Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho rằng việc điều chỉnh chính sách thuế quan của Mỹ đang tạo ra nhiều thách thức mới đối với hoạt động xuất khẩu dệt may. Trước bối cảnh đó, hiệp hội kiến nghị Chính phủ sớm làm việc với phía Mỹ để trao đổi về các quy định pháp luật, đồng thời phản ánh thực tế hợp tác thương mại giữa hai nước nhằm hướng tới môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Theo Vitas, kể từ khi nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump bắt đầu vào tháng 1/2025, chính sách thương mại của Mỹ đã có sự thay đổi mạnh mẽ. Nếu giai đoạn trước chủ yếu tập trung vào Trung Quốc, thì hiện nay phạm vi áp thuế được mở rộng trên quy mô toàn cầu với mục tiêu tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tăng thu ngân sách và thúc đẩy sản xuất trong nước.

Ban đầu, Mỹ công bố mức thuế đối ứng rất cao theo Đạo luật Quyền năng Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), buộc nhiều quốc gia phải chủ động bước vào đàm phán. Đối với Việt Nam, mức thuế dự kiến 46% sau đó đã được điều chỉnh xuống còn 20% sau quá trình thương lượng.

Đến tháng 2/2026, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ việc sử dụng IEEPA để áp thuế trên diện rộng, chính quyền Mỹ chuyển sang sử dụng các căn cứ pháp lý khác như Điều 122, Điều 232 và Điều 301 để tiếp tục triển khai các biện pháp thương mại.

Đáng chú ý, từ tháng 3/2026, Mỹ tiến hành điều tra 60 nền kinh tế liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức theo Điều 301, trong đó có Việt Nam. Đến ngày 23/7/2026, Mỹ chính thức công bố biểu thuế mới áp dụng cho từng nhóm quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo quy định này, 17 quốc gia, trong đó có Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Ấn Độ và Pakistan, được áp mức thuế 10%. Đồng thời, Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia còn được hưởng cơ chế hạn ngạch thuế quan (TRQ) nhằm khuyến khích nhập khẩu bông và nguyên liệu dệt từ Mỹ. Trong khi đó, Việt Nam chịu mức thuế 12,5% theo Điều 301 và không nằm trong nhóm được áp dụng TRQ. Điều này khiến ngành dệt may Việt Nam gặp bất lợi hơn so với nhiều đối thủ cạnh tranh trực tiếp tại thị trường Mỹ.

Theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, Bangladesh hiện có lợi thế lớn nhất khi vừa chịu mức thuế thấp vừa được hưởng hạn ngạch thuế quan. Campuchia và Indonesia cũng có điều kiện cạnh tranh tốt hơn nhờ thuế thấp hơn và được hưởng cơ chế ưu đãi đối với nguyên liệu nhập khẩu từ Mỹ. Trong khi đó, Mexico được hưởng lợi nhờ vị trí địa lý và hội nhập sâu với thị trường Bắc Mỹ, còn Trung Quốc dù chịu cùng mức thuế với Việt Nam nhưng vẫn phải đối mặt với nhiều biện pháp hạn chế khác.

Vitas cho biết Việt Nam đã ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương, trong đó quy định cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Đây được xem là cơ sở để Việt Nam đề nghị Mỹ xem xét điều chỉnh mức thuế xuống 10%, tương đương nhóm 17 quốc gia đang được áp dụng.

Hiệp hội cũng cho rằng Việt Nam hiện là quốc gia nhập khẩu bông lớn nhất từ Mỹ với khối lượng gần 778.000 tấn, trị giá khoảng 1,37 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, việc không được hưởng cơ chế TRQ là vấn đề cần tiếp tục đưa vào các cuộc đàm phán song phương.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trương Văn Cẩm khuyến nghị các đơn vị sản xuất cần tăng cường phối hợp với khách hàng để chia sẻ chi phí phát sinh, đồng thời đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu đến thành phẩm; tăng cường kiểm soát nhà cung cấp theo các tiêu chuẩn lao động quốc tế; xây dựng hệ thống báo cáo ESG và minh bạch hồ sơ nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường lớn.

Trong bối cảnh chính sách thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, Vitas cho rằng việc chủ động chuẩn bị các kịch bản ứng phó, nâng cao khả năng thích nghi và duy trì sức cạnh tranh sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững của ngành dệt may Việt Nam trong thời gian tới.