Thách thức từ biến động thị trường và áp lực cạnh tranh lớn

Tại hội thảo “Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026”, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, đã đưa ra những phân tích sâu sắc về bức tranh thực tế của ngành. Theo số liệu do ông Trương Văn Cẩm cung cấp, quy mô xuất khẩu toàn ngành, bao gồm cả sợi và phụ liệu, hiện đạt gần 14,6 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng khoảng 6% so với giai đoạn trước. Kết quả này được ghi nhận là một nỗ lực rất lớn trong bối cảnh thị trường quốc tế đang đối mặt với nhiều khó khăn và biến động liên tục.

Thị trường Hoa Kỳ hiện giữ vai trò then chốt khi chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành dệt may Việt Nam. Trước nguy cơ bị áp các mức thuế cao từ thị trường này, nhiều doanh nghiệp đã trải qua giai đoạn lo lắng và bất ổn. Tuy nhiên, theo nhận định của ông Trương Văn Cẩm, chính sự bình tĩnh cùng khả năng chủ động thích ứng đã giúp toàn ngành không chỉ giữ vững thị trường mà còn tận dụng hiệu quả những cơ hội mới phát sinh trong năm 2025.

Chia sẻ về tinh thần vượt khó của các đơn vị sản xuất, ông Trương Văn Cẩm cho biết các doanh nghiệp đã thể hiện sự bình tĩnh và tự tin, chủ động tăng cường hợp tác, phối hợp chặt chẽ với nhau cũng như với hệ thống ngân hàng để tận dụng tối đa các cơ hội từ thị trường. Bên cạnh đó, sự đồng hành của các cơ quan quản lý thuộc Bộ Công Thương, thông qua việc theo dõi sát diễn biến từng tháng, đã tạo ra điểm tựa quan trọng. Nhờ vậy, xuất khẩu dệt may vào thị trường Hoa Kỳ năm 2025 vẫn đạt khoảng 18,6 tỷ USD, với mức tăng trưởng ấn tượng trên 11%.

Dưới góc nhìn quản trị chiến lược, ông Trương Văn Cẩm nhấn mạnh rằng khi so sánh với các đối thủ cạnh tranh lớn như Trung Quốc, Bangladesh hay Mexico – những quốc gia cũng đang phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại – lợi thế của Việt Nam nằm ở sự phối hợp chặt chẽ với khách hàng. Ngành dệt may Việt Nam đồng thời ghi nhận mức xuất siêu khoảng 20,3 tỷ USD trong năm 2025, đóng góp quan trọng vào cán cân thương mại và tăng trưởng GDP quốc gia. Tuy nhiên, vị lãnh đạo này cũng thẳng thắn nhìn nhận dư địa tăng trưởng theo chiều rộng đang dần thu hẹp, trong khi áp lực cạnh tranh từ các đối thủ ngày càng gia tăng.

Thực tiễn thương mại toàn cầu cho thấy, kỳ vọng tăng trưởng xuất khẩu ở mức 15% đến 16% như mục tiêu chung là bài toán rất thách thức đối với riêng ngành dệt may. Ông Trương Văn Cẩm phân tích rằng thương mại toàn cầu hiện chỉ tăng trưởng khoảng 2% đến 5%, trong khi ngành dệt may thế giới cũng chỉ duy trì mức tăng từ 2% đến 3%. Cùng lúc đó, nhiều quốc gia cạnh tranh trực tiếp đang đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ ngành dệt may nội địa nhằm mở rộng thị phần, khiến cuộc đua về quy mô trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết.

Giải pháp nâng cao giá trị và năng lực nội tại ngành

Để giải quyết những thách thức về giới hạn tăng trưởng, ngành dệt may Việt Nam đã xác định một lộ trình quản trị mới mang tính bền vững hơn cho năm 2026. Thay vì tiếp tục chạy theo số lượng đơn thuần, mục tiêu đặt ra là đạt kim ngạch khoảng 49 tỷ USD đến 49,5 tỷ USD, tương đương mức tăng khoảng 8%, song trọng tâm sẽ được dồn vào chất lượng tăng trưởng. Đây được xem là bước chuyển mình quan trọng nhằm giúp ngành tránh rơi vào bẫy gia công giá rẻ và đủ sức đứng vững trước các hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Ông Trương Văn Cẩm khẳng định quan điểm chiến lược của Hiệp hội là không mở rộng quá mức về quy mô sản xuất. Theo Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, ngành vẫn duy trì tăng trưởng về số lượng, nhưng mục tiêu cốt lõi phải là nâng cao giá trị gia tăng, chất lượng sản phẩm và chất lượng dịch vụ. Việc khẳng định đẳng cấp của hàng dệt may Việt Nam trên bản đồ thế giới mới là đích đến dài hạn, qua đó giúp doanh nghiệp đàm phán được những đơn hàng có biên lợi nhuận cao hơn và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững.

Một trong những chỉ số quản trị quan trọng được ông Trương Văn Cẩm nhấn mạnh như một điểm sáng là tỷ lệ nội địa hóa của toàn ngành đã đạt khoảng 40%. Dù khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn chiếm khoảng 60%, song các doanh nghiệp trong nước đang ngày càng giữ vai trò quan trọng và chủ động hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Với một ngành có đặc thù gia công lớn như dệt may, kết quả này là minh chứng rõ nét cho nỗ lực giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Trong giai đoạn tiếp theo, chiến lược quản trị của ngành sẽ tập trung sâu vào việc nâng cao năng lực quản trị của từng doanh nghiệp, đồng thời phát triển mạnh nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước. Ông Trương Văn Cẩm cho rằng việc tăng cường liên kết chuỗi giữa các đơn vị sản xuất và cung ứng sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về tính minh bạch và bảo vệ môi trường. Đây không chỉ là yêu cầu từ phía khách hàng mà còn là điều kiện bắt buộc để hàng dệt may Việt Nam được hưởng các ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Nhìn tổng thể, Đại điện Hiệp hội Dệt may Việt Nam nhận định con đường khả thi nhất để bứt phá của ngành chính là chuyển dịch sang tăng trưởng theo chiều sâu. Việc lấy chất lượng, giá trị gia tăng và đặc biệt là năng lực nội tại của doanh nghiệp làm trụ cột quản trị sẽ giúp ngành thích ứng linh hoạt trước mọi biến động địa chính trị. Qua đó, dệt may Việt Nam không chỉ giữ vững vai trò là ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế mà còn từng bước xây dựng nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của thương hiệu dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế đầy biến động.