Theo một quan chức Nhà Trắng tiết lộ trước khi thông báo chính thức được đưa ra, hai nhà lãnh đạo sẽ cho biết các tập đoàn GE Vernova và Hitachi sẽ xây dựng các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ BWRX-300 tại bang Tennessee và Alabama, với tổng chi phí có thể lên tới 40 tỷ USD.

Theo vị quan chức giấu tên, các dự án nhằm góp phần ổn định giá điện và củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Điều này diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ đang chạy đua xây dựng các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều điện năng để phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo.

Những lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ, còn gọi là SMR, được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp của Mỹ nhờ khả năng cung cấp nguồn điện có thể phát theo nhu cầu. Tuy vậy, các chi tiết cụ thể, bao gồm thời điểm các lò phản ứng đi vào vận hành, hiện vẫn chưa được công bố.

Dù chính quyền Trump và ngành công nghiệp điện hạt nhân đang nỗ lực thúc đẩy phát triển công nghệ này, phần lớn thiết kế SMR vẫn cần được cơ quan quản lý phê duyệt. Cho đến nay, chưa có lò phản ứng SMR nào được đưa vào lưới điện tại Mỹ.

Các SMR có công suất nhỏ hơn so với lò phản ứng truyền thống, vốn thường đạt khoảng 1 gigawatt. Tuy nhiên, công nghệ này được kỳ vọng có thể được phát triển nhanh hơn so với quy trình kéo dài khoảng một thập kỷ để lựa chọn địa điểm, xây dựng và huy động vốn cho các nhà máy điện hạt nhân truyền thống.

Thỏa thuận về lò phản ứng lần này là dự án mới nhất thuộc quỹ đầu tư trị giá 550 tỷ USD mà Mỹ và Nhật Bản thống nhất trong khuôn khổ một thỏa thuận thương mại. Thỏa thuận đó đi kèm với việc ông Trump giảm thuế đối với ôtô và một số loại hàng hóa khác.

Tháng trước, hai