Thách thức từ rào cản kỹ thuật và hạ tầng logistics chưa đồng bộ

Tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng đã thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn mà ngành nông nghiệp đang phải đối mặt. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay chính là việc đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng thắt chặt rào cản kỹ thuật và quy định về kiểm dịch thực vật. Những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ trong tư duy, từ khâu sản xuất đến lưu thông, để nông sản Việt có thể đứng vững tại các thị trường lớn.

Theo chia sẻ của Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, dù ngành nông nghiệp đã đạt và vượt hầu hết các chỉ tiêu trong nhiệm kỳ vừa qua, nhưng áp lực duy trì đà tăng trưởng hai con số đang đặt ra yêu cầu về những thay đổi mang tính đột phá. Ông lưu ý rằng việc phát triển thị trường và đảm bảo đầu ra cho nông sản vẫn là bài toán cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương. Thực tế cho thấy, nếu không có những cam kết pháp lý cụ thể với các đối tác nước ngoài, nông sản Việt Nam vẫn sẽ gặp nhiều khó khăn khi muốn thâm nhập sâu vào các chuỗi cung ứng chính ngạch toàn cầu.

Bên cạnh câu chuyện thị trường, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng bày tỏ sự lo ngại về hạ tầng logistics cũng như thời gian vận chuyển nông sản từ vùng trồng đến các cửa khẩu biên giới. Trước đây, thời gian vận chuyển và thông quan thường kéo dài, khiến chất lượng nông sản bị ảnh hưởng đáng kể, qua đó làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, việc thiếu hệ thống truy xuất nguồn gốc bài bản và đồng bộ cũng là một nguyên nhân khiến nông sản chưa tạo được mức độ tin cậy cao từ các cơ quan kiểm dịch nước nhập khẩu.

Ngoài ra, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cũng đề cập đến những bất cập trong việc quản lý và sử dụng quỹ đất công nghiệp tại các địa phương hiện nay. Ông cho biết, nhiều nơi đang có xu hướng đăng ký chuyển đổi diện tích lớn đất trồng lúa sang phát triển công nghiệp, nhưng thực tế triển khai lại rất thấp, có nơi sử dụng không quá 7% quỹ đất trong quy hoạch. Việc đăng ký quá nhiều nhưng không thực hiện được không chỉ gây lãng phí nguồn lực đất đai, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quy hoạch tổng thể về an ninh lương thực và chiến lược phát triển nông nghiệp của quốc gia.

Vấn đề sắp xếp lại các nông, lâm trường cũng được Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nêu ra như một nhiệm vụ bức thiết cần giải quyết dứt điểm trong thời gian tới. Mặc dù Bộ đã hoàn thành vai trò tham mưu, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt 40/41 phương án tổng thể, nhưng tiến độ thực hiện tại một số địa phương trọng điểm vẫn còn chậm. Điều này dẫn đến tình trạng quản lý đất đai thiếu hiệu quả và gây lãng phí tài sản công tại các đơn vị nông, lâm nghiệp. Nếu không được xử lý kịp thời, những điểm nghẽn này sẽ trở thành rào cản đối với quá trình phát triển hiện đại của ngành.

Giải pháp đột phá từ nghị định thư và tối ưu hóa quy trình

Để giải quyết triệt để những thách thức nêu trên, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đã công bố những thông tin tích cực về kết quả đàm phán thị trường với phía Trung Quốc. Ông cho biết, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sang Trung Quốc mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ký kết nghị định thư với Tổng cục Hải quan Trung Quốc. Đây là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên một bộ ngành của Việt Nam ký kết hợp tác trực tiếp với cơ quan này, qua đó mở cửa chính ngạch cho quả bưởi và quả chanh sang thị trường tỷ dân.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh rằng việc ký kết nghị định thư là kết quả của một quá trình đàm phán kỹ thuật bài bản và kiên trì kéo dài từ năm 2019 đến nay. Theo quy định mới, tất cả các vùng trồng và cơ sở đóng gói chanh, bưởi xuất khẩu sang Trung Quốc sẽ được đăng ký và phê duyệt nghiêm ngặt bởi cả hai phía. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị thương hiệu trái cây Việt, mà còn đảm bảo các biện pháp kiểm soát sinh vật gây hại được thực hiện xuyên suốt, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn quốc tế khắt khe trong lĩnh vực bảo vệ thực vật.

Về vấn đề logistics, người đứng đầu ngành nông nghiệp và môi trường chia sẻ một thành tựu quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình vận chuyển sầu riêng sang biên giới. Nhờ triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại từ vùng trồng đến thẳng cửa khẩu Tân Thanh (tỉnh Lạng Sơn), thời gian vận chuyển sang Trung Quốc hiện chỉ còn từ 5 đến 6 ngày. Theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, so với mức 20 ngày trước đây, sự rút ngắn này là bước tiến vượt bậc, giúp giữ vững độ tươi ngon của trái cây và giảm thiểu tối đa rủi ro kinh tế cho doanh nghiệp.

Song song với việc mở rộng thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tích cực rà soát lại quy hoạch sử dụng đất quốc gia để phù hợp với thực tiễn phát triển. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, dù dự kiến giảm diện tích đất trồng lúa xuống còn khoảng 3,25 triệu ha để ưu tiên phát triển công nghiệp, nhưng an ninh lương thực vẫn sẽ được đảm bảo vững chắc. Ông khẳng định, với năng suất lúa hiện đạt 6,2 tấn/ha, đứng thứ hai thế giới, Việt Nam hoàn toàn có thể duy trì kim ngạch xuất khẩu gạo khoảng 5 tỷ USD mỗi năm thông qua việc ứng dụng khoa học công nghệ.

Về mặt quản lý nhà nước, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng thông tin rằng Bộ đã thực hiện một cuộc cách mạng trong cải cách thể chế và thủ tục hành chính. Hiện nay, số lượng thủ tục hành chính đã được cắt giảm mạnh từ 44% xuống còn 25%, giúp doanh nghiệp và người dân giảm đáng kể gánh nặng hồ sơ giấy tờ. Bộ chỉ còn trực tiếp quản lý khoảng 160 thủ tục, phần lớn đã được phân cấp về địa phương nhằm tăng tính chủ động và linh hoạt trong điều hành, từ đó tạo môi trường thuận lợi hơn cho sản xuất và kinh doanh.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho nông dân và thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ trong toàn ngành. Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh rằng việc xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng nông thôn là một đột phá chiến lược, cần sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương. Với các giải pháp đồng bộ từ chính sách, công nghệ đến thị trường, ngành nông nghiệp đang hướng tới mục tiêu phát triển xanh, sinh thái và đóng góp quan trọng vào sự thịnh vượng, bền vững chung của nền kinh tế đất nước.