Điểm sáng tăng trưởng và những "điểm nghẽn" lớn trong thực thi chính sách

Bức tranh kinh tế 6 tháng đầu năm ghi nhận những kết quả tích cực và đáng khích lệ trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, lạm phát được kiểm soát. Tăng trưởng GDP đạt 8,18%, mức cao nhất từ năm 2011 đến nay. Niềm tin của cộng đồng kinh doanh được củng cố mạnh mẽ khi số liệu của Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho thấy, cả nước có 111.693 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong nửa đầu năm, tăng 22,5% so với cùng kỳ. Đây là kỷ lục cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây và bằng số lượng doanh nghiệp thành lập mới của cả năm 2021.

Không chỉ gia tăng về số lượng, quy mô vốn cũng mở rộng ấn tượng với tổng vốn đăng ký đạt hơn 1,35 triệu tỷ đồng (tăng 64,8%), vốn bình quân đạt 12,1 tỷ đồng/doanh nghiệp (tăng 34,5%). Cùng với 58.149 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên tới 169.842 doanh nghiệp. Khảo sát của Cục Thống kê cũng chỉ ra xu hướng lạc quan khi có tới 39,4% doanh nghiệp đánh giá xu hướng quý 3 sẽ tốt hơn và 44% tin tưởng tình hình sản xuất, kinh doanh ổn định.

Tuy nhiên, đan xen với các điểm sáng là áp lực thực tiễn rất lớn. Trong 6 tháng, có 151.067 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (tăng 18,8%), trong đó số doanh nghiệp hoàn tất giải thể lên tới gần 24.000 (tăng 94,7%).

Báo cáo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã chỉ rõ 6 nhóm điểm nghẽn lớn đang cản trở sản xuất, kinh doanh. Trong đó, khâu thể chế và tổ chức thực hiện tiếp tục là rào cản lớn nhất khi nhiều quy định pháp luật còn chồng chéo, thiếu đồng bộ, văn bản hướng dẫn ban hành chậm, cách hiểu giữa các địa phương chưa thống nhất, thủ tục hành chính phân tán và vẫn còn tình trạng né tránh trách nhiệm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp gặp khó trong tiếp cận tín dụng, đất đai và nguồn lực sản xuất. Chi phí logistics, nguyên liệu, vốn và lao động ở mức cao giữa lúc áp lực dòng tiền ngày càng lớn. Các thách thức mới từ xu hướng bảo hộ thương mại, biện pháp phòng vệ thương mại, yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn xanh (ESG) cũng đang gia tăng. Ngoài ra, cơ chế khuyến khích nghiên cứu, thương mại hóa sản phẩm mới chưa đủ mạnh; mối liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và khối FDI vẫn còn lỏng lẻo. Bộ Tài chính khẳng định, phần lớn những tồn tại này không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay chính sách mà chủ yếu do điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực thi.

Cam kết xử lý triệt để, nói là làm và làm thực chất

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, vai trò và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp (cả trong nước và FDI) là đặc biệt quan trọng. Chính phủ ưu tiên hàng đầu việc xây dựng nền tảng thể chế thông thoáng, minh bạch để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động kinh doanh.

Với tinh thần cầu thị và nhìn thẳng vào thực tế, Thủ tướng đề nghị các đại biểu không mất thời gian cho các phần nghi thức truyền thống: "Đề nghị các doanh nghiệp thẳng thắn đóng góp ý kiến, nếu có vấn đề gì khen Chính phủ thì để dịp khác. Hội nghị hôm nay chủ yếu nêu khó khăn, kiến nghị giải pháp để Chính phủ, bộ ngành, chính quyền địa phương làm tốt chức năng; các doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả, đóng góp vào thành tựu chung".

Người đứng đầu Chính phủ định hướng hội nghị tập trung thảo luận sâu vào 3 vấn đề cốt lõi: Đánh giá thực chất các khó khăn đã được nhận diện đầy đủ chưa; hiến kế các giải pháp hoàn thiện thể chế, giảm chi phí, khơi thông dòng vốn để doanh nghiệp yên tâm mở rộng đầu tư; và yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải trao đổi trực tiếp, làm rõ hướng xử lý cũng như lộ trình thực hiện cho từng kiến nghị.

Thủ tướng nhấn mạnh: "Tinh thần là những khó khăn phản ánh đúng thực tế phải được xử lý triệt để, giải quyết đến cùng". Đồng thời, người đứng đầu Chính phủ đưa ra cam kết mạnh mẽ: "Tất cả vướng mắc, khó khăn thực tiễn mà doanh nghiệp phản ánh đúng sẽ được quan tâm, theo dõi, chỉ đạo xử lý đến tận cùng, làm sao để nói là làm và làm thực chất, hiệu quả".

Để hoàn thiện khung pháp lý dài hạn, Thủ tướng cũng đề nghị cộng đồng doanh nghiệp tích cực tham gia đóng góp ý kiến vào các dự án luật lớn sẽ được Quốc hội xem xét trong thời gian tới như Bộ luật Hình sự, Luật Đất đai, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng các luật thuế.

Hiến kế khơi thông nguồn lực, hướng tới tăng trưởng hai con số

Từ góc độ cơ quan quản lý, để giải quyết các điểm nghẽn hiện tại, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đề xuất cải thiện thực chất môi trường đầu tư thông qua việc hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật; đẩy nhanh tái thiết kế thủ tục hành chính trên nền tảng số thay vì chỉ số hóa hồ sơ giấy đơn thuần. Đồng thời, cần khơi thông dòng vốn bằng cơ chế cho vay dựa trên dòng tiền và dữ liệu, tháo gỡ vướng mắc đất đai, dự án, rà soát cắt giảm chi phí logistics và chi phí tuân thủ, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, ông Tào Đức Thắng - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Viettel kiến nghị Chính phủ cần sớm xác định danh mục doanh nghiệp nhà nước đầu tàu, giao các nhiệm vụ chiến lược cụ thể, đồng thời xây dựng cơ chế để doanh nghiệp nhà nước ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp Việt Nam. Ông cũng đề nghị cơ quan quản lý tập trung gỡ vướng logistics và nghiên cứu lập quỹ xúc tiến đầu tư ra nước ngoài để hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường quốc tế.

Trong khi đó, nhằm tiếp sức cho khối kinh tế tư nhân, ông Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa đề xuất bổ sung loại hình doanh nghiệp cá thể do một người làm chủ vào Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Ông kiến nghị Chính phủ cho phép Hiệp hội thí điểm tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập với doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp tục nghiên cứu nâng ngưỡng chịu thuế, đồng thời giao các chỉ tiêu phát triển cụ thể cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như hộ kinh doanh.

Sự đồng hành quyết liệt từ phía Chính phủ cùng những hiến kế thực tiễn từ cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ sớm khơi thông các nguồn lực bị tù hãm, tạo động lực mạnh mẽ để nền kinh tế bứt phá và hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số đầy tham vọng.