Đánh thức nguồn lực nội sinh từ bề dày nghìn năm văn hiến

Trước đây, trong tư duy phát triển, văn hóa thường được nhìn nhận chủ yếu ở góc độ bảo tồn và gìn giữ những giá trị cũ. Tuy nhiên, Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo ra sự thay đổi căn bản khi đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Tại đây, các giá trị Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo được xác định là giá trị cốt lõi xuyên suốt, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, hình thành bản lĩnh cùng động lực phát triển Thủ đô. Hà Nội với chiều sâu nghìn năm văn hiến vốn không thiếu nguyên liệu, nhưng điều còn thiếu chính là cơ chế để biến tài nguyên văn hóa thành tài sản phát triển thực sự. Nghị quyết lần này đã mở rộng cánh cửa thể chế, giúp văn hóa trở thành trụ cột dẫn dắt sự đi lên của thành phố trong kỷ nguyên mới.

Đánh giá về bước ngoặt này, chuyên gia truyền thông văn hóa Nguyễn Đình Thành nhận định, điểm cốt lõi nhất chính là sự thay đổi tư duy. Theo ông, chúng ta không chỉ nhìn văn hóa như một di sản cần được bảo vệ mà còn phải coi văn hóa như một nguồn lực phát triển mạnh mẽ. Hà Nội vốn là nơi hội tụ tinh hoa nghìn năm, nên khi Nghị quyết đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, đó là lúc bắt đầu kích hoạt nguồn sức mạnh mềm vô tận, tạo ra giá trị kinh tế thực thụ. Đây chính là cơ hội để Thủ đô tái định vị mình thông qua những nền tảng di sản có sẵn, đồng thời bứt phá trở thành đầu tàu của cả nước. Với thay đổi này, văn hóa không còn là câu chuyện của quá khứ mà trở thành tài sản chiến lược của tương lai.

Là địa phương đầu tiên trên cả nước ban hành Nghị quyết về phát triển công nghiệp văn hóa, Hà Nội khẳng định quyết tâm biến văn hóa thành động lực nội sinh của tăng trưởng. Với Nghị quyết 02-NQ/TW, định hướng này càng được củng cố, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa. GS.TS Từ Thị Loan, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long, cho rằng Nghị quyết nhấn mạnh thêm những thế mạnh và tiềm năng của Thủ đô cần được phát triển song song với chuyển đổi số. Bà khẳng định đây sẽ là cú hích quan trọng để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu biến nguồn vốn văn hóa thành vốn phát triển bền vững cho hôm nay và cả tương lai. Tầm nhìn này không chỉ dừng lại ở các di tích cũ mà mở rộng ra toàn bộ hệ sinh thái sáng tạo.

Ngoài kho tàng di sản văn hóa truyền thống khổng lồ, văn hóa đương đại trong nghệ thuật biểu diễn hay điện ảnh cũng ẩn chứa nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết. GS.TS Từ Thị Loan nhấn mạnh, những yêu cầu trong Nghị quyết 02-NQ/TW cho thấy Hà Nội có thể phát triển thêm các lĩnh vực nghệ thuật đương đại, chứ không chỉ dừng lại ở di sản truyền thống. Việc chuyển hóa di sản thành tài sản sống sẽ là động lực phát triển văn hóa và du lịch, giúp khẳng định bản sắc và chiều sâu văn hiến của Thủ đô. Các giá trị này sẽ hình thành bản lĩnh và trí tuệ con người Hà Nội trong kỷ nguyên phát triển mới. Sự kết hợp giữa cũ và mới sẽ tạo ra một diện mạo Thủ đô vừa cổ kính, vừa năng động.

Nghị quyết mới không chỉ là một văn bản chính sách mà còn là lời hiệu triệu để mỗi người dân chung tay xây dựng hệ giá trị con người Thủ đô. Hà Nội không chỉ hướng tới tăng trưởng kinh tế đơn thuần mà còn đặt mục tiêu bền vững, nơi sự giàu có về vật chất song hành cùng sự phong phú về tinh thần. Trong một thế giới cạnh tranh không chỉ bằng kinh tế mà còn bằng bản sắc, Hà Nội đang đứng trước cơ hội hiếm có để tạo ra sức hấp dẫn riêng biệt. Văn hóa nếu được khai thác đúng cách sẽ trở thành tài sản chiến lược, giúp Thủ đô tỏa sáng trên bản đồ các thành phố sáng tạo của khu vực và thế giới. Đây là nền tảng để mỗi cá nhân phát huy tối đa sức sáng tạo, hướng tới một Hà Nội văn minh và hiện đại.

