Từ 1/7: Hàng loạt quy định mới về quản lý phân bón chính thức có hiệu lực
Từ ngày 1/7, lĩnh vực phân bón bước vào giai đoạn cải cách mạnh mẽ với nhiều quy định mới theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý chất lượng sản phẩm trên thị trường.
Theo Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhiều quy định mới trong quản lý phân bón sẽ chính thức được áp dụng từ ngày 1/7.
Điểm thay đổi đáng chú ý nhất là việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng đối với phân bón nhập khẩu. Đồng thời, điều kiện buôn bán phân bón quy định tại Điều 42 của Luật Trồng trọt cũng không còn được áp dụng. Đây được xem là bước cải cách lớn đối với ngành phân bón, lĩnh vực vốn chịu sự quản lý chặt chẽ trong nhiều năm với nhiều thủ tục liên quan đến lưu hành, sản xuất, nhập khẩu, khảo nghiệm và công bố chất lượng.
Một điểm mới khác là thời hạn của Quyết định công nhận phân bón lưu hành tại Việt Nam được nâng từ 5 năm lên 10 năm và tiếp tục được gia hạn khi hết thời hạn. Đối với các quyết định lưu hành đã được cấp trước ngày 1/7 và vẫn còn hiệu lực, sau khi hết hạn sẽ được tự động kéo dài thêm 5 năm.
Đối với các hồ sơ đề nghị cấp mới, cấp lại hoặc gia hạn đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực, việc giải quyết vẫn thực hiện theo quy định cũ. Tuy nhiên, thời hạn của các quyết định được cấp sẽ áp dụng theo quy định mới, trong đó trường hợp cấp mới và gia hạn có thời hạn 10 năm; riêng trường hợp cấp lại được cộng thêm 5 năm so với thời hạn còn lại.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, các quy định sửa đổi đã thay đổi căn bản phương thức quản lý, từ kiểm soát theo nhóm hàng hóa sang quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Theo đó, doanh nghiệp có thể tự đánh giá sự phù hợp của sản phẩm dựa trên kết quả thử nghiệm từ các phòng thử nghiệm được công nhận và thực hiện công bố hợp quy bằng phương thức điện tử.
Mục tiêu của các thay đổi không phải là nới lỏng các yêu cầu về chất lượng sản phẩm, mà nhằm giảm bớt các thủ tục trung gian, chuyển từ quản lý hồ sơ sang quản lý dữ liệu và tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc. Hệ thống mã số phân bón, cơ sở dữ liệu quốc gia và các công cụ hậu kiểm đang được xây dựng để giúp cơ quan quản lý theo dõi, kiểm soát sản phẩm trong suốt vòng đời lưu thông trên thị trường, thay vì tập trung chủ yếu vào khâu tiền kiểm như trước đây.
Việc phân bón nhập khẩu không còn phải thực hiện kiểm tra chất lượng khi thông quan là thay đổi dễ nhận thấy nhất trong đợt cải cách lần này. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc vào khả năng vận hành của hệ thống hậu kiểm, nhằm bảo đảm chất lượng vật tư đầu vào, duy trì môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa sản phẩm nhập khẩu và sản xuất trong nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành nông nghiệp trong giai đoạn mới.
