Mới đây, các nhà nghiên cứu của Anh đã xác định đồng xu có hình dạng kỳ lạ, từng được dùng để trả tiền vé xe buýt tại thành phố Leeds (Anh) vào những năm 1950 có nguồn gốc từ một nền văn minh cổ đại cách đây hơn 2.000 năm.

Phát hiện này bắt đầu từ một câu chuyện tình cờ cách đây nhiều thập kỷ. Vào thời điểm đó, một hành khách đã sử dụng đồng xu lạ để thanh toán vé xe buýt. Sau đó, trong quá trình kiểm đếm doanh thu hàng ngày của hệ thống vận tải công cộng địa phương, James Edwards, khi đó giữ chức trưởng bộ phận thu ngân đã nhận thấy đồng xu không phải tiền tệ thông dụng của Anh và không thể đưa vào lưu thông. Lúc này, ông Edwards quyết định giữ lại và mang về nhà. Sau đó, ông tặng lại đồng xu cho cháu trai của mình là Peter.

Peter đã cất giữ hiện vật trong một chiếc rương gỗ nhỏ suốt hơn 70 năm mà chưa xác định được nguồn gốc chính xác. Ông kể lại rằng ông nội thường giữ lại những đồng xu lạ khi kiểm đếm tiền vé xe buýt. Mỗi lần ông đến thăm, ông nội lại đưa cho vài đồng để làm kỷ niệm.

Theo Peter, bối cảnh ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai có thể giải thích phần nào sự xuất hiện của những đồng tiền ngoại quốc. Nhiều binh sĩ khi trở về Anh mang theo các vật dụng từ những nơi từng đóng quân, trong đó có thể có các đồng xu cổ.

Sau nhiều năm tìm hiểu, Peter đã liên hệ với các chuyên gia tại University of Leeds để nhờ giám định. Kết quả nghiên cứu cho thấy đồng xu có nguồn gốc từ người Carthage - một phần của nền văn hóa Phoenician civilization và được đúc tại thành phố cổ Cadiz trên bờ biển Tây Ban Nha vào khoảng thế kỷ I trước Công nguyên.

Trên một mặt của đồng xu khắc hình vị thần Melqart, vị thần quan trọng của người Phoenicia. Hình tượng này thường được so sánh với anh hùng thần thoại Hy Lạp Herakles, với chiếc mũ đội đầu làm từ da sư tử - biểu tượng quen thuộc gắn với nhân vật trong thần thoại Hy Lạp.

Các chuyên gia cho rằng những đồng xu như vậy từng được lưu hành tại các khu định cư của người Carthage ở bán đảo Iberia trong thời kỳ cổ đại. Sau khi biết được nguồn gốc lịch sử của hiện vật, Peter hiện đã 77 tuổi quyết định hiến tặng đồng xu cho một tổ chức để phục vụ nghiên cứu và trưng bày.

Hiện đồng xu đã được trao cho Leeds Museums and Galleries và trở thành một phần của bộ sưu tập tại Leeds Discovery Centre. Trung tâm này lưu trữ nhiều hiện vật tiền tệ và đồng xu từ các nền văn hóa khác nhau trên thế giới, trải dài qua hàng nghìn năm lịch sử.

Bà Salma Arif, thành viên điều hành của Leeds City Council phụ trách lĩnh vực chăm sóc xã hội, lối sống và văn hóa, cho biết câu chuyện của đồng xu là một minh chứng thú vị cho hành trình kỳ lạ của các hiện vật lịch sử.

Theo bà, thật khó hình dung rằng một vật nhỏ bé được tạo ra bởi một nền văn minh cổ đại cách đây hơn hai thiên niên kỷ lại có thể bằng cách nào đó xuất hiện tại Leeds và trở thành một phần trong bộ sưu tập của thành phố.

Bà cũng nhấn mạnh rằng các bảo tàng không chỉ có nhiệm vụ bảo tồn hiện vật, mà còn kể lại những câu chuyện lịch sử ẩn sau chúng. Những câu chuyện như vậy giúp công chúng nhận ra rằng dấu vết của quá khứ có thể tồn tại quanh chúng ta, đôi khi ở những nơi ít ai ngờ tới nhất.