Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) ngày 2/10 cho biết giá lương thực thế giới tiếp tục tăng trong tháng 9, lên mức cao nhất trong gần 4 năm. Theo FAO, Chỉ số Giá Lương thực tháng 9 đạt trung bình 136 điểm, tăng 2 điểm so với mức 134 điểm của tháng 8 sau điều chỉnh. Đây là mức cao nhất của chỉ số kể từ tháng 11/2022. Diễn biến tăng giá diễn ra trên nhiều nhóm hàng hóa chủ chốt, trong đó ngũ cốc, đường và dầu thực vật đều tăng so với tháng trước. Ngược lại, giá thịt và các sản phẩm sữa có xu hướng giảm nhẹ.

Trong tháng 9, chỉ số giá ngũ cốc của FAO tăng 5,1% so với tháng 8. Giá đường tăng mạnh hơn, 6,1%, lên mức cao nhất trong 18 tháng. Giá dầu thực vật cũng tăng 0,9%. Theo FAO, diễn biến giá đường chịu tác động đáng kể từ những lo ngại về hiện tượng El Niño và khả năng xảy ra các điều kiện thời tiết bất lợi tại những khu vực sản xuất chủ chốt.

Trong khi đó, thị trường ngũ cốc chịu ảnh hưởng bởi những gián đoạn thương mại tại khu vực Biển Đen. Xung đột và các hạn chế đối với hoạt động vận tải tại khu vực này đã tác động đến dòng chảy hàng hóa, đẩy giá lúa mì kỳ hạn lên mức cao nhất trong khoảng 3 năm vào đầu tháng 9. Ở chiều ngược lại, chỉ số giá thịt của FAO giảm 1,1% trong tháng 9, trong khi chỉ số giá các sản phẩm từ sữa giảm nhẹ 0,1%. Những diễn biến trái chiều giữa các nhóm hàng cho thấy thị trường lương thực toàn cầu đang chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố, từ nguồn cung, thời tiết đến chi phí vận tải và điều kiện thương mại quốc tế.

Chuyên gia kinh tế trưởng của FAO Maximo Torero cho rằng những gián đoạn tại eo biển Hormuz và khu vực Biển Đen, kết hợp với các cú sốc khí hậu, đang tạo thêm áp lực đối với giá năng lượng, chi phí vận tải và các mặt hàng lương thực thiết yếu. Theo ông Torero, nếu những yếu tố này kéo dài, áp lực có thể lan sang giá bán lẻ thực phẩm, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu lương thực và năng lượng.

Eo biển Hormuz là một tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu. Trong khi đó, Biển Đen đóng vai trò đáng kể trong hoạt động xuất khẩu nhiều loại nông sản, đặc biệt là lúa mì và ngô. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại các tuyến vận tải này đều có thể làm tăng thời gian và chi phí vận chuyển, đồng thời tác động đến khả năng đưa hàng hóa từ khu vực sản xuất đến các thị trường tiêu thụ. Điều này khiến giá lương thực không chỉ phụ thuộc vào sản lượng nông nghiệp mà còn ngày càng chịu ảnh hưởng bởi chi phí logistics và diễn biến địa chính trị.

Bên cạnh cập nhật chỉ số giá, FAO cũng đưa ra những đánh giá mới về triển vọng sản xuất và thương mại ngũ cốc toàn cầu. Theo tổ chức này, sản lượng ngũ cốc thế giới năm 2026 được dự báo đạt khoảng 2,979 tỷ tấn, gần như không thay đổi so với dự báo trước đó. Mặc dù thấp hơn khoảng 2,1% so với mức của năm 2025, sản lượng dự kiến vẫn là mức cao thứ hai từng được ghi nhận.

Điều này cho thấy nguồn cung ngũ cốc toàn cầu về tổng thể vẫn ở mức tương đối lớn. Tuy nhiên, sự phân bổ nguồn cung và khả năng lưu chuyển hàng hóa giữa các khu vực vẫn là yếu tố quan trọng đối với diễn biến giá. FAO đồng thời hạ dự báo thương mại ngũ cốc toàn cầu trong niên vụ 2026/2027 khoảng 0,7% so với dự báo đưa ra trong tháng 9. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến triển vọng xuất khẩu lúa mì và ngô giảm trong bối cảnh các tuyến vận tải biển tại Biển Đen tiếp tục bị hạn chế.

Diễn biến trong tháng 9 cho thấy thị trường lương thực toàn cầu đang đứng trước sự kết hợp của nhiều rủi ro. Trong đó, thời tiết bất lợi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sản lượng tại các vùng trồng trọt, trong khi những gián đoạn về vận tải có thể làm gia tăng chi phí đưa hàng hóa đến thị trường.

Đối với các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu, sự kết hợp giữa giá hàng hóa tăng và chi phí vận chuyển cao có thể tạo thêm sức ép đối với chi phí nhập khẩu lương thực. Đáng chú ý, mức tăng của Chỉ số Giá Lương thực FAO trong tháng 9 diễn ra sau nhiều tháng thị trường có những biến động khác nhau giữa các nhóm hàng. Việc chỉ số đạt mức cao nhất kể từ cuối năm 2022 đang thu hút sự quan tâm trong bối cảnh các yếu tố địa chính trị, khí hậu và logistics tiếp tục đan xen.

FAO cho rằng việc theo dõi sát các diễn biến về nguồn cung, thương mại và vận tải sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với triển vọng giá lương thực trong thời gian tới. Trong khi sản lượng ngũ cốc toàn cầu năm 2026 vẫn được dự báo ở mức cao, những hạn chế về vận chuyển và rủi ro thời tiết cho thấy nguồn cung dồi dào trên phạm vi toàn cầu không đồng nghĩa với việc giá lương thực tại mọi thị trường đều ổn định. Những biến động về chi phí năng lượng, vận tải và khả năng tiếp cận nguồn hàng tiếp tục là các yếu tố cần được theo dõi trong những tháng cuối năm.