Nguy cơ lây nhiễm chéo cao trong dịp hè và dấu hiệu nhận biết

Virus Adeno có thể lưu hành quanh năm, nhưng thời điểm nghỉ hè với hàng loạt hoạt động vui chơi, du lịch, học tập ngoại khóa và bơi lội đã tạo môi trường lý tưởng cho mầm bệnh phát tán. Bằng chứng rõ nét nhất là việc Bệnh viện Nhi Trung ương mới đây ghi nhận một nhóm học bơi tại bể bơi công cộng có tới 4/5 trẻ bị lây nhiễm chéo. Virus lây truyền rất nhanh qua dịch tiết đường hô hấp, nước mắt, tiếp xúc trực tiếp với người bệnh hoặc chạm vào các bề mặt, đồ dùng nhiễm mầm bệnh.

Tác nhân này tấn công vào nhiều cơ quan, thường gây ra viêm đường hô hấp với các triệu chứng điển hình như sốt, ho, đau họng, sổ mũi. Bên cạnh đó, bệnh nhân có thể gặp tình trạng rối loạn tiêu hóa và đặc biệt là viêm kết mạc (đau mắt đỏ). Hầu hết các ca mắc đều ở thể nhẹ và có khả năng tự hồi phục, tuy nhiên bệnh dễ chuyển biến nặng đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh lý nền hoặc suy giảm miễn dịch. Cơ quan chuyên môn cũng lưu ý, dù Adeno là nguyên nhân phổ biến gây đau mắt đỏ, nhưng không phải mọi trường hợp viêm kết mạc đều do loại virus này, do đó việc chẩn đoán nguyên nhân chính xác cần có sự can thiệp của bác sĩ.

Tuyệt đối không tự chẩn đoán và lạm dụng thuốc nhỏ mắt

Một trong những rủi ro lớn nhất hiện nay là thói quen tự điều trị của nhiều gia đình. Khi trẻ có biểu hiện đau mắt đỏ, chảy nước mắt hay đổ nhiều ghèn, không ít phụ huynh đã tự ý ra hiệu thuốc mua các dung dịch nhỏ mắt chứa kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc corticoid. Thuốc kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng với viêm kết mạc do virus, và việc sử dụng sai nhóm thuốc có thể khiến tình trạng bệnh kéo dài, gây tổn thương giác mạc nghiêm trọng và ảnh hưởng vĩnh viễn đến thị lực.

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đặc biệt cảnh báo người dân không được áp dụng các mẹo dân gian chưa qua kiểm chứng như đắp các loại lá, nhỏ sữa mẹ hoặc dùng các dung dịch không đảm bảo vô khuẩn trực tiếp vào mắt. Việc chăm sóc mắt đúng cách chỉ đơn giản là sử dụng gạc sạch, bông hoặc khăn giấy dùng một lần để lau ghèn và dịch tiết, sau đó vứt bỏ ngay và rửa tay sạch sẽ. Tuyệt đối không dùng chung một lọ thuốc hoặc một đầu lọ thuốc cho cả mắt đang viêm và mắt khỏe mạnh để tránh lây nhiễm chéo.

Nguyên tắc phòng lây nhiễm và thời điểm cần nhập viện khẩn cấp

Để bảo vệ sức khỏe con trẻ và cộng đồng, nguyên tắc cốt lõi là giữ gìn vệ sinh cá nhân và không gian sinh hoạt. Cần tạo thói quen thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, không đưa tay chưa rửa lên mắt, mũi, miệng. Mỗi thành viên trong gia đình phải có đồ dùng cá nhân riêng biệt từ khăn mặt, gối, chăn đến vật dụng nhỏ như kính mắt. Các bề mặt tiếp xúc chung như tay nắm cửa, đồ chơi, bàn học hay điện thoại cần được làm sạch và sát khuẩn định kỳ.

Khi trẻ có triệu chứng bệnh, phụ huynh nên cho con nghỉ ngơi tại nhà, hạn chế tiếp xúc gần và tuyệt đối không đến các khu vực công cộng, đặc biệt là bể bơi, để cắt đứt chuỗi lây nhiễm. Đối với các cơ sở giáo dục, khu vui chơi và hồ bơi, ban quản lý cần đảm bảo chất lượng nguồn nước, duy trì nồng độ chất khử khuẩn đạt chuẩn và tăng cường theo dõi sức khỏe của trẻ để phát hiện, cách ly sớm các ca nghi mắc.

Dù phần lớn ca bệnh có thể tự khỏi, phụ huynh tuyệt đối không được chủ quan. Cần lập tức đưa trẻ đến các cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu chuyển nặng như: đau nhức mắt dữ dội, sợ ánh sáng, nhìn mờ, sưng nề mi mắt, xuất hiện giả mạc, sốt cao kéo dài không hạ, khó thở, hoặc trẻ mệt mỏi li bì, bỏ ăn, bỏ bú. Đặc biệt đối với trẻ sơ sinh, bất kỳ biểu hiện đỏ mắt hay chảy dịch mắt nào cũng cần được y bác sĩ thăm khám ngay lập tức.