tiếp tục hỗ trợ nhận diện nguồn gốc, giúp khách ghi nhớ thương hiệu sau chuyến đi.

Chia sẻ về hoạt động này, bà Đỗ Thị Quỳnh Như, đại diện Công ty CP Đầu tư Khai thác Nhà ga quốc tế Đà Nẵng cho biết, điểm thuận lợi là các sản phẩm OCOP tại đây được bán với mức giá tương đương thị trường, đồng thời các đơn vị được miễn phí thuê mặt bằng. Đối với những sản phẩm có mẫu mã bắt mắt, công ty sẽ ưu tiên bố trí tại các khu vực thu hút khách, đặc biệt là quầy riêng trưng bày sản phẩm về sâm Ngọc Linh. Qua theo dõi, đánh giá những sản phẩm có sức bán tốt thường thuộc nhóm đặc sản địa phương có đặc trưng rõ nét, dễ nhận biết và tiện lợi khi sử dụng, như mỳ Quảng ăn liền, bánh gạo lứt, bánh dừa và mứt gừng. Từ thực tế này, bà Đỗ Thị Quỳnh Như cho rằng để nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP, các doanh nghiệp cần chuẩn hóa bao bì, sử dụng ngôn ngữ song ngữ hoặc đa ngôn ngữ, đồng thời cung cấp thông tin rõ ràng để tạo thuận lợi cho khách quốc tế.