Thách thức từ rào cản tiêu chuẩn và dư địa thị trường

Tại hội thảo Chiến lược Halal: Kết nối thực phẩm Việt vào thị trường GCC và Đông Nam Á, các chuyên gia nhận định lĩnh vực này đang khẳng định vị thế là một trong những trụ cột quan trọng của thương mại quốc tế. Theo số liệu thống kê, nền kinh tế Halal hiện đã đạt quy mô khoảng 5.000 tỷ USD và được dự báo sẽ tăng gấp đôi, lên mức 10.000 tỷ USD vào năm 2028. Đây không còn là một thị trường ngách dành riêng cho cộng đồng người Hồi giáo mà đã trở thành phân khúc tiêu dùng tiềm năng nhờ yêu cầu khắt khe về tính minh bạch.

Tuy nhiên, dù sở hữu lợi thế lớn về nguồn nông sản đa dạng, năng lực tiếp cận của các doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng thực tế. Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC), đánh giá Halal đang đóng vai trò then chốt trong dòng chảy thương mại toàn cầu với giá trị vượt mốc 2.000 tỷ USD. Dù vậy, bà Quyên cũng chỉ ra một thực tế đáng lưu tâm: hiện mới chỉ có khoảng 0,2% doanh nghiệp Việt Nam sở hữu sản phẩm đạt chứng nhận Halal theo tiêu chuẩn quốc tế.

Sự chênh lệch giữa quy mô khổng lồ và thực tế khai thác cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự chuẩn bị bài bản. Các chuyên gia phân tích rằng thách thức lớn nhất không nằm ở chất lượng sản phẩm gốc mà ở việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật đặc thù và quy trình chứng nhận nghiêm ngặt. Để thâm nhập sâu vào chuỗi giá trị này, doanh nghiệp cần đầu tư nghiêm túc và đồng bộ, từ tư duy quản trị đến quy trình vận hành sản xuất, nhằm đảm bảo năng lực cạnh tranh dài hạn.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA), nhấn mạnh Halal là thị trường có yêu cầu cực kỳ cao về tiêu chuẩn chất lượng và tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Theo bà Chi, các đơn vị sản xuất trong nước muốn tham gia hiệu quả không chỉ cần nâng cao nhận thức mà còn phải tập trung đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống quản trị hiện đại. Điều này đòi hỏi một lộ trình thay đổi toàn diện, từ khâu kiểm soát nguyên liệu đầu vào đến các bước chế biến cuối cùng, nhằm đảm bảo tuân thủ đúng quy định.

Đặc biệt tại khu vực Đông Nam Á, nơi cộng đồng người Hồi giáo chiếm hơn 40% dân số, các quy định pháp lý ngày càng được siết chặt để bảo vệ người tiêu dùng. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hằng, Giám đốc Marketing Văn phòng chứng nhận Halal Việt Nam (HCA VN), lưu ý rằng thị trường Indonesia đã áp dụng quy định bắt buộc chứng nhận Halal cho toàn bộ mặt hàng thực phẩm và đồ uống nhập khẩu. Do đó, doanh nghiệp cần khẩn trương hoàn tất các thủ tục đăng ký trước tháng 10/2026 để đủ điều kiện pháp lý lưu thông hàng hóa tại đây.

Giải pháp xây dựng hệ thống phân phối và cửa ngõ chiến lược

Để hiện thực hóa mục tiêu chinh phục thị trường nghìn tỷ USD, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi tư duy quản trị, chuyển từ bán hàng trực tiếp sang xây dựng hệ thống phân phối chuyên nghiệp. Tại khu vực Vùng Vịnh (GCC), nhu cầu nhập khẩu lương thực thực phẩm đang ở mức rất cao, chiếm tới 85-90% tổng nhu cầu tiêu dùng toàn khu vực. Đây là thời điểm then chốt để thực phẩm Việt khẳng định vị thế thương hiệu thông qua việc tận dụng các cửa ngõ thương mại chiến lược và hoàn thiện các chứng chỉ kỹ thuật bắt buộc cho sản phẩm.

Ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE, cho biết khu vực Trung Đông hiện chiếm tới 62,5% quy mô kinh tế Halal toàn cầu với nền tảng khoảng 500 triệu người tiêu dùng. Để tận dụng tốt cơ hội này, ông Trung khuyến nghị doanh nghiệp nhanh chóng hoàn thiện giấy thông hành Halal và đặc biệt chú trọng việc thiết kế bao bì song ngữ Anh – Ả Rập để phù hợp văn hóa. Bên cạnh đó, khai thác các nền tảng thương mại điện tử là vô cùng quan trọng khi kênh này chiếm hơn 80% giao dịch hàng tiêu dùng tại khu vực.

Dubai đang nổi lên như một trung tâm trung chuyển và kết nối thương mại toàn cầu đầy tiềm năng cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Ông Đinh Công Tuấn, Trưởng Đại diện Văn phòng Dubai Chamber tại Việt Nam, phác họa rằng bất chấp biến động thế giới, Dubai vẫn duy trì đà tăng trưởng GDP ấn tượng ở mức 4,7% trong 3 quý đầu năm 2025. Với Chương trình Nghị sự Kinh tế Dubai (D33), thành phố cam kết tạo ra môi trường thuận lợi và đóng vai trò cầu nối vững chắc giúp doanh nghiệp Việt vươn ra các thị trường lớn.

Chi lược thâm nhập thị trường cũng cần được tính toán kỹ lưỡng thông qua việc lựa chọn các đối tác chiến lược tại địa phương, thay vì vận hành đơn lẻ theo cách truyền thống. Ông Tạ Xuân Hiển, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam tại UAE, khẳng định chứng nhận Halal không chỉ áp dụng cho sản phẩm cuối cùng mà phải bao trùm toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu đến vận chuyển. Ông Hiển khuyến nghị doanh nghiệp nên chọn UAE làm điểm tiếp cận chiến lược để từ đó mở rộng sang toàn bộ 6 quốc gia thuộc khối GCC, nhằm tối ưu chi phí vận hành.

Sự chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy bán lẻ sang xây dựng hệ thống phân phối bài bản thông qua các nhà nhập khẩu sở tại sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp khắc phục hạn chế về nhận diện thương hiệu. Việc hợp tác với các tổ chức chứng nhận và đối tác địa phương giúp doanh nghiệp nhanh chóng khẳng định uy tín và minh bạch trên trường quốc tế. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về cả mặt pháp lý lẫn chiến lược kinh doanh dài hạn chính là yếu tố then chốt giúp thực phẩm Việt chiếm lĩnh lòng tin của người tiêu dùng tại những thị trường khó tính nhất.

Các đơn vị sản xuất cần xác định rằng việc đạt chứng nhận Halal chỉ là bước khởi đầu trong hành trình chinh phục thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng nhiều thách thức này. Sự đồng hành giữa đổi mới công nghệ và sản xuất xanh sẽ tạo ra giá trị gia tăng khác biệt cho sản phẩm Việt trên bản đồ thực phẩm thế giới. Với chiến lược quản trị đúng đắn và sự kiên trì trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe, con đường đưa thực phẩm Việt vào thị trường Halal nghìn tỷ USD sẽ ngày càng rộng mở và phát triển bền vững.