Sai lầm trong vận động và quan niệm về di chuyển

PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Ninh, hiện là Viện Phó Viện Y học ứng dụng và cố vấn chuyên môn Trung tâm Doping và Y học thể thao, cho biết trong dịp Tết, nhiều người thường “quên” tập thể dục, hay nói cách khác là lười vận động. Nguyên nhân xuất phát từ tâm lý cho rằng Tết là thời điểm vui chơi, du xuân, gặp gỡ và ăn uống nên không còn thời gian dành cho tập luyện. Bên cạnh đó, việc di chuyển nhiều trong ngày khiến không ít người cho rằng đây cũng là một hình thức vận động thay thế. Tuy nhiên, đây là quan niệm sai lầm và có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, bởi tập luyện thể dục thể thao bài bản và việc di chuyển đơn thuần là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Theo phân tích của PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Ninh, việc không duy trì tập luyện trong những ngày Tết sẽ tác động trực tiếp đến sức khỏe tổng thể, trong đó hệ lụy dễ nhận thấy nhất là tình trạng tăng cân. Nhiều vấn đề sức khỏe khác có thể chưa biểu hiện ngay nhưng sẽ âm thầm tích tụ và chỉ bùng phát khi gặp yếu tố thuận lợi. Thực tế cho thấy, không ít người sau kỳ nghỉ Tết đã phải đi thăm khám và tìm nhiều biện pháp khác nhau để giảm cân, xuất phát từ thói quen lười vận động trong những ngày nghỉ. Điều này vô tình tạo áp lực lớn cho cơ thể khi phải quay trở lại nhịp độ làm việc bình thường hằng ngày.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng thuộc Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhận định, cân nặng trong dịp Tết có xu hướng gia tăng chủ yếu do lượng calo nạp vào cơ thể quá nhiều, trong khi lượng calo tiêu hao lại rất thấp vì mọi người không làm việc và vận động tích cực như ngày thường. Sự mất cân đối này khiến năng lượng dư thừa bị tích tụ và dẫn đến tăng cân nhanh chóng. Theo khuyến cáo từ Bộ Y tế, mỗi người nên tập thể dục hoặc chơi thể thao ít nhất 30 phút mỗi ngày; riêng trong dịp Tết, thời gian vận động cần tăng lên tối thiểu 60 phút/ngày để bảo đảm tiêu hao hiệu quả lượng năng lượng dư thừa.

Ông Nguyễn Trọng Hưng cho biết thêm, trong những ngày Tết, chúng ta thường ăn uống nhiều hơn ngày thường nhưng lại không lao động nặng, do đó lượng calo tiêu hao không đáng kể. Vì vậy, việc tăng cường thời gian tập luyện để đốt cháy năng lượng đã nạp vào là vô cùng cần thiết. Tùy theo sở thích cá nhân cũng như tình trạng bệnh lý, mỗi người nên lựa chọn bài tập phù hợp với thể trạng hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu tập luyện. Việc duy trì cường độ vận động hợp lý sẽ giúp cơ thể giữ được trạng thái trao đổi chất ổn định và hạn chế cảm giác uể oải, mệt mỏi sau kỳ nghỉ.

Cách duy trì thể trạng và bổ sung nước đúng cách

Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam, lưu ý rằng trong dịp Tết, trừ thời điểm sáng sớm khi mặt trời chưa lên hoặc lúc quá khuya trời đã lạnh, mọi người có thể tập luyện vào bất kỳ khung giờ nào nếu sắp xếp được thời gian. Trong trường hợp thời tiết ngoài trời quá nắng hoặc quá lạnh, việc tập luyện trong nhà là lựa chọn phù hợp. Những bài tập đơn giản như hít đất, tập Kegel hay nhảy dây đều mang lại hiệu quả tích cực cho sức khỏe. Tuy nhiên, cũng không nên vì tranh thủ thời gian mà tập quá sớm hoặc quá muộn, bởi điều này có thể gây tác động không tốt đến cơ thể.

Theo cảnh báo của các chuyên gia y tế, việc tập luyện không đúng thời điểm đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền, do nguy cơ xảy ra đột quỵ là rất cao. Về vấn đề bù nước, PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng cho biết dịp Tết thường có thời tiết se lạnh, khiến nhiều người không có cảm giác khát nước như mùa hè. Bên cạnh đó, trong quá trình ăn uống, việc sử dụng nhiều nước canh, nước ngọt dễ khiến mọi người chủ quan cho rằng cơ thể đã đủ nước và quên uống nước lọc. Thói quen này ảnh hưởng không nhỏ đến các cơ quan trong cơ thể, từ hệ tiêu hóa, mạch máu, thần kinh cho đến nhiều cơ quan quan trọng khác.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng nhấn mạnh, tim, gan, thận và toàn bộ các cơ quan trong cơ thể đều cần được cung cấp đủ nước để hoạt động trơn tru. Vì vậy, việc uống đủ nước mỗi ngày là yếu tố đặc biệt quan trọng. Dù trong dịp Tết thời tiết lạnh, tập luyện không ra nhiều mồ hôi nên lượng nước mất đi không lớn, song cơ thể vẫn cần được bổ sung đầy đủ. Tốt nhất, nên duy trì thói quen uống nước trước và sau khi tập luyện; chỉ trong trường hợp thi đấu hoặc tập luyện với cường độ cao mới cần bổ sung nước điện giải, còn lại nước lọc thông thường đã đủ đáp ứng nhu cầu thiết yếu hằng ngày.

Khi uống nước, nên uống từ từ từng ngụm nhỏ, mỗi lần không quá 150–200 ml. Việc uống quá nhiều nước cùng lúc có thể khiến nước hấp thu quá nhanh, làm máu bị loãng và tăng đào thải, dẫn đến mất một số khoáng chất cần thiết. Bên cạnh đó, các chuyên gia khuyến cáo cần hạn chế tối đa các loại nước ngọt vì làm tăng lượng đường nạp vào cơ thể và tiềm ẩn nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tiểu đường hay tim mạch. Quan trọng hơn, sau kỳ nghỉ Tết, mỗi người cần sớm đưa sinh hoạt và ăn uống trở lại “quỹ đạo” ngày thường để cơ thể thích nghi dần, lấy lại năng lượng và tránh rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài.