Ai là chủ thực sự của nhà máy sản xuất 76.000 hộp rau củ kém chất lượng?

Trong thời đại mà quyền lực của những chiếc giỏ hàng TikTok Shop lên ngôi, niềm tin của người tiêu dùng không còn đặt vào những chứng nhận kiểm định khô khan mà đặt trọn vào lời thề thốt của các ngôi sao mạng xã hội. Nam diễn viên nổi lên từ các sitcom — Hữu Công — cùng vợ cũng không đứng ngoài cuộc chơi béo bở này. Trên các phiên livestream rầm rộ, khán giả liên tục được rót vào tai những lời đường mật, những cam kết “nặng tựa Thái Sơn” về dòng sản phẩm bột rau củ detox của eHerbal.

Để tăng thêm sức nặng cho lòng tin, trên kênh bán hàng của mình, nam diễn viên Hữu Công không ngần ngại dắt khán giả đi tham quan khu vực trồng rau má, tía tô... và cả nhà xưởng, dõng dạc tuyên bố: “Đây là nhà máy sản xuất của vợ chồng Hữu Công”. Một câu nói ngắn gọn nhưng mang lại hiệu quả thần kỳ. Người mua nghe xong liền lập tức tin tưởng, bởi họ nghĩ mình đang mua sản phẩm chính chủ của một người nổi tiếng có thương hiệu, có danh dự cá nhân để bảo chứng, chứ chẳng phải thứ hàng trôi nổi ngoài chợ. Dòng tiền cứ thế chảy đều vào tài khoản của những người đứng trên đỉnh sóng livestream, tỷ lệ thuận với những lời tâng bốc về một quy trình sản xuất đảm bảo chất lượng, an toàn tuyệt đối.

Thế nhưng, vai trò “ông chủ nhà máy” ấy đã biến mất khi cơ quan chức năng chính thức vào cuộc. Quyết định xử phạt hành chính 580 triệu đồng và tịch thu hơn 3,28 tỷ đồng lợi nhuận bất hợp pháp từ lô hàng gần 76.000 hộp bột rau củ vi phạm chất lượng giống như một gáo nước lạnh dội thẳng vào cơn say chốt đơn của cư dân mạng.

Đến lúc này, người ta mới ngã ngửa khi lật giở giấy tờ pháp lý: Bên đứng tên chịu phạt và sở hữu nhà xưởng thực tế là Công ty Cổ phần Sản xuất và Thương mại Eherbal, hoàn toàn không có tên của “ông chủ” Hữu Công nào ở đây cả. Hóa ra, khái niệm “của vợ chồng tôi” trên sóng livestream chỉ là một thủ thuật ngôn từ đầy nghệ thuật dùng uy tín cá nhân để tạo niềm tin trong lòng người tiêu dùng.

Lời trần tình của người nổi tiếng: “Sản phẩm không gây hại cho sức khỏe người dùng”

Ngay sau khi thông tin tiêu hủy nổ ra, thay vì một lời xin lỗi chân thành và một phương án đền bù thỏa đáng, nam diễn viên đã cống hiến cho công chúng một bài văn trần tình mang đậm tính nghệ thuật xử lý khủng hoảng truyền thông. Văn bản đính chính liên tục lặp đi lặp lại những mệnh đề nghe rất êm tai: “Vụ việc không có dấu hiệu hình sự”, “sản phẩm không gây hại cho sức khỏe người dùng” và mong dư luận “đưa tin đúng bản chất sự việc”.

Đọc qua, dư luận tưởng rằng mọi chuyện vẫn ổn, không có ai bị ngộ độc đâu mà lo. Nhưng dù sản phẩm bị cơ quan chức năng kết luận vi phạm chất lượng, sai lệch hàm lượng so với tiêu chuẩn công bố và buộc phải đem đi tiêu hủy hoàn toàn — tức là không đủ điều kiện để được coi là một loại thực phẩm lưu hành trên thị trường — thì việc nhấn mạnh “không gây hại cho sức khỏe” hoàn toàn không đồng nghĩa với việc đó là một sản phẩm đạt chuẩn hay được phép lưu hành.

