Một bộ xương khủng long bạo chúa Tyrannosaurus rex (T-rex), có biệt danh Gus vừa lập kỷ lục mới trên thị trường đấu giá khi được bán với giá 50,1 triệu USD (hơn 1.315 tỷ đồng) tại phiên đấu giá do Sotheby's tổ chức ở New York (Mỹ) ngày 14/7. Đây là mức giá cao nhất từng được ghi nhận đối với một bộ hóa thạch khủng long được bán đấu giá.

Theo Sotheby's, phiên đấu giá kéo dài khoảng 10 phút với sự tham gia của 7 người trả giá. Người chiến thắng tham gia qua điện thoại và yêu cầu giấu danh tính. Mức giá chốt cuối cùng vượt xa mức định giá ban đầu từ 20-30 triệu USD.

Kỷ lục mới đồng thời vượt mốc 44,6 triệu USD mà tỷ phú Ken Griffin từng chi để sở hữu bộ xương khủng long Stegosaurus mang biệt danh Apex vào năm 2024. Trước đó, bộ xương T-rex nổi tiếng Stan được bán với giá 31,8 triệu USD tại New York vào năm 2020.

Gus được xác định có niên đại khoảng 67 triệu năm, thuộc giai đoạn cuối kỷ Phấn trắng. Bộ xương cao khoảng 3,8m, dài từ 11-11,5m, được dựng trong tư thế đứng với phần đuôi duỗi dài và chân phải hơi nhấc lên.

Theo Sotheby's, đây là một trong những mẫu vật T-rex lớn và hoàn chỉnh nhất từng được phát hiện. Khoảng 61% bộ xương gốc còn được bảo tồn, trong đó phần hộp sọ dài khoảng 1,4m được đánh giá ở tình trạng đặc biệt tốt. Mẫu vật vẫn giữ được nhiều chi tiết quan trọng như bộ hàm với các răng lớn, hai bàn chân gần như nguyên vẹn cùng một số cấu trúc xương hiếm, bao gồm cả xương đòn.

Bộ hóa thạch được đặt tên Gus để tưởng nhớ ông Gary "Gus" Licking - chủ khu đất nơi phát hiện mẫu vật tại hạt Harding, bang Nam Dakota (Mỹ). Ông Gary qua đời trong thời gian bộ xương được khai quật, phục chế và lắp ráp nên chưa kịp chứng kiến hóa thạch hoàn thiện.

Quá trình phát hiện bắt đầu vào năm 2021, sau khi ông Gary nhiều lần nhìn thấy răng khủng long và các mảnh hóa thạch nhỏ xuất hiện trên khu đất rộng khoảng 6.500 mẫu Anh (hơn 2.600 ha) của mình. Nhận thấy bên dưới có thể tồn tại một hóa thạch quy mô lớn, ông đã phối hợp với các chuyên gia để tiến hành khảo sát.

Nhà cổ sinh vật học thương mại Thomas Heitkamp cùng đơn vị Theropoda Expeditions thực hiện việc khai quật trong 3 mùa hè liên tiếp từ năm 2021 đến năm 2023. Gần 1.000 mảnh xương đã được thu thập, sau đó trải qua quá trình phục chế, ghi chép và lắp ráp kéo dài khoảng 5 năm.

Theo Sotheby's, khu vực Harding của bang Nam Dakota được xem là một trong những nơi giàu hóa thạch khủng long nhất Bắc Mỹ, từng cung cấp nhiều mẫu vật có giá trị nghiên cứu.

Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận nhiều dấu vết phản ánh quá trình sinh tồn của Gus. Bộ xương lưu lại bằng chứng của nhiều xương sườn và xương bụng từng bị gãy rồi tự liền, bên cạnh các vết cắn trên một số vị trí của hộp sọ. Những tổn thương này cho thấy cá thể T-rex từng trải qua nhiều cuộc đối đầu trong môi trường tự nhiên trước khi chết.

Sau phiên đấu giá, Cassandra Hatton - Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành phụ trách khoa học và lịch sử tự nhiên của Sotheby's, đánh giá Gus là một trong những mẫu vật nổi bật nhất mà nhà đấu giá từng giới thiệu.

Bà cho biết bộ hóa thạch được khai quật, ghi chép, xử lý và bảo quản với tiêu chuẩn rất cao, góp phần tạo nên sức hút lớn đối với giới sưu tầm. Theo bà, thị trường luôn phản ứng tích cực trước những mẫu vật được bảo tồn bài bản và có hồ sơ khoa học đầy đủ.

Tyrannosaurus rex, với tên gọi mang ý nghĩa "vua của loài thằn lằn bạo chúa" là động vật ăn thịt đứng đầu chuỗi thức ăn vào cuối kỷ Phấn trắng. Loài này từng sinh sống trên khu vực nay là phía Tây Bắc Mỹ, trong bối cảnh khí hậu ấm, mực nước biển cao và các đồng bằng ven biển màu mỡ - nơi nhiều loài khủng long ăn cỏ cỡ lớn phát triển mạnh.

Trong nhiều thập kỷ, T-rex trở thành biểu tượng quen thuộc của thế giới khủng long nhờ kích thước đồ sộ, bộ hàm khỏe với những chiếc răng lớn và cặp chi trước ngắn đặc trưng.

Sự gia tăng giá trị của các hóa thạch khủng long trong những năm gần đây cũng làm dấy lên tranh luận giữa giới sưu tầm và cộng đồng khoa học.

Hiệp hội Cổ sinh vật học Động vật có xương sống cho rằng các mẫu vật có ý nghĩa khoa học như Gus nên được lưu giữ tại các bảo tàng hoặc cơ sở nghiên cứu để phục vụ công tác bảo tồn, nghiên cứu và giáo dục công chúng. Theo tổ chức này, việc các hóa thạch quan trọng thuộc sở hữu tư nhân có thể làm hạn chế khả năng tiếp cận của các nhà khoa học cũng như các thế hệ sau.

Cũng trong phiên đấu giá ngày 14/7, một bộ xương khủng long non thuộc loài Ceratosaurus nasicornis. có niên đại khoảng 150 triệu năm, được bán với giá hơn 30 triệu USD (khoảng 787 tỷ đồng). Đây là loài khủng long ăn thịt di chuyển bằng hai chân, có cánh tay ngắn, hình dáng tương đồng với T-rex nhưng kích thước nhỏ hơn, chiều dài có thể đạt khoảng 7,6m.

Việc Gus lập kỷ lục mới tiếp tục cho thấy sức hút ngày càng lớn của các hóa thạch khủng long trên thị trường sưu tầm quốc tế. Trước đó, Sotheby's từng mở đầu xu hướng đấu giá loại hiện vật này từ năm 1997 với bộ xương T-rex Sue, được Bảo tàng Field ở Chicago mua với giá 8,4 triệu USD. Sau gần 3 thập kỷ, giá trị của những mẫu vật hiếm đã tăng nhiều lần, phản ánh nhu cầu ngày càng cao từ các nhà sưu tầm và các tổ chức văn hóa trên toàn thế giới.