Tái cấu trúc toàn diện và sự tách bạch trong chuỗi giá trị

Quá trình thoái vốn của VinFast Auto nằm trong một chiến lược tái cấu trúc đã được báo cáo với Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và đại hội đồng cổ đông. Bước đi nền tảng của chiến lược này là việc chia tách một phần tài sản và hoạt động của VFTP để thành lập Công ty Cổ phần VinFast Việt Nam (VFVN) với vốn điều lệ hơn 5.183 tỷ đồng. Pháp nhân mới VFVN sẽ đóng vai trò đầu não, tiếp nhận toàn bộ các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) toàn cầu, nắm giữ quyền sở hữu trí tuệ, cùng mảng dịch vụ sau bán hàng và kinh doanh.

Ngược lại, VFTP (sau khi giảm vốn điều lệ xuống mức hơn 85.609 tỷ đồng) tiếp tục duy trì việc nắm giữ các khối tài sản thâm dụng vốn như hệ thống nhà máy tại Hải Phòng, Hà Tĩnh và cổ phần tại công ty năng lượng VinES.

Sau khi hoàn tất khâu chia tách, VinFast Auto đã tiến hành chuyển nhượng toàn bộ gần 887,72 triệu cổ phần phổ thông còn lại tại VFTP cho các bên thứ ba với tổng giá trị khoảng 13.310 tỷ đồng (tương đương 530 triệu USD).

Đáng chú ý, dù lượng cổ phần này chỉ chiếm 10,369% vốn điều lệ của VFTP do Tập đoàn Vingroup sở hữu hơn 89% dưới dạng cổ phần ưu đãi – chúng lại đại diện cho 99,9% quyền biểu quyết. Khối cổ phần mang tính chi phối này được chuyển nhượng cho Công ty CP Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương Lai (nhận 49% quyền biểu quyết), Công ty TNHH Phát triển Thương mại và Đầu tư Ngọc Quý (46,5%), ông Phạm Nhật Vượng (4,4%), và các cổ đông khác giữ 0,1% còn lại.

Bước ngoặt chuyển đổi sang mô hình "nhẹ tài sản"

Việc rút vốn hoàn toàn khỏi VFTP không đồng nghĩa với việc VinFast ngừng sản xuất ô tô trong nước. Xét về bản chất thương mại, động thái này là sự chuyển dịch từ mô hình "công ty mẹ - công ty con" sang mô hình hợp tác sản xuất theo hợp đồng (OEM). VFTP vẫn tiếp tục đăng ký ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất ô tô, đóng vai trò là nhà sản xuất gia công dựa trên các thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật và bản quyền công nghệ do VFVN cung cấp và kiểm soát.

Cơ chế hợp tác vận hành mới được thiết lập theo phương thức "chi phí cộng biên lợi nhuận". Cụ thể, VFVN sẽ thanh toán cho VFTP mức giá dự kiến bằng 105% chi phí sản xuất mỗi chiếc xe, đảm bảo cho nhà máy mức biên lợi nhuận mục tiêu khoảng 5%. Thỏa thuận sản xuất này có thời hạn ban đầu là 5 năm và tự động gia hạn thêm 3 năm, đảm bảo tính ổn định bền vững cho chuỗi cung ứng sản phẩm của thương hiệu.

Nhìn từ góc độ quản trị doanh nghiệp, việc tách rời khối tài sản sản xuất ra khỏi phạm vi sở hữu trực tiếp của một doanh nghiệp đang niêm yết trên Nasdaq mang lại lợi thế chiến lược lớn. Nhờ không còn phải hợp nhất báo cáo tài chính của VFTP, VinFast Auto chính thức chuyển dịch sang mô hình "nhẹ tài sản" (asset-light model). Cấu trúc mới này giúp doanh nghiệp giảm thiểu đáng kể nhu cầu chi tiêu vốn (CAPEX) vào cơ sở hạ tầng trong tương lai, giải phóng nguồn lực tài chính để tập trung tối đa cho R&D, phát triển công nghệ lõi, đẩy mạnh chiến lược tiếp thị thương hiệu và mở rộng thị phần trên trường quốc tế.