Mục đích của việc nhấn mạnh “không gây hại” thực chất chỉ nhằm giảm nhẹ lỗi sai trong mắt công chúng và quan trọng hơn cả: Né tránh nghĩa vụ bồi thường bằng cách biến một vụ bê bối chất lượng thành một “lỗi nhỏ” trong quy trình sản xuất.

Trong suốt cả bài viết dài ngập tràn những lời giải thích, tuyệt nhiên người ta không tìm thấy bất kỳ một dòng nào nói về việc sẽ thu hồi những hộp bột lỗi đã bán ra, hay phương án hoàn tiền cho những vị “thượng đế” đã tin vào những lời vàng ngọc trên livestream để mua phải hàng kém chất lượng. Uy tín thì nhận, tiền hoa hồng cũng nhận, còn trách nhiệm thì xin phép được đẩy lại cho “phía cơ sở sản xuất eHerbal” một cách vô cùng gọn gàng và lịch sự.

Luật mới năm 2026: Dấu chấm hết cho thời kỳ "ăn hoa hồng, trốn trách nhiệm"

Nếu vụ việc này xảy ra ở những năm trước, có lẽ kịch bản quen thuộc sẽ là người nổi tiếng ẩn bình luận, lên một bài xin lỗi chung chung, chờ dư luận lắng xuống rồi lại tiếp tục mở live chốt đơn sản phẩm khác. Thế nhưng, bước sang năm 2026, hành lang pháp lý của Việt Nam đã được siết chặt, không còn lỏng lẻo để các KOL/KOC có thể dễ dàng “quay xe” hay "thoát xác" vô trách nhiệm như vậy nữa. Sự kết hợp giữa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, Luật Quảng cáo sửa đổi (hiệu lực từ đầu năm 2026) và Luật Thương mại điện tử 2025 (hiệu lực từ tháng 7/2026) đã tạo nên chiếc khung pháp lý chặt chẽ giáng đòn chí mạng vào thói làm việc thiếu kiểm chứng của những người có ảnh hưởng.

Hành lang pháp lý mới quy định rất rõ đối với người chuyển tải sản phẩm quảng cáo và người livestream bán hàng:

Định danh bắt buộc: Người bán hàng và cá nhân thực hiện livestream quảng cáo, chốt đơn phải xác thực danh tính rõ ràng trên các nền tảng số.

Trách nhiệm kiểm chứng: KOL, người quảng cáo bắt buộc phải kiểm tra, xác minh hồ sơ pháp lý, tài liệu chứng minh chất lượng của sản phẩm trước khi nhận truyền thông hay đưa lên sóng trực tiếp.

Tịch thu thù lao, hoa hồng vi phạm: Toàn bộ các khoản tiền thù lao, hoa hồng phát sinh từ hành vi quảng cáo sai sự thật hoặc phát tán thông tin gian dối sẽ bị xem là khoản thu bất hợp pháp và bị cơ quan chức năng tịch thu sung công quỹ.

Bồi thường bằng tài sản cá nhân: Người chuyển tải nội dung quảng cáo sai sự thật chịu trách nhiệm liên đới bằng tài sản cá nhân để bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng.

Rủi ro xử lý hình sự: Hành vi cố tình thổi phồng công dụng, gian dối chất lượng sản phẩm để thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng trở lên hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Lừa dối khách hàng" (Điều 198 Bộ luật Hình sự) với khung hình phạt tối đa lên đến 5 năm tù.

Theo các quy định hiện hành, hành vi quảng cáo sai sự thật, tự nhận "nhà xưởng của mình", thổi phồng quy mô hay mạo nhận năng lực sản xuất để tạo niềm tin ảo cho khách hàng sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính ở mức kịch khung đối với cá nhân. Dòng tiền hoa hồng nhận được từ việc chốt đơn gần 76.000 hộp bột rau củ vi phạm sẽ không thể nằm yên trong túi của những người đứng trước máy quay.

