319,7 tỷ USD kim ngạch và bài toán cân đối nhập siêu

Năm 2026, bối cảnh thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường với sự cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị cùng những điều chỉnh về chính sách thương mại, thuế quan của Hoa Kỳ và các nền kinh tế lớn. Bên cạnh đó, giá năng lượng và chi phí logistics cũng tạo áp lực trực tiếp lên tăng trưởng toàn cầu.

Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn ghi nhận kết quả rất tích cực. Tính đến hết tháng 7/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ, vượt mục tiêu cả năm (15-16%) và thuộc nhóm có tốc độ tăng trưởng tốt trong nhiều năm qua. Mặc dù vậy, cán cân thương mại hàng hóa vẫn ghi nhận mức nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD.

Đánh giá từ các Bộ, ngành và địa phương cho thấy, nhập siêu chủ yếu tập trung vào nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện; nhóm năng lượng (xăng dầu, than); cùng hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và kim loại thường. Cụ thể:

Đối với nhóm điện tử và linh kiện: Phần lớn giá trị nhập khẩu là nguyên liệu, linh kiện trung gian phục vụ sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư nhằm đón đầu các dự án công nghệ cao mới tăng vốn.

Đối với nhóm năng lượng: Sản lượng khai thác dầu khí, than trong nước có xu hướng giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng cao. Tình hình xung đột tại Trung Đông cùng nguy cơ đứt gãy nguồn cung càng làm gia tăng áp lực nhập khẩu để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Đối với các nguyên liệu khác: Nhập siêu phản ánh những hạn chế mang tính cơ cấu khi tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng đủ nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nước.

Đồng bộ giải pháp từ tín dụng, tài chính đến mở rộng thị trường quốc tế

Để thúc đẩy xuất khẩu đi đôi với kiểm soát nhập siêu hiệu quả, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương và Hiệp hội ngành hàng khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm:

Tập trung nguồn vốn và hoàn thiện chính sách tài chính: Ngân hàng Nhà nước triển khai các giải pháp bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận nguồn vốn tín dụng thuận lợi, ưu tiên bố trí đủ vốn phục vụ thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm. Bộ Tài chính rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng tăng phân loại rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật; đồng thời kiểm soát trị giá và giao dịch liên kết của doanh nghiệp điện tử để phòng chống chuyển giá.

Phát triển hệ sinh thái và mở rộng thị trường: Bộ Công Thương đẩy mạnh phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030; khởi động đàm phán Hiệp định Thương mại tự do với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) ngay trong Quý III; thúc đẩy xúc tiến thương mại vào các thị trường mới như Halal, Mỹ La-tinh, Châu Phi. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung đàm phán ký kết các Nghị định thư mở cửa nông sản, trái cây và đẩy nhanh xử lý hồ sơ mã số vùng trồng, vùng nuôi.

Cải cách thủ tục và nâng cao năng lực logistics: Bộ Xây dựng phối hợp tổ chức điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên tại các cảng biển và cửa ngõ logistics lớn trong mùa cao điểm. Các Bộ, ngành tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, hạn chế chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chủ động làm việc với các nhà máy, dự án tăng vốn đầu tư để đôn đốc tiến độ sản xuất, xuất khẩu và kịp thời hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về thị trường, lao động cho doanh nghiệp trên địa bàn.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tiếp tục phát huy vai trò đầu mối tổng hợp, nắm bắt kịp thời các phản ánh, kiến nghị của hiệp hội và doanh nghiệp để chuyển đến cơ quan chức năng xem xét, giải quyết dứt điểm trong tháng 8/2026.