Sữa công thức Friso “dính phốt” gì?

Gần đây, một lô sữa công thức Royal Friso Prestige Stage 1 (phiên bản Hồng Kông, dành cho trẻ sơ sinh) bán tại thị trường Ma Cao (Trung Quốc) đã bị cơ quan chức năng phát hiện có hàm lượng chì vượt mức cho phép.

Mẫu thử ghi nhận hàm lượng chì 0,2 mg/kg, cao gấp 9 lần giới hạn tối đa đối với sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại Ma Cao (0,02 mg/kg). Sau đó, Sở Y tế Hồng Kông cũng vào cuộc, khuyến cáo các bậc phụ huynh có con đã sử dụng lô sữa này cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ.

Friso, thương hiệu thuộc tập đoàn danh tiếng đến từ Hà Lan FrieslandCampina, hiện là một trong những thương hiệu sữa bột hàng đầu tại Trung Quốc, đứng thứ ba trên thị trường sữa công thức năm 2025.

Sau khi nhận được thông báo, FrieslandCampina Hồng Kông đã gửi mẫu lưu của cùng lô sản phẩm đến phòng thí nghiệm độc lập để kiểm nghiệm lại. Kết quả cho thấy hàm lượng chì không vượt tiêu chuẩn, hoàn toàn đáp ứng quy định an toàn thực phẩm của Ma Cao.

Theo kết quả kiểm nghiệm do FrieslandCampina công bố, hàm lượng chì trong lô sản phẩm này là dưới 0,007 mg/kg, thấp hơn khoảng 28 lần so với kết quả kiểm nghiệm của phía Ma Cao.

Được biết, việc trẻ em hấp thụ quá nhiều chì trong thời gian dài có thể gây tổn thương hệ thần kinh và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ.

Điều đáng chú ý là đến nay, sự chênh lệch rất lớn giữa hai kết quả kiểm nghiệm vẫn chưa có kết luận cuối cùng.

Thị trường Trung Quốc đại lục không bị ảnh hưởng

Vụ việc lùm xùm kể trên bắt nguồn từ một đợt kiểm tra thực phẩm của Cơ quan Quản lý Dân chính Ma Cao.

Ngày 25/7, cơ quan này thông báo phát hiện hàm lượng chì 0,2 mg/kg trong một mẫu Royal Friso Prestige Stage 1 Infant Formula (số lô 1W07KPJ, khối lượng tịnh 800g, hạn sử dụng đến ngày 30/9/2027).

Theo quy định về giới hạn tối đa kim loại nặng trong thực phẩm của Đặc khu hành chính Ma Cao (Macau) của Trung Quốc, mức chì tối đa cho phép đối với sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh là 0,02 mg/kg. Như vậy, mẫu sản phẩm trên vượt chuẩn 9 lần.

Chính quyền Macau lập tức yêu cầu nhà phân phối và nhà nhập khẩu xử lý vụ việc, đồng thời yêu cầu ngừng bán, niêm phong lô sản phẩm liên quan. Cơ quan y tế cũng mở luồng ưu tiên cấp cứu nhi khoa, đường dây nóng và phòng khám chuyên biệt để hỗ trợ các trẻ sơ sinh cần được kiểm tra sức khỏe.

Chính quyền Đặc khu hành chính Ma Cao cho biết, qua rà soát ban đầu, lô sữa này không được cung cấp cho các bệnh viện tại Ma Cao. Nhà chức trách đã yêu cầu thu hồi sản phẩm, ngừng bán ngay lập tức và tăng cường kiểm tra thị trường. Các lô sản phẩm khác hiện chưa phát hiện bất thường.

Đến ngày 26/7, Sở Y tế Hồng Kông cũng phát thông cáo báo chí sau khi nhận được thông tin từ Trung tâm An toàn Thực phẩm, kêu gọi người dân ngừng sử dụng ngay lô sản phẩm nói trên và theo dõi sức khỏe của các trẻ đã sử dụng.

Video sữa công thức Frisolac Prestige Stage 1 dành cho trẻ sơ sinh bị chính quyền Ma Cao (Trung Quốc) phát hiện chứa hàm lượng chì vượt quá mức cho phép - Nguồn clip: news.tvb.com

Người phát ngôn của Trung tâm An toàn Thực phẩm Hồng Kông cho biết cơ quan này đã nhanh chóng liên hệ với nhà nhập khẩu. Điều tra ban đầu xác nhận lô sản phẩm bị ảnh hưởng từng được nhập vào Hồng Kông (Trung Quốc). Nhà nhập khẩu đã chủ động kiểm nghiệm hai mẫu cùng lô, kết quả đều đáp ứng tiêu chuẩn của Hồng Kông và Ma Cao. Tuy nhiên, để thận trọng, đơn vị này vẫn ngừng bán, thu hồi và đưa sản phẩm khỏi kệ hàng theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

Trong khi cơ quan quản lý tại Ma Cao và Hồng Kông liên tiếp đưa ra cảnh báo, phía thương hiệu lại công bố kết quả kiểm nghiệm hoàn toàn khác.

