Nhà hóa học Zhang Wei, cựu Chủ nhiệm Khoa Hóa học của Đại học Colorado Boulder (Mỹ), đã trở về Trung Quốc để đảm nhiệm vị trí giảng viên toàn thời gian tại Đại học Great Bay (GBU).

Đây là một trường đại học nghiên cứu thế hệ mới được Bắc Kinh thành lập nhằm phục vụ chiến lược phát triển khoa học - công nghệ.

Từ giáo sư hàng đầu tại Mỹ đến lãnh đạo trường đại học mới của Trung Quốc

Theo thông báo của trường, ông Zhang Wei sẽ giữ chức phó khoa kiêm giáo sư chủ nhiệm tại Trường Khoa học Vật lý của GBU.

Chia sẻ qua email, Zhang cho biết quyết định trở về Trung Quốc xuất phát từ cả yếu tố gia đình lẫn cơ hội nghiên cứu.

Ông chia sẻ rằng việc cha qua đời vào năm 2020 cùng các hạn chế đi lại trong đại dịch Covid-19 đã tác động sâu sắc đến bản thân.

"Hiện mẹ tôi đã lớn tuổi. Trong giai đoạn tiếp theo của cuộc đời, tôi muốn sống gần bà hơn và có nhiều thời gian chăm sóc bà", ông cho hay.

Theo Zhang, việc vừa có thể tiếp tục theo đuổi các nghiên cứu khoa học ở trình độ cao ngay tại quê nhà, vừa tham gia xây dựng một trường đại học mới là cơ hội hiếm có.

Ông bày tỏ kỳ vọng GBU sẽ không chỉ thực hiện các nghiên cứu cơ bản có tầm ảnh hưởng quốc tế mà còn đào tạo thế hệ nhân tài "thực sự thấu hiểu khoa học, công nghệ và nhu cầu của ngành công nghiệp".

Sở hữu hơn 200 công trình khoa học, giải bài toán công nghiệp tồn tại nhiều thập kỷ

Zhang Wei tốt nghiệp cử nhân tại Khoa Hóa học và Kỹ thuật Phân tử của Đại học Bắc Kinh năm 2000 trước khi sang Mỹ học tập.

Năm 2005, ông nhận bằng tiến sĩ hóa học tại Đại học Illinois Urbana-Champaign, sau đó thực hiện 3 năm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT).

Năm 2008, Zhang gia nhập Đại học Colorado Boulder với vị trí trợ lý giáo sư. Tại đây, ông phát triển nhiều loại vật liệu hóa học mới có tiềm năng ứng dụng trong chuyển đổi năng lượng mặt trời, cảm biến hóa học, xúc tác, cũng như phân tách và lưu trữ khí.

Nhờ những đóng góp này, ông được trao Học bổng Nghiên cứu Sloan ngành Hóa học năm 2013.

Chương trình học bổng này được thành lập từ năm 1955 bởi Alfred Sloan, cựu Giám đốc General Motors, nhằm hỗ trợ các nhà nghiên cứu trẻ triển vọng. Đến nay, 60 người từng nhận học bổng này đã đoạt giải Nobel, trong đó có 21 giải Nobel Hóa học.

Năm 2014, Zhang được thăng chức lên phó giáo sư có biên chế lâu dài, trước khi trở thành giáo sư chính thức vào năm 2018. Từ năm 2022, ông giữ chức Chủ nhiệm Khoa Hóa học của Đại học Colorado Boulder.

Các hướng nghiên cứu của Zhang trải rộng từ vật liệu hai chiều, vật liệu hữu cơ xốp, polymer bền vững và có thể tái chế, công nghệ phân tách phân tử, thu giữ carbon cho đến cảm biến linh hoạt và vật liệu pin thể rắn hoàn toàn.

Năm 2024, ông công bố một nghiên cứu trên tạp chí khoa học hàng đầu Science, giải quyết bài toán vốn tồn tại nhiều năm trong lĩnh vực phân tách khí.

Phân tách khí là công đoạn quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp, từ sản xuất oxy và nitơ phục vụ y tế, thu giữ carbon dioxide trong các dự án giảm phát thải, đến loại bỏ tạp chất khỏi khí tự nhiên.

Tuy nhiên, các công nghệ truyền thống thường tiêu tốn rất nhiều năng lượng và chi phí. Do đó, nhóm nghiên cứu của Zhang đã phát triển một loại vật liệu xốp mới được chế tạo từ các nguyên liệu phổ biến, có khả năng hấp phụ và phân tách nhiều loại khí khác nhau.

Vật liệu này đồng thời sở hữu cả độ cứng và tính linh hoạt, cho phép phân tách khí dựa trên kích thước phân tử với mức tiêu hao năng lượng thấp hơn đáng kể.

Đến nay, Zhang đã công bố hơn 200 bài báo khoa học với hơn 30.000 lượt trích dẫn.

Ngoài Học bổng Sloan, ông còn được bầu làm thành viên cao cấp của Học viện Các nhà phát minh Quốc gia Mỹ và được Clarivate xếp vào danh sách các nhà khoa học được trích dẫn nhiều nhất thế giới vào năm 2024 và 2025.