ECB khai hỏa chu kỳ lãi suất mới, vàng đối mặt áp lực kéo dài

Tối 11/6 (giờ Việt Nam), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã bất ngờ quyết định nâng các mức lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Theo đó, lãi suất tiền gửi được nâng lên 2,25%, lãi suất tái cấp vốn lên 2,4% và lãi suất cho vay cận biên lên 2,65% (có hiệu lực từ ngày 17/6). Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh lạm phát tại khu vực đồng euro có dấu hiệu tăng trở lại do giá năng lượng leo thang bởi căng thẳng tại Trung Đông. Dự báo mới nhất của ECB cho thấy lạm phát khu vực này sẽ duy trì ở mức 3% trong năm 2026, cao hơn mục tiêu 2%.

Động thái của ECB được xem là “phát súng đầu tiên” báo hiệu thế giới đang bước sang một giai đoạn mới: chuyển từ thời kỳ tiền rẻ và chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài nhiều năm sang thời kỳ lãi suất cao nhằm chống lạm phát. Trong khi lạm phát dai dẳng, ECB lại hạ dự báo tăng trưởng kinh tế khu vực đồng euro xuống còn 0,8% trong năm nay do tác động tiêu cực từ giá năng lượng cao và niềm tin tiêu dùng suy yếu.

Thông thường, vàng sẽ hưởng lợi trong môi trường lạm phát cao. Tuy nhiên, khi các ngân hàng trung ương quyết liệt nâng lãi suất để thắt chặt tiền tệ, chi phí cơ hội nắm giữ vàng tăng lên do kim loại quý không trả lãi cố định. Nhà đầu tư có xu hướng chuyển vốn sang trái phiếu và các tài sản sinh lời cố định, khiến vàng chịu áp lực giảm giá. Giới chuyên gia tin rằng ECB chưa dừng lại và thị trường hiện kỳ vọng sẽ có thêm hai đợt tăng lãi suất nữa, với đợt kế tiếp có thể diễn ra ngay trong tháng 9/2026. Nếu kịch bản này xảy ra, vàng sẽ phải đối mặt với một môi trường bất lợi kéo dài hơn nhiều so với dự kiến.

Fed có thể nối gót ECB, giá vàng trong nước và thế giới chịu sức ép lớn

Áp lực đối với kim loại quý không chỉ đến từ châu Âu mà còn từ Mỹ, nơi bức tranh kinh tế đang thay đổi rất nhanh. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 của Mỹ đã tăng lên 4,2% và chỉ số giá sản xuất (PPI) cũng tăng nhanh hơn dự báo, trong đó giá năng lượng tăng tới 23,5% so với cùng kỳ năm trước. Dù số đơn xin trợ cấp thất nghiệp tuần trước tại Mỹ ghi nhận ở mức 229.000 (cao hơn dự báo), nhưng nhìn chung thị trường lao động vẫn mạnh, doanh số nhà ở cải thiện và hoạt động sản xuất duy trì tích cực.

Những yếu tố này khiến khả năng Fed quay trở lại chu kỳ tăng lãi suất ngày càng lớn để kiềm chế lạm phát. Theo công cụ FedWatch, tính đến ngày 11/6, xác suất Fed nâng lãi suất vào cuối năm đạt mức 68,4% (sau đó giảm về 62% cho kỳ họp tháng 12 sau các diễn biến mới). Nếu Fed tăng lãi suất, đồng USD nhiều khả năng tiếp tục mạnh lên và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ duy trì ở vùng cao – hai yếu tố vốn được xem là "kẻ thù" của vàng.

Dưới áp lực thắt chặt tiền tệ, giá vàng thế giới trong hơn một tháng qua đã giảm mạnh từ trên 4.800 USD/ounce xuống sát ngưỡng 4.000 USD/ounce (mức thấp nhất kể từ tháng 11/2025). Mặc dù vào đầu phiên sáng ngày 12/6, giá vàng thế giới có sự bật tăng mạnh khoảng 147 USD lên vùng 4.227 USD/ounce nhờ nhu cầu trú ẩn vốn tạm thời khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang (trước khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố hủy kế hoạch tấn công Iran), nhưng các nhà phân tích nhận định đây chỉ là biến động ngắn hạn.

Tại thị trường trong nước, giá vàng SJC và vàng nhẫn cũng lao dốc không phanh theo đà giảm chung của thế giới, rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng 8 tháng. Ngày 11/6, giá mua vào vàng SJC có lúc chỉ còn khoảng 131 triệu đồng/lượng và bán ra khoảng 136 triệu đồng/lượng, thấp hơn rất nhiều so với đỉnh gần 192 triệu đồng/lượng hồi cuối tháng 1.

Bên cạnh áp lực từ giá thế giới, vàng trong nước còn chịu ảnh hưởng khi khoảng cách giữa giá vàng nội địa và quốc tế đang thu hẹp nhanh chóng từ mức chênh lệch hơn 30 triệu đồng/lượng xuống chỉ còn khoảng 6 triệu đồng/lượng, và có thể tiếp tục giảm xuống 2-3 triệu đồng/lượng. Trong kịch bản giá vàng thế giới giảm về vùng 3.500 USD/ounce (tương đương mức hồi tháng 9/2025), giá vàng quy đổi trong nước chỉ còn khoảng 110 triệu đồng/lượng.

Dù triển vọng dài hạn của vàng vẫn được hỗ trợ bởi nợ công toàn cầu gia tăng và bất ổn địa chính trị tại Trung Đông, nhưng trong ngắn hạn và trung hạn, cán cân rõ ràng đang nghiêng về phía bất lợi cho kim loại quý. Làn sóng tăng lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn dự kiến sẽ tiếp tục tạo ra một giai đoạn đầy thách thức và áp lực giảm giá đối với vàng SJC vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.