Ngày 26/7, FrieslandCampina – đơn vị vận hành thương hiệu Royal Friso – ra thông cáo cho biết ngay sau khi nhận được thông báo, công ty đã gửi mẫu lưu của cùng lô sản phẩm đến phòng thí nghiệm độc lập. Kết quả cho thấy hàm lượng chì dưới 0,007 mg/kg, thấp hơn nhiều so với giới hạn của Ma Cao (0,02 mg/kg), do đó đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về an toàn thực phẩm.

FrieslandCampina cũng khẳng định vụ việc không ảnh hưởng đến thị trường Trung Quốc đại lục.

Công ty FrieslandCampina Food Trading (Thượng Hải) cho biết mọi lô sản phẩm Friso nhập khẩu chính ngạch vào Trung Quốc đều được kiểm nghiệm đầy đủ trước khi xuất xưởng. Đối với chỉ tiêu chì, kết quả đều ở mức không phát hiện (giới hạn phát hiện 0,01 mg/kg), thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn quốc gia Trung Quốc GB 2762-2022 là 0,08 mg/kg.

Kết quả kiểm nghiệm chênh lệch hơn 28 lần, chuyên gia cho rằng có thể do ô nhiễm cục bộ

Điểm gây tranh cãi lớn nhất là kết quả kiểm nghiệm của Ma Cao (0,2 mg/kg) và kết quả của FrieslandCampina (dưới 0,007 mg/kg) chênh lệch hơn 28 lần.

Vì sao cùng một lô sản phẩm lại có kết quả khác biệt lớn như vậy?

Trao đổi với Sohu Finance, ông Nguyễn Quang Phong (Ruan Guangfeng), Phó Giám đốc Trung tâm Trao đổi thông tin Thực phẩm và Sức khỏe (Kexin) cho biết trong lĩnh vực kiểm nghiệm an toàn thực phẩm, việc các mẫu thuộc cùng một lô cho kết quả khác nhau là điều có thể xảy ra.

Ông nói: “Khoảng cách này đúng là rất lớn. Mức chênh lệch như vậy không phổ biến, nhưng về mặt kỹ thuật vẫn có thể xảy ra, đặc biệt trong trường hợp các sản phẩm dạng bột bị ô nhiễm kim loại nặng tại một khu vực cục bộ”.

Theo ông Quang Phong, tại các doanh nghiệp sữa quy mô lớn như FrieslandCampina, một lô sản xuất thường có sản lượng rất lớn, có thể lên tới hàng chục tấn, tương đương hàng nghìn lon sữa.

Ông phân tích: “Nguồn ô nhiễm chì có thể chỉ xuất hiện tại một điểm nào đó trên dây chuyền sản xuất và vô tình lẫn vào một phần sản phẩm. Rất khó xác định chính xác vị trí này. Có thể mẫu mà cơ quan Ma Cao lấy kiểm nghiệm đã trúng vào phần bị ô nhiễm, trong khi các mẫu khác thì không, dẫn đến sự khác biệt rất lớn trong kết quả”.

Ông cũng dẫn lại một nghiên cứu của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) về kim loại nặng trong sữa công thức. Trong số 312 mẫu được kiểm tra, 61 mẫu (20%) không phát hiện chì. Hàm lượng chì ở toàn bộ mẫu dao động từ không phát hiện đến 1,1 ppb, nhưng phân bố rất không đồng đều, phản ánh đặc điểm ô nhiễm dạng hạt cục bộ.

Thị trường sữa công thức tiếp tục chịu áp lực

Hiện thị trường sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt trong bối cảnh nhu cầu suy giảm.

Theo Tổng cục Thống kê Trung Quốc, năm 2025, nước này ghi nhận 7,92 triệu trẻ sơ sinh, giảm ròng 1,62 triệu so với năm 2024, khiến quy mô thị trường tiếp tục thu hẹp.

Dữ liệu của NielsenIQ cũng cho thấy doanh thu và sản lượng toàn ngành trong năm 2025 đều giảm nhẹ. Tính đến cuối tháng 2 năm nay, doanh thu bán lẻ sữa công thức tại Trung Quốc giảm 0,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong bối cảnh nhu cầu toàn ngành chịu áp lực, kết quả kinh doanh của FrieslandCampina cũng suy yếu. Theo báo cáo tài chính mới nhất, 6 tháng đầu năm 2026, công ty này đạt doanh thu 6,834 tỷ euro, giảm 0,2% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận ròng chỉ đạt 138 triệu euro, giảm mạnh 40%.