Ngày 18/8 tại Hà Nội, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học xây dựng Đề án “Phát triển du lịch gắn với sản xuất và tiêu dùng sản phẩm OCOP, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tri thức bản địa các vùng nông thôn Việt Nam”.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu chủ trì hội thảo, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp du lịch, cơ quan quản lý và các chủ thể OCOP trên cả nước.

Đề án được xác định là một nội dung trong các Chương trình mục tiêu quốc gia, hướng tới khai thác những nguồn lực mới để thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP thông qua du lịch, đồng thời tạo động lực cho làng nghề và kinh tế nông thôn.

Phát biểu khai mạc, Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu cho rằng phát triển du lịch nông thôn gắn với sản phẩm OCOP và bảo tồn các giá trị văn hóa là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững. Đây cũng là giải pháp cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển nông nghiệp, nông thôn và du lịch.

Theo ông Hà Văn Siêu, mô hình này có thể tạo ra “lợi ích kép” cho khu vực nông thôn: nâng cao giá trị sản phẩm OCOP, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đồng thời phục hồi, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, tri thức bản địa. Đây cũng là hướng phát triển đáp ứng xu thế du lịch xanh, du lịch bền vững và mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Để Đề án có tính khả thi, lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhấn mạnh cần sự tham gia đồng bộ của nhiều bên. Doanh nghiệp đóng vai trò đầu tư, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường; chuyên gia hỗ trợ hoàn thiện phương thức phát triển; nghệ nhân và cộng đồng là lực lượng gìn giữ, sáng tạo và truyền tải các giá trị văn hóa.

Trong khi đó, cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cần kiến tạo môi trường, chính sách và điều kiện thuận lợi. Các tổ chức tài trợ, đối tác phát triển có thể tham gia hỗ trợ những dự án cụ thể. Đề án được kỳ vọng trở thành công cụ thiết thực để thúc đẩy chính sách, chương trình và dự án phát triển du lịch tại các địa phương.

Tăng liên kết giữa du lịch, OCOP và văn hóa

Tại hội thảo, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam trình bày những nội dung trọng tâm của Đề án, trong đó tập trung vào xu hướng phát triển, chủ trương và chính sách liên quan; mối liên kết đa giá trị giữa du lịch, OCOP và văn hóa; tổng quan các nhóm sản phẩm OCOP và thị hiếu của những thị trường khách trọng điểm.

Đề án đồng thời đề xuất giải pháp phù hợp với từng nhóm sản phẩm OCOP và các nhóm giải pháp tổng thể nhằm tăng cường liên kết giữa du lịch, OCOP và văn hóa theo hướng bền vững. Trong đó, các trụ cột, lộ trình triển khai và trách nhiệm của bộ, ngành, địa phương cũng được xác định.

Đại diện Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia chia sẻ về Chương trình OCOP và vai trò của các chủ thể OCOP trong định hướng sản xuất, tiêu dùng sản phẩm gắn với phát triển du lịch.

Từ thực tiễn địa phương, các cơ quan quản lý du lịch cũng trao đổi về những kết quả, khó khăn và định hướng phát triển du lịch gắn với sản xuất, tiêu dùng sản phẩm OCOP, qua đó góp phần bảo tồn và phát huy văn hóa, tri thức bản địa.

Các chủ thể OCOP, làng nghề và hợp tác xã chia sẻ kinh nghiệm khai thác giá trị du lịch từ những mô hình tiêu biểu như làng gốm Bát Tràng (Hà Nội), Hợp tác xã Lụa đũi Nam Cao (Hưng Yên), sản phẩm OCOP du lịch Ecohost (Ninh Bình)...

Đưa sản phẩm OCOP trở thành trải nghiệm của du khách

Một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là xây dựng câu chuyện và trải nghiệm gắn với sản phẩm OCOP. Theo các ý kiến tại hội thảo, sản phẩm không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng mà còn phải tạo cảm xúc, giúp du khách hiểu hơn về vùng đất, con người và văn hóa nơi sản phẩm được hình thành.

Địa phương và các chủ thể OCOP cần hệ thống hóa những câu chuyện bản địa, đồng thời phối hợp với các chuyên gia văn hóa để phát triển sản phẩm có khả năng truyền tải giá trị đặc trưng của từng vùng miền.

PGS.TS. Phạm Hồng Long, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng du lịch OCOP cần được đặt trong một chuỗi cung ứng dịch vụ hoàn chỉnh, bao gồm ẩm thực, lưu trú, vận chuyển, vui chơi, giải trí và mua sắm.

Theo đó, du khách không chỉ tham quan, mua sản phẩm mà cần được trực tiếp trải nghiệm quá trình tạo ra sản phẩm, thưởng thức, tìm hiểu câu chuyện và kết nối với cộng đồng địa phương. Việc đẩy mạnh số hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm cũng là yêu cầu cần thiết để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách.

PGS.TS. Bùi Thanh Thủy, Đại học Văn hóa Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của sự liên kết giữa cộng đồng, nghệ nhân, doanh nghiệp, nhà hàng và các tổ chức công nghiệp văn hóa. Sản phẩm OCOP cần bảo đảm tính nguyên bản, tôn trọng tự nhiên, lấy cộng đồng và nghệ nhân làm trung tâm, bảo tồn văn hóa làm nền tảng và sáng tạo làm động lực.

Bên cạnh đó, chất lượng, an toàn và tính bền vững cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình phát triển sản phẩm và xây dựng các trải nghiệm du lịch.

Từ thực tiễn Đà Nẵng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng Văn Bá Sơn cho rằng câu chuyện bản địa cần được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển du lịch. Người làm du lịch phải biết kể và truyền tải những giá trị văn hóa, tri thức dân gian theo cách hấp dẫn, đồng thời kết nối sản phẩm với nhu cầu thị trường và đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống dịch vụ du lịch.

Theo ông Văn Bá Sơn, sự định hướng của chính quyền và cơ quan quản lý địa phương có vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường thuận lợi để các mô hình phát triển đúng hướng và có khả năng nhân rộng.

Kết luận hội thảo, Phó Cục trưởng Hà Văn Siêu cho biết Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp, tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và điều chỉnh nội dung Đề án trước khi hoàn thiện, trình lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét, ban hành.

Việc triển khai Đề án được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để sản phẩm OCOP gắn sâu hơn với hoạt động du lịch, qua đó nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm nông thôn, mở rộng sinh kế cho cộng đồng và góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa, tri thức bản địa của các vùng quê Việt Nam.