Giải pháp đột phá chuyển hóa di sản thành tài sản chiến lược

Để văn hóa thực sự là căn cốt hình thành sức vươn của Hà Nội, các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh các mô hình hợp tác công – tư trong lĩnh vực này. Việc xây dựng các chương trình biểu diễn thực cảnh hay phát triển kinh tế đêm gắn với văn hóa đòi hỏi sự nhập cuộc mạnh mẽ của các nhà đầu tư chiến lược. GS.TS Từ Thị Loan phân tích, để biến văn hóa thành lợi thế cạnh tranh, Hà Nội phải tiếp tục khai thông các rào cản về thể chế và chính sách. Điều này nhằm thu hút nguồn lực xã hội, kể cả khu vực tư nhân và các tổ chức phi chính phủ tham gia phát triển văn hóa Thủ đô. Cơ chế thông thoáng sẽ là chìa khóa để các dự án nghệ thuật quy mô quốc tế sớm được hình thành.

Một thành phần vô cùng quan trọng trong phát triển là thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp lớn. GS.TS Từ Thị Loan dẫn chứng, tại các quốc gia phát triển như Hàn Quốc hay Nhật Bản, các tập đoàn lớn là động lực chính thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Ở Việt Nam, xu hướng các doanh nghiệp lớn chọn văn hóa làm lĩnh vực đầu tư trụ cột đang dần hình thành rõ nét. Bà nhấn mạnh rằng khi có sự đồng hành của khu vực tư nhân, các dự án văn hóa sẽ có thêm nguồn lực tài chính dồi dào và tư duy quản trị hiệu quả. Đây là yếu tố then chốt để các sản phẩm văn hóa Hà Nội có thể cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế, đồng thời tạo ra doanh thu và giá trị thương hiệu bền vững.

Về mặt kỹ thuật và xu hướng phát triển, chuyên gia Nguyễn Đình Thành nhận định, sự kết hợp giữa hạ tầng và sức sáng tạo con người sẽ là chìa khóa bứt phá. Ông lấy ví dụ, các di tích như Văn Miếu – Quốc Tử Giám hay nhà tù Hỏa Lò hiện đã trở thành sản phẩm văn hóa hấp dẫn khách du lịch. Tuy nhiên, để tiến xa hơn, cần thực hiện số hóa di sản theo ba giai đoạn: điện tử hóa, số hóa tương tác và cuối cùng là số hóa toàn diện. Điều này có nghĩa là biến di sản thành tài sản số trong thế giới ảo, mang lại giá trị kinh tế khổng lồ cho Thủ đô. Đây chính là cách để quyền lực mềm của Hà Nội lan tỏa không giới hạn trên không gian số, xóa bỏ mọi rào cản về khoảng cách địa lý.

Theo chuyên gia Nguyễn Đình Thành, khi thể chế thông thoáng và hạ tầng sẵn sàng, công nghiệp văn hóa của Hà Nội sẽ phát triển vô cùng bền vững. Chúng ta đã có chất liệu truyền thống tuyệt vời cùng cách nhìn hiện đại; giờ là lúc biến tất cả thành sức mạnh kinh tế để Hà Nội thực sự vươn tầm. Mục tiêu đến năm 2035, tỷ trọng công nghiệp văn hóa của Thủ đô phải đạt từ 10% trở lên trong cơ cấu GRDP, với quy mô kinh tế số chiếm khoảng 50%. Những con số này minh chứng cho tham vọng biến nguồn lực văn hóa thành động lực tăng trưởng chính của thành phố trong các giai đoạn phát triển tiếp theo. Sự kết hợp giữa công nghệ và truyền thống sẽ tạo bước nhảy vọt cho kinh tế sáng tạo.

Nghị quyết 02-NQ/TW đã mở ra chương mới cho văn hóa Thăng Long – Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm. Việc bảo tồn, tôn tạo và phục dựng các di tích lịch sử tiêu biểu như Hoàng thành Thăng Long hay Cổ Loa sẽ gắn liền với phát triển du lịch đặc sắc mang tầm quốc tế. Hà Nội hướng tới năm 2045 trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ. Khi đó, Hà Nội không chỉ là trái tim của cả nước mà còn là thành phố toàn cầu với chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc hàng đầu. Đây sẽ là điểm đến an toàn, thân thiện, nơi di sản luôn sống mãi trong dòng chảy phát triển hiện đại và hội nhập toàn cầu.