Quy định (EU) 2025/40: Từ phụ trợ trở thành điều kiện bắt buộc

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 2 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản sang châu Âu chiếm 15,7% thị phần, tăng 12% so với cùng kỳ. Đặc biệt, riêng ngành thủy sản năm 2025 đã đạt kim ngạch 11,3 tỷ USD, trong đó EU đóng góp khoảng 1,2 tỷ USD. Dù dư địa còn lớn, nhưng từ tháng 8/2026, "cửa sổ thích ứng" sẽ hẹp lại khi Quy định (EU) 2025/40 chính thức áp dụng.

Khác với các tiêu chuẩn trước đây vốn tập trung vào chất lượng thực phẩm, PPWR mở rộng phạm vi kiểm soát sang toàn bộ hệ thống bao bì: từ bao bì sơ cấp tiếp xúc trực tiếp sản phẩm đến bao bì thứ cấp và bao bì vận chuyển (pallet, thùng carton, màng bọc). Đáng chú ý nhất là lệnh siết chặt các "chất đáng lo ngại" (SoC). Kể từ ngày 12/8/2026, bao bì không được chứa các chất PFAS (vốn thường dùng để chống thấm dầu mỡ) vượt quá ngưỡng quy định (25 ppb đối với từng loại đơn lẻ).

Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nhận định rằng xu hướng tiêu dùng tại EU đang chuyển dịch mạnh sang các sản phẩm có chứng nhận bền vững. Do đó, bao bì không còn là phần “đi kèm” mà đã trở thành yếu tố cấu thành giá trị và năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Lộ trình kinh tế tuần hoàn và áp lực tái cấu trúc chuỗi giá trị

Quy định mới không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát hóa chất mà còn đặt ra những cột mốc khắt khe về thiết kế và khả năng tái chế nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn:

Đến năm 2030: 100% bao bì lưu thông tại EU phải được thiết kế để có thể tái chế. Tỷ lệ không gian rỗng trong bao bì vận chuyển và thương mại điện tử bị giới hạn tối đa 50%.

Tỷ lệ nhựa tái chế bắt buộc: Đến năm 2030, bao bì nhựa tiếp xúc thực phẩm phải chứa ít nhất 30% nhựa tái chế (đối với PET) và 10% (đối với các loại nhựa khác như PP, PE). Con số này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040.

Nhãn mác thống nhất: Chậm nhất đến ngày 12/8/2028, toàn bộ bao bì phải in nhãn phân loại rác thải theo quy chuẩn chung của EU.

Việc chậm thích ứng với các tiêu chuẩn này có thể dẫn đến rủi ro bị từ chối đơn hàng, kéo dài thời gian thông quan hoặc phát sinh chi phí kiểm nghiệm khổng lồ. Ngược lại, những doanh nghiệp sớm đầu tư vào công nghệ vật liệu thân thiện môi trường sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối trong chuỗi cung ứng toàn cầu giai đoạn 2030-2035.

Giải pháp cho doanh nghiệp Việt trước "cửa sổ thích ứng cuối cùng"

Để không bị loại khỏi "cuộc chơi", các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là ngành thủy sản với các mặt hàng chủ lực như tôm, cá tra, cần chủ động thực hiện các bước sau:

Rà soát và chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật: Trước thời hạn tháng 8/2026, doanh nghiệp phải hoàn thiện hồ sơ Công bố hợp quy (DoC) và hồ sơ kỹ thuật theo Phụ lục VII của Quy định (EU) 2025/40, mô tả chi tiết vật liệu, bản vẽ và báo cáo thử nghiệm.

Tối ưu hóa thiết kế: Cần tính toán lại quy cách đóng gói để giảm thiểu trọng lượng, thể tích và tỷ lệ không gian rỗng, đồng thời chuyển đổi sang các loại vật liệu không chứa PFAS và có khả năng tái chế cao.

Cập nhật thông tin nhãn mác: Theo dõi sát các hướng dẫn của EU về quy cách dán nhãn phân loại rác thải hài hòa để kịp thời thay đổi bao bì xuất khẩu.

Quy định (EU) 2025/40 đang thiết lập một "chuẩn thị trường mới". Việc chủ động thích nghi sớm không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua rào cản kỹ thuật mà còn là cơ hội để khẳng định uy tín thương hiệu Việt trên bản đồ sản phẩm bền vững toàn cầu.