Ăn uống mất cân bằng dịp Tết gây hệ lụy sức khỏe

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi Dinh dưỡng và Kiểm soát Béo phì (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), nhận định rằng dù là ngày Tết hay ngày thường, việc duy trì chế độ ăn đầy đủ và cân đối các nhóm chất vẫn là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, trên thực tế, Tết lại chính là thời điểm nhiều người dễ rơi vào tình trạng ăn uống mất cân đối nhất trong năm. Không ít gia đình có xu hướng ưu tiên các món giàu chất béo, chất đạm hoặc những món mang ý nghĩa biểu trưng cho may mắn, trong khi vô tình xem nhẹ các thực phẩm vốn rất cần thiết cho sức khỏe.

Theo bác sĩ Trọng Hưng, việc mất cân đối giữa các nhóm chất kéo dài có thể dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực. Đặc biệt, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, chất đạm và đường sẽ trực tiếp gây tăng cân không kiểm soát, đồng thời làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh rối loạn chuyển hóa và nhiều bệnh mạn tính nguy hiểm khác. Trong các bữa ăn truyền thống ngày Tết, bánh chưng hoặc bánh tẻ thường được ưu tiên bởi đây là những món ăn mang đậm hương vị Tết. Tuy nhiên, các loại bánh này lại chứa hàm lượng năng lượng rất cao, vì vậy cần đặc biệt lưu ý đến lượng sử dụng.

Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ Hưng khuyến cáo mỗi người chỉ nên ăn khoảng 1/8 chiếc bánh chưng trong một bữa và cần bổ sung thêm rau xanh để tạo sự cân đối. Ngoài bánh chưng, nhóm tinh bột có thể linh hoạt thay thế bằng gạo tẻ hoặc gạo huyết rồng – những loại gạo vừa tốt cho sức khỏe, vừa mang ý nghĩa may mắn trong ngày đầu năm. Bên cạnh đó, xôi gấc, khoai lang đỏ hay ngô cũng là những nguồn tinh bột lành mạnh, đáp ứng nhu cầu năng lượng mà vẫn đảm bảo yếu tố tài lộc. Riêng với nhóm thực phẩm cung cấp chất đạm và chất béo, đây lại là nhóm gây nhiều tranh luận nhất trong chế độ ăn ngày Tết.

Những món quen thuộc như giò chả, thịt đông hay canh măng vốn được nhiều người ưa chuộng, nhưng nếu sử dụng thiếu khoa học sẽ rất dễ dẫn đến thừa cân. PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng phân tích rằng các món ăn truyền thống này chứa lượng calo lớn, do đó chỉ nên ăn với lượng vừa phải. Việc kết hợp chúng cùng các món giàu chất xơ được xem là giải pháp hiệu quả để hạn chế tác động xấu đến sức khỏe. Ngoài ra, mỗi người cũng có thể chủ động lựa chọn các nguồn đạm và chất béo lành mạnh hơn để thay thế, giúp cơ thể nhẹ nhàng và dễ thích nghi trong suốt kỳ nghỉ lễ kéo dài.

Lựa chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng đón tài lộc sung túc

Để vừa đảm bảo dinh dưỡng, vừa gửi gắm mong ước năm Bính Ngọ mã đáo thành công, việc lựa chọn thực phẩm thông minh được xem là yếu tố then chốt. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, nhằm chống ngán, dễ tiêu hóa và hạn chế tăng cân, cá là lựa chọn lý tưởng nhờ hàm lượng đạm cao và ít chất béo xấu. Đặc biệt, cá chép hay cá chim vàng còn được xem là biểu tượng của tài lộc và sự thịnh vượng. Hình ảnh cá chép vượt vũ môn hóa rồng từ lâu đã tượng trưng cho sự an khang và thăng tiến trong sự nghiệp. Việc ăn cá chép trong bữa cơm đêm giao thừa thể hiện mong ước về một năm mới thuận lợi, đủ đầy và viên mãn cho cả gia đình.

Song song với nguồn đạm từ động vật, việc bổ sung các thực phẩm giàu đạm và chất béo có nguồn gốc thực vật như các loại hạt cũng được khuyến khích. Nhóm rau củ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phòng ngừa rối loạn tiêu hóa và táo bón – những vấn đề thường gặp trong dịp Tết. Theo quan niệm phong thủy, sắc xanh của rau bó cải xoăn hay bắp cải non tượng trưng cho sự khởi đầu mới và tiền bạc. Trong khi đó, các loại rau củ có màu đỏ như cà chua, củ dền hoặc màu vàng như cà rốt không chỉ giàu vitamin mà còn đại diện cho vận may và sự sung túc về tài chính.

Trái cây cũng là nguồn cung cấp chất xơ và khoáng chất thiết yếu, giúp hạn chế việc tiêu thụ quá nhiều bánh kẹo và mứt Tết. Các chuyên gia gợi ý nên ưu tiên nhóm trái cây họ cam quýt với sắc vàng rực rỡ, biểu trưng cho sự giàu có và viên mãn. Táo, trong văn hóa phương Đông, còn là biểu tượng của hòa bình và sức khỏe, vì vậy việc thưởng thức những quả táo đỏ mọng đầu năm được xem như cách mời gọi vận đỏ và thúc đẩy thành công. Không chỉ mang ý nghĩa tinh thần, các loại trái cây này còn cung cấp lượng vitamin C dồi dào, góp phần tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.

Bên cạnh đó, thanh long với sắc đỏ nổi bật và hình dáng gợi liên tưởng đến rồng mây cũng là loại quả được nhiều gia đình lựa chọn với mong muốn mang lại thịnh vượng và hạnh phúc. Loại quả này giàu chất xơ, giúp cơ thể thích nghi tốt hơn trong những ngày ăn uống linh đình. Cuối cùng, đu đủ – biểu tượng của sự đủ đầy và sung túc cả về vật chất lẫn tinh thần theo quan niệm dân gian – thường được trưng bày và sử dụng trong dịp đầu năm. Sự kết hợp hài hòa giữa dinh dưỡng khoa học và ý nghĩa phong thủy trong ăn uống chính là chìa khóa giúp mỗi người khởi đầu năm mới khỏe mạnh, an lành và vẹn tròn.