Động lực phục hồi từ bức tranh kinh tế tăng trưởng năng động

Ngày 15/7, Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) phối hợp cùng Công ty Nghiên cứu và Tư vấn DXL công bố Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý II/2026 đạt 79,7 điểm, tăng mạnh 7 điểm so với quý trước đó. Sự bứt phá này phản ánh tâm lý lạc quan trên diện rộng của các nhà đầu tư châu Âu, đồng thời cho thấy bước chững lại trong quý đầu năm chỉ mang tính tạm thời.

Theo Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert, kết quả khảo sát minh chứng cho khả năng thích ứng và sức chống chịu bền bỉ của nền kinh tế Việt Nam cũng như cộng đồng doanh nghiệp châu Âu. Dù phải đối mặt với nhiều ẩn số địa chính trị và sự phức tạp của thương mại toàn cầu, các doanh nghiệp thành viên vẫn đạt kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng. Khảo sát ghi nhận 63% doanh nghiệp đánh giá điều kiện kinh doanh trong quý II tích cực, và 69% kỳ vọng môi trường kinh doanh tiếp tục cải thiện trong quý tới, tăng 11 điểm phần trăm so với khảo sát cách đây ba tháng.

Đà phục hồi hiện diện rõ nét qua các chỉ số hoạt động thực tế khi có 36% doanh nghiệp ghi nhận doanh thu và lợi nhuận vượt mục tiêu, 32% tiếp nhận thêm đơn hàng và hợp đồng mới, cùng 24% khẳng định sức mua tại thị trường nội địa đã phục hồi rõ rệt. Tổng giám đốc DXL Research & Consulting, ông Xavier Depouilly cho biết niềm tin kinh doanh cải thiện ở tất cả các ngành nghề. Nổi bật nhất là lĩnh vực Du lịch và Khách sạn bứt phá mạnh mẽ với mức tăng 8,7 điểm để đạt 90,4 điểm, bỏ xa mức trung bình chung. Trong khi đó, ngành Nông nghiệp và Thực phẩm cũng duy trì sắc xanh tích cực nhờ lực cầu trong nước và quốc tế khả quan, kết hợp cùng các dòng vốn đầu tư công và tư nhân không ngừng mở rộng.

Niềm tin của các nhà đầu tư được nâng đỡ vững chắc bởi nền tảng kinh tế vĩ mô ấn tượng của Việt Nam với mức tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2026 đạt 8,18%, khẳng định vị thế một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á. Sức hấp dẫn của thị trường còn được cộng hưởng từ việc Việt Nam vươn lên thứ 27 trong Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh thế giới của IMD, cùng triển vọng được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường Mới nổi Hạng hai vào tháng 9/2026 sắp tới.

Những nỗ lực cải cách thể chế và định hướng phát triển cũng đang làm thay đổi tư duy chiến lược của các tập đoàn quốc tế. Đặc biệt, việc ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã chuyển trọng tâm thu hút đầu tư từ quy mô và chi phí lao động sang các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và bền vững. Nhờ đó, Việt Nam không còn đơn thuần là trung tâm lắp ráp sản xuất mà đã nâng tầm thành nền tảng cho chuỗi cung ứng, cung cấp dịch vụ và mở rộng tầm ảnh hưởng khắp Đông Nam Á. Hiện có đến 54% doanh nghiệp châu Âu coi Việt Nam là thị trường chiến lược và cứ điểm hoạt động cốt lõi, trong khi 18% xem đây là động lực tăng trưởng quan trọng trong bản đồ kinh doanh toàn cầu của họ.

Tháo gỡ rào cản hành chính để khơi thông dòng vốn chất lượng cao

Bên cạnh đà phục hồi niềm tin mạnh mẽ, EuroCham nhấn mạnh rằng mức độ lạc quan của nhà đầu tư chỉ thực sự mang lại giá trị thực tiễn khi được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, tăng trưởng bền vững và các dự án đầu tư mới. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Việt Nam đang hướng tới, cải cách hành chính mang tính cấu trúc chính là chìa khóa và là cơ hội lớn nhất để khơi thông các nguồn lực.

Bức tranh khảo sát chỉ ra rằng thủ tục hành chính vẫn đang là bài toán lớn đối với kế hoạch mở rộng đầu tư của doanh nghiệp. Có tới 53% doanh nghiệp nhận định thủ tục chậm trễ, việc thực thi chính sách thiếu nhất quán và quản lý thuế chưa minh bạch là những trở ngại hàng đầu. Hệ lụy từ các điểm nghẽn này khiến khoảng một phần ba doanh nghiệp bị làm chậm tiến độ triển khai dự án, 29% phải hao tốn thêm nguồn lực để xử lý hồ sơ và 27% đánh giá hệ thống quy định phức tạp đang làm suy giảm trực tiếp năng lực cạnh tranh.

Ngoài thách thức về hành chính, cộng đồng doanh nghiệp còn phải đối mặt với áp lực chi phí và rủi ro ngoại cảnh. Căng thẳng thương mại và bất ổn địa chính trị gây tác động tiêu cực đến 46% doanh nghiệp, kéo theo rào cản lớn nhất là chi phí logistics tăng cao ảnh hưởng tới 78% đơn vị, kế đến là chi phí năng lượng và nhiên liệu ảnh hưởng 76%. Để ứng phó với rủi ro đứt gãy, hơn một nửa số doanh nghiệp đã buộc phải kéo dài thời gian dự phòng trong chuỗi cung ứng, trong đó 25% phải tăng thêm trên hai tuần. Bên cạnh đó, 38% doanh nghiệp coi thiếu hụt nguồn nhân lực là một trong ba thách thức lớn nhất, đồng thời phải đối mặt với các yêu cầu chứng nhận, kiểm nghiệm và tiêu chuẩn sản phẩm ngày càng khắt khe.

Trong lĩnh vực bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, 32% doanh nghiệp cho biết từng gặp khó khăn khi đăng ký hoặc thực thi quyền, chủ yếu do quy trình kéo dài và cơ chế giải quyết tranh chấp chưa đạt hiệu quả cao. Dù đánh giá rất cao động thái tích cực của Chính phủ trong nửa đầu năm 2026 với việc ban hành và sửa đổi hơn 80 luật cùng các văn bản dưới luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý, chống hàng giả và xâm phạm nhãn hiệu, EuroCham cho rằng hiệu quả thực tế vẫn cần được kiểm chứng thông qua quá trình thực thi nhất quán ở mọi cấp bộ máy.

Khi các doanh nghiệp châu Âu phát triển với quy mô lớn hơn và mức độ phức tạp cao hơn, họ đòi hỏi một môi trường pháp lý tương xứng với các quy định minh bạch và thủ tục gọn nhẹ để yên tâm cam kết vốn dài hạn. Trải qua 15 năm triển khai, Chỉ số BCI đã trở thành một thước đo uy tín, đóng vai trò là cầu nối đối thoại xây dựng giữa cộng đồng doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách. Việc tiếp tục tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn thể chế sẽ giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho đổi mới sáng tạo và mở rộng sản xuất, qua đó vững bước đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình trở thành điểm đến hàng đầu châu Á cho dòng vốn đầu tư hướng tới tương lai.