Pháp luật năm 2026 không còn coi livestream là một sân chơi giải trí thuần túy hay một "chợ mạng" tự do, mà đã biến nó thành một hoạt động kinh doanh có điều kiện - nơi lời nói ra trên sóng truyền hình trực tuyến phải được bảo chứng bằng chính danh dự, tài sản và trách nhiệm pháp lý của người phát ngôn.

Khách hàng không phải "chuột bạch", quyền lợi pháp lý cần phải đòi lại

Quay trở lại với hàng vạn người tiêu dùng - những nạn nhân đích thực trong kịch bản livestream này. Nhiều người sau khi đọc bài đính chính của Hữu Công đã ngậm ngùi tặc lưỡi cho qua vì nghĩ rằng “thôi thì người ta đã bị phạt và tiêu hủy hàng rồi, mình coi như xui xẻo”. Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Quyết định phạt tiền của Nhà nước đối với doanh nghiệp chỉ là chế tài hành chính, nó hoàn toàn không làm mất đi quyền lợi dân sự hợp pháp của người mua hàng.

Căn cứ theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (Luật số 19/2023/QH15), khách hàng đã mua sản phẩm bột rau củ eHerbal trong các phiên livestream của Hữu Công có đầy đủ các quyền hợp pháp sau:

Quyền được hoàn tiền 100% (Điều 33 & Điều 34): Do sản phẩm giao đến tay người tiêu dùng không đúng với chất lượng công bố, sai lệch chỉ tiêu kỹ thuật và thuộc diện bắt buộc phải thu hồi/tiêu hủy, người mua có quyền đơn phương chấm dứt giao dịch, yêu cầu cả đơn vị sản xuất (eHerbal) và cá nhân/đơn vị phân phối, tiếp thị trực tiếp phải hoàn trả toàn bộ khoản tiền đã thanh toán.

Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại (Điều 4 & Điều 37): Nếu người tiêu dùng gặp phải tổn hại về sức khỏe (như ngộ độc, dị ứng, rối loạn tiêu hóa) do sử dụng sản phẩm kém chất lượng này và có bệnh án/hóa đơn y tế chứng minh, họ có quyền buộc bên bán và bên quảng cáo chịu trách nhiệm chi trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh, tiền thuốc men và bồi thường tổn thất.

Quyền buộc người quảng cáo chịu trách nhiệm liên đới (Điều 22): Khi cá nhân người nổi tiếng/KOL truyền tải thông tin không chính xác, gây nhầm lẫn về chất lượng sản phẩm làm ảnh hưởng tới người tiêu dùng, họ phải chịu trách nhiệm liên đới cùng doanh nghiệp trong việc bồi thường thiệt hại.

Người tiêu dùng cần phải tỉnh táo để nhận ra rằng: Tiền họ bỏ ra là tiền thật, nhưng giá trị họ nhận về lại là những lời hứa cuội và một lô sản phẩm bị buộc phải tiêu hủy. Việc im lặng chấp nhận không chỉ làm thiệt hại kinh tế của chính bản thân, mà còn vô tình tiếp tay cho những người nổi tiếng khác tiếp tục lạm dụng lòng tin, biến sân khấu livestream thành nơi thao túng tâm lý để làm giàu bất chính.

Đã đến lúc công chúng cần dùng đến quyền lực tối cao của mình: Quyền lực của pháp luật và quyền lực của sự tẩy chay. Đừng để những bài văn trần tình, đính chính đầy hoa mỹ xoa dịu đi nỗi đau bị lừa dối. Khi một “ông chủ nhà máy” trên sóng live bỗng chốc hóa thành “người dưng ngược lối” lúc hoạn nạn, thì bài học đắt giá nhất dành cho họ chính là việc phải mở hầu bao cá nhân ra để đền bù lại từng đồng bạc xương máu của những khán giả đã từng hết lòng tin tưởng họ.