Xây dựng hạ tầng kỹ thuật: Đồng bộ và bảo mật là then chốt

Mặc dù hệ thống truy xuất nguồn gốc đã đạt được những kết quả bước đầu với khoảng 18.000 sản phẩm thuộc 112 nhóm ngành hàng cùng sự tham gia của 26 tỉnh, thành phố, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung thẳng thắn nhìn nhận tiến độ triển khai chung vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt là khâu kết nối dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin.

Để đưa hệ thống vào vận hành ổn định và đúng hẹn, công tác xây dựng hạ tầng kỹ thuật đang được tập trung triển khai toàn diện. Theo Cục Chuyển đổi số, việc rà soát và khắc phục các lỗ hổng an toàn thông tin đang được thực hiện nghiêm ngặt trước khi hệ thống chính thức "lên sóng". Hệ thống quốc gia này sẽ không xây dựng biệt lập mà tích hợp chặt chẽ, liên thông với 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lớn của Bộ bao gồm mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, cơ sở chăn nuôi, cơ sở chế biến thủy sản và các dữ liệu quản lý khác.

Quan điểm chỉ đạo của Bộ là tận dụng tối đa các nền tảng công nghệ sẵn có của các doanh nghiệp như Netacom, CheckVN hay iCheck nhằm tối ưu hóa nguồn lực và rút ngắn thời gian. Các nền tảng này đang được chuẩn hóa theo bộ tiêu chuẩn chung, ứng dụng công nghệ tiên tiến như blockchain để nâng cao tính minh bạch, bảo đảm dữ liệu không thể bị can thiệp. Mô hình vận hành cũng phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng, từ nông hộ đến doanh nghiệp xuất khẩu, đối với tính xác thực của dữ liệu mà mình cập nhật.

Không phải rào cản hành chính, mà là công cụ nâng tầm giá trị

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định hệ thống truy xuất nguồn gốc là công cụ quản lý nhằm minh bạch hóa thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế chứ không phải là một rào cản hành chính hay điều kiện bắt buộc gây khó khăn cho sản xuất. Việc chuyển dịch từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị đang được chứng minh hiệu quả tại các địa phương, đơn cử như tại Phú Thọ với vùng rau VietGAP và tỷ lệ áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp đạt mức cao, tạo tiền đề thuận lợi cho việc tích hợp dữ liệu.

Điểm sáng lớn nhất trong giai đoạn thí điểm vừa qua là việc xuất khẩu thành công hai container sầu riêng sang thị trường Trung Quốc qua cửa khẩu Hữu Nghị bằng tem truy xuất điện tử. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động thông báo về hệ thống, mẫu tem và mã số vùng trồng cho Tổng cục Hải quan Trung Quốc để tạo lập hành lang thông suốt. Trên cơ sở đó, Bộ đang tiếp tục mở rộng mô hình thí điểm đối với sầu riêng để phục vụ vụ thu hoạch năm 2026, đồng thời xây dựng mô hình tương tự cho các ngành hàng chủ lực khác như lúa gạo, thịt, trứng, sữa, chè, trái cây và thủy sản.

Nhằm đảm bảo mốc vận hành chính thức vào ngày 1/7/2026, Thứ trưởng Hoàng Trung đã giao thời hạn cụ thể cho các đơn vị. Trước ngày 20/6/2026, các bên cung cấp giải pháp công nghệ phải hoàn thành việc khắc phục các tồn tại về bảo mật. Trước ngày 22/6/2026, Cục Chuyển đổi số và các đơn vị chuyên ngành phải hoàn tất việc đồng bộ dữ liệu, xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và cài đặt hệ thống trên hạ tầng của Bộ. Trong giai đoạn đầu vận hành, hệ thống phấn đấu kết nối từ 3 đến 5 địa phương cùng tối thiểu 10 doanh nghiệp tham gia sâu rộng, làm cơ sở để nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.