Xuất khẩu bưởi và chanh sang Trung Quốc: Cơ hội lớn từ Nghị định thư mới
Việc ký kết Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với bưởi và chanh tươi không chỉ mở ra cánh cửa xuất khẩu chính ngạch sang thị trường tỷ dân mà còn là động lực để ngành trái cây Việt Nam chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao giá trị chuỗi cung ứng.
Cơ hội lớn cho xuất khẩu chính ngạch
Tại Hội nghị công bố Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi tươi và chanh tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh ngày 14/5, Thứ trưởng Hoàng Trung nhận định việc ký kết này là kết quả của nhiều năm đàm phán kỹ thuật, mở ra tiềm năng lớn nhờ lợi thế thu hoạch quanh năm và thời gian bảo quản dài của trái cây Việt. Hiện cả nước có khoảng 106.000 ha bưởi với sản lượng hơn 1 triệu tấn/năm và hơn 44.000 ha chanh với sản lượng gần 700.000 tấn, tập trung tại các vùng trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ. Theo ông Võ Quan Huy, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An, đây là cơ hội kịp thời để phục hồi diện tích bưởi và giảm áp lực phát triển nóng cho cây sầu riêng, giúp đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp.
Để tận dụng cơ hội này, bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Xuất - Nhập khẩu Trái cây Chánh Thu, cho biết thị trường Trung Quốc yêu cầu bắt buộc phải bao trái trước thu hoạch tối thiểu 60 ngày nhằm giảm thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao chất lượng. Trong khi đó, bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, khẳng định chất lượng chanh của địa phương đã được công nhận và việc mở cửa chính ngạch sẽ gia tăng hiệu quả kinh tế đáng kể cho người trồng. Tuy nhiên, ông Võ Quan Huy cũng nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất là định hình quy trình sản xuất và tập cho nông dân tính tuân thủ để đảm bảo tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn cao.
"Giấy thông hành" cho xuất khẩu
Nghị định thư quy định tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt. Tại các địa phương, công tác cấp mã số vùng trồng đang được đẩy mạnh nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ, phản ánh hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện còn rời rạc, chưa gắn chặt với dữ liệu mã số vùng trồng. Tại Vĩnh Long, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Văn Dũng cho biết tỉnh đã cấp hơn 1.000 mã số vùng trồng và thực hiện giám sát định kỳ 6 tháng/lần, nhưng đang gặp vướng mắc về nguồn kinh phí do Nghị định 38/2026/NĐ-CP chưa quy định cụ thể mức phí.
Để hoàn thiện quy trình, ông Lê Văn Dũng đề xuất xây dựng hệ thống quản lý dùng chung liên thông từ vùng trồng đến thị trường nhằm minh bạch thông tin sản phẩm. Bà Ngô Tường Vy cũng kiến nghị cần đẩy nhanh tiến độ phê duyệt và có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào trung tâm kiểm nghiệm, hệ thống truy xuất nguồn gốc thay vì chờ đợi các thủ tục hành chính kéo dài. Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh mã số vùng trồng phải trở thành dữ liệu gốc để người mua chỉ cần quét mã QR là nắm rõ quy trình chăm sóc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương tăng cường hậu kiểm, kiên quyết thu hồi mã số không đạt chuẩn để bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam.
