Bức tranh toàn cảnh ngành công nghiệp bốn bánh khu vực ASEAN vừa được phác họa rõ nét thông qua báo cáo mới nhất của hãng kiểm toán PwC. Bằng việc phân tích dữ liệu từ Marklines và các hiệp hội ô tô tại sáu quốc gia dẫn đầu, giới quan sát nhận thấy một sự chuyển dịch quyền lực đang âm thầm diễn ra. Nơi đó, thị trường ô tô Việt Nam không còn là một điểm sáng lẻ loi mà đã trở thành đầu tàu kéo cả khu vực tiến lên phía trước.

Đòn bẩy mang tên Việt Nam

Sau hai năm chững lại và đi ngang đầy mệt mỏi, khối ASEAN-6 đã tìm lại được nhịp đập tăng trưởng trong nửa đầu năm 2026. Toàn khu vực tiêu thụ thành công 1,755 triệu chiếc ô tô, đánh dấu mức tăng 11,1% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, trong tổng số 175.000 phương tiện tăng thêm của cả sáu quốc gia, dải đất hình chữ S đóng góp tới 69.000 chiếc, tương đương 40% sức kéo chung của toàn thị trường.

Doanh số tại Việt Nam chạm mốc 291.000 xe, thiết lập mức tăng trưởng 31,1% và dẫn đầu toàn Đông Nam Á. Kết quả này giúp vị thế của thị trường nội địa thay đổi chóng mặt. Nếu như nửa đầu năm 2024, Việt Nam chỉ ngậm ngùi đứng thứ tư với 11% thị phần, thì bước sang năm 2026, con số này đã phình to lên mức 17%, chính thức vượt mặt Philippines trên bản đồ tiêu thụ xe cơ giới.

Nhìn sang các quốc gia láng giềng, Indonesia và Thái Lan đóng vai trò là hai trụ cột chống đỡ phần còn lại của đà phục hồi. Thị trường vạn đảo Indonesia tăng 15,9% sau chuỗi ngày suy thoái, trong khi Thái Lan cũng ghi nhận mức tăng 15,1% bất chấp việc gói ưu đãi xe điện của chính phủ đã hết hiệu lực. Ở chiều ngược lại, Philippines trở thành nốt trầm duy nhất với mức tăng trưởng âm 6,1% khi cơn bão giá nhiên liệu khiến người tiêu dùng buộc phải thắt lưng buộc bụng.

Khối động cơ điện và cột mốc lịch sử

Sự bứt phá của thị trường Việt Nam không đến từ sự phục hồi tự nhiên của nền kinh tế, mà được dẫn dắt bởi một cuộc cách mạng mang tên điện hóa. Dữ liệu từ PwC chỉ ra một sự thật mang tính bước ngoặt: nửa đầu năm 2026, lần đầu tiên doanh số xe điện hóa đã chính thức vượt qua xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống.

Người tiêu dùng trong nước đã mua khoảng 127.000 chiếc xe điện hóa, nhỉnh hơn con số 118.000 chiếc của xe xăng dầu. Thị phần của dòng xe năng lượng mới nhảy vọt từ mức khiêm tốn 12% vào năm 2023 lên tới 52% chỉ trong sáu tháng đầu năm nay. Nghịch lý ở chỗ, sức mua xe động cơ đốt trong thực tế không hề yếu đi mà vẫn duy trì mức tăng trưởng 9%. Điều này có nghĩa là lượng khách hàng trung thành với xe xăng vẫn còn nguyên vẹn, nhưng toàn bộ tệp khách hàng mới sinh ra trên thị trường đều đã quyết định dốc hầu bao cho những chiếc xe chạy bằng pin.

Nhân tố cốt lõi tạo ra cơn địa chấn này chính là VinFast. Hãng xe nội địa đã giao thành công 116.000 ô tô điện, ghi nhận mức tăng trưởng 72%. Bên cạnh đó, sức mua dành cho dòng xe lai hybrid cũng bùng nổ với mức tăng 83%, cho thấy người Việt đang tìm kiếm những giải pháp di chuyển kết hợp để giải tỏa nỗi lo về phạm vi hoạt động.

Giải mã hiện tượng người Việt đổi thói quen tiêu dùng

Sự thay đổi chóng mặt trong hành vi mua sắm của người Việt không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên. Nó là kết quả của sự giao thoa giữa các yếu tố vĩ mô và nỗ lực kiến tạo hệ sinh thái từ các doanh nghiệp. Tốc độ tăng trưởng GDP trên 8% cùng sự mở rộng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu đã tạo ra một lực cầu khổng lồ. Việc các tuyến đường bộ cao tốc liên tục được thông xe cũng kích thích nhu cầu sở hữu ô tô cá nhân để phục vụ di chuyển liên tỉnh.

Xét riêng về động lực điện hóa, PwC vạch ra năm trụ cột chính đang chống đỡ cho sự bùng nổ này. Đầu tiên là định hướng chính sách rõ ràng của quốc gia hướng tới mục tiêu phủ xanh giao thông đường bộ vào năm 2050. Kế đến là nỗ lực của các nhà sản xuất, từ hãng xe nội địa cho đến làn sóng đổ bộ của các thương hiệu quốc tế và Trung Quốc, mang lại một thực đơn sản phẩm đa dạng cho mọi tầm giá.

Yếu tố thực dụng nhất tác động đến quyết định xuống tiền của người dân chính là chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu hóa thạch liên tục biến động do bất ổn toàn cầu, bài toán kinh tế của xe điện trở nên vô cùng hấp dẫn, đặc biệt là đối với giới kinh doanh dịch vụ vận tải. Nút thắt lớn nhất về hạ tầng sạc cũng đang dần được gỡ bỏ khi mạng lưới V-Green phủ sóng 34 tỉnh thành với khoảng 150.000 cổng sạc.

Nhìn về nửa cuối năm 2026, các chuyên gia phân tích tỏ ra thận trọng khi dự báo doanh số cả năm của Việt Nam sẽ dừng ở mức 585.000 xe. Con số này ám chỉ việc thị trường có thể sẽ bước vào nhịp điều chỉnh giảm tốc trong sáu tháng cuối năm, khó tái lập được trạng thái bùng nổ như giai đoạn trước. Dù vậy, với đà thâm nhập sâu rộng của các mẫu xe năng lượng mới, kỷ nguyên mà chiếc xe hơi gắn liền với mùi xăng và tiếng gầm của ống xả có lẽ đang dần lùi vào dĩ vãng.