Nhiều ngành hàng bứt phá, xuất khẩu khởi sắc đầu năm

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong tháng 1/2026 đã có ba mặt hàng, nhóm mặt hàng nông nghiệp đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, gồm gỗ và sản phẩm gỗ đạt 1,6 tỷ USD, cà-phê đạt 1,08 tỷ USD và thủy sản đạt 1,01 tỷ USD. Những con số này cho thấy xuất khẩu nông sản Việt Nam khởi động năm mới với nhịp tăng khá rõ nét. Đà tăng trưởng không xuất hiện đơn lẻ mà lan tỏa ở nhiều nhóm hàng chủ lực, qua đó tạo nền tảng quan trọng để kỳ vọng tăng trưởng trong các tháng tiếp theo. Trên cơ sở đó, năm 2026 Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 74 tỷ USD, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường tiềm năng mới. Việc đa dạng hóa thị trường nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống và tăng khả năng thích ứng trước những biến động của thương mại toàn cầu. Đây được xem là định hướng then chốt để duy trì tăng trưởng ổn định cho toàn ngành.

Ở nhóm rau quả, đà tăng trưởng thể hiện khá rõ nét. Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu rau quả tháng 1/2026 đạt khoảng 750 triệu USD, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này tạo cơ sở để ngành rau quả hướng tới mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD trong năm 2026. Các thị trường chủ lực như Trung Quốc, Mỹ, EU tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt, song song với nỗ lực mở rộng các thị trường mới. Từ thực tế xúc tiến thương mại, ông Nguyễn Đình Tùng, Tổng Giám đốc Vina T&T Group, cho biết Hội chợ Fruit Logistica–Berlin (Đức) là sự kiện hàng đầu thế giới về trái cây, nông sản tươi và chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngay trong ngày đầu tiên, gian hàng của doanh nghiệp đã thu hút sự quan tâm của nhiều đối tác và nhà nhập khẩu, qua đó mở ra kỳ vọng về các đơn hàng giá trị trong năm. Theo ông Tùng, các sản phẩm trái cây đều được canh tác theo quy trình chuẩn, gắn với hệ thống kiểm soát chất lượng và logistics xuyên suốt.

Cùng với rau quả, ngành cà-phê tiếp tục ghi nhận những diễn biến tích cực. Tháng 1/2026, kim ngạch xuất khẩu cà-phê Việt Nam đạt 1,08 tỷ USD, nối tiếp đà tăng trưởng của năm 2025. Đến cuối tháng 1, do nhu cầu thu mua phục vụ xuất khẩu duy trì ổn định, giá cà-phê trong nước tăng lên mức khoảng 101.000–102.000 đồng/kg. Mặt bằng giá cao không chỉ góp phần cải thiện thu nhập cho người trồng cà-phê mà còn củng cố liên kết trong chuỗi sản xuất. Chia sẻ từ vùng nguyên liệu, một hộ dân trồng cà phê tại phường Ea Kao (tỉnh Đắk Lắk) cho biết giá cà-phê tăng cao đã mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân. Người trồng cà-phê hiện liên kết ngày càng chặt chẽ với các doanh nghiệp chế biến, nhờ đó sản phẩm đạt chuẩn xuất khẩu và đầu ra ổn định hơn, giúp nông dân yên tâm sản xuất.

Chế biến sâu tạo lực đẩy cho tăng trưởng bền vững

Không chỉ tăng về kim ngạch, năm 2025 còn đánh dấu bước chuyển rõ nét trong cơ cấu xuất khẩu nông sản. Nhiều ngành hàng đã giảm dần tỷ trọng xuất khẩu thô, đồng thời tăng cường các sản phẩm chế biến sâu. Xu hướng này giúp nâng cao giá trị gia tăng và cải thiện khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam, qua đó được xem là chìa khóa tăng trưởng mới cho xuất khẩu năm 2026. Riêng ở ngành cà-phê, năm 2025 kim ngạch xuất khẩu cà-phê chế biến đạt 1,78 tỷ USD, tăng 50,4% so với năm 2024.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê-Ca cao Việt Nam, kết quả này đến từ việc doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất cà-phê hòa tan, rang xay và các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Nhờ đó, cà-phê chế biến của Việt Nam tận dụng tốt hơn các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, ông Hải cho rằng tỷ lệ cà-phê chế biến sâu hiện mới chiếm hơn 10% tổng sản lượng xuất khẩu, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn còn lớn và cần tiếp tục gia tăng tỷ trọng các dòng sản phẩm chế biến. Đây là hướng đi quan trọng nhằm bảo đảm tăng trưởng kim ngạch bền vững trong dài hạn.

Xu hướng chế biến sâu cũng đang lan tỏa sang các nhóm hàng khác như rau quả, gỗ và thủy sản. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến đạt mức kỷ lục khoảng 2 tỷ USD. Nhiều doanh nghiệp nỗ lực xây dựng hệ sinh thái nông sản có giá trị gia tăng cao để đáp ứng xu hướng tiêu dùng tiện lợi, an toàn. Điển hình, cuối tháng 12/2025, Vina T&T Group ra mắt dòng sản phẩm trái cây chế biến TiTi Food với các sản phẩm xoài, dứa, mãng cầu, sầu riêng, ứng dụng công nghệ sấy tiên tiến nhằm giữ trọn hương vị và giá trị dinh dưỡng. Đây được xem là bước đi quan trọng để mở rộng dư địa tăng trưởng cho ngành trái cây.

Ở lĩnh vực thủy sản, tháng 1/2026 kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 1 tỷ USD. Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, tăng trưởng chủ yếu đến từ các thị trường Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN cùng những nhóm sản phẩm chủ lực như cá tra, mực, bạch tuộc và tôm hùm. Riêng ngành gỗ, năm 2025 sản phẩm gỗ viên nén đạt kim ngạch 1,17 tỷ USD, tăng 47,5%, cho thấy hiệu quả rõ nét của hướng đi chế biến sâu gắn với kinh tế tuần hoàn. Những chuyển dịch này đang tạo nền tảng vững chắc để xuất khẩu nông sản Việt Nam bước vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong năm 2026.