Giữa bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng, các tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đang tìm mọi cách để giải phóng lượng dầu thô bị mắc kẹt bên trong vùng Vịnh. 

Theo dữ liệu vận tải và các nguồn tin công nghiệp, Abu Dhabi đã triển khai một hệ thống xuất khẩu bí mật nhằm đưa dầu qua "điểm nóng" eo biển Hormuz, nơi đang bị Iran thắt chặt kiểm soát.

Chiến thuật "tàu ma"

Để tránh sự phát hiện của lực lượng Iran, các tàu chở dầu của UAE và đối tác đã tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Đây là một chiến thuật mạo hiểm, vốn thường được chính Iran sử dụng trước đó để lách các lệnh trừng phạt từ Mỹ.

Việc tắt định vị giúp các con tàu giảm thiểu khả năng bị phát hiện, trong bối cảnh căng thẳng leo thang sau khi UAE cáo buộc Iran sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) tấn công tàu chở dầu Barakah vào đầu tháng 5.

Dữ liệu từ Kpler và SynMax cho thấy trong tháng 4, Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) đã xuất khẩu thành công ít nhất 6 triệu thùng dầu (bao gồm dầu Upper Zakum và dầu Das) thông qua 4 con tàu xuất phát từ các cảng bên trong vùng Vịnh.

Khối lượng này dù chỉ là một phần nhỏ so với mức xuất khẩu bình thường của UAE trước chiến tranh, nhưng cho thấy quyết tâm của Abu Dhabi trong việc tìm luồng lách cho dòng chảy dầu mỏ. Trong khi đó, các quốc gia láng giềng như Iraq, Kuwait và Qatar gần như đã tạm dừng bán hàng hoặc phải chiết khấu sâu để thu hút những người mua đang e ngại rủi ro.

Lộ trình tới các nhà máy lọc dầu châu Á

Thay vì đi thẳng đến đích, các tàu của UAE thường sử dụng hình thức chuyển tải giữa các tàu (STS) ở ngoài eo biển Hormuz để chia nhỏ lô hàng hoặc chuyển sang tàu trung gian.

Điển hình là tàu siêu tải (VLCC) Hafeet. Sau khi rời eo biển vào giữa tháng 4, con tàu này đã chuyển hàng sang tàu Olympic Luck mang cờ Hy Lạp để đưa dầu đến nhà máy lọc dầu Pengerang tại Malaysia. Một số lô hàng khác đã được chuyển đến các kho lưu trữ tại Oman hoặc đi thẳng tới các nhà máy lọc dầu tại Hàn Quốc.

Việc chia nhỏ hàng bằng hình thức STS không chỉ giúp ADNOC linh hoạt trong việc bán các lô hàng nhỏ mà còn giúp các tàu siêu tải nhanh chóng quay trở lại vùng Vịnh để tiếp tục quay vòng hàng hóa. Đáng chú ý, một lô dầu Upper Zakum đã được bán cho một nhà máy lọc dầu ở Đông Bắc Á với mức giá chênh lệch kỷ lục: cao hơn 20 USD/thùng so với giá niêm yết chính thức.

Áp lực từ lệnh phong tỏa

Kể từ khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2, Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ - Israel bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz đối với hầu hết các hoạt động xuất khẩu không phải của nước này. Động thái này trực tiếp chặn đứng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu.

ADNOC đã buộc phải cắt giảm sản lượng xuất khẩu hơn 1 triệu thùng mỗi ngày do các tuyến đường vận tải biển bị bóp nghẹt. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu còn lại của hãng là dầu Murban, được vận chuyển qua đường ống đất liền đến cảng Fujairah nằm ngoài eo biển.

Dù rủi ro bị tấn công luôn thường trực, ADNOC dường như không có ý định dừng lại. Nguồn tin cho biết công ty này đã thông báo tới các khách hàng về kế hoạch tiếp tục giao dầu trong tháng 5 thông qua các điểm chuyển tải ngoài vùng Vịnh như Fujairah (UAE) và Sohar (Oman).

Hiện tại, phía ADNOC và các đơn vị vận hành tàu liên quan vẫn từ chối đưa ra bình luận về các hoạt động xuất khẩu bí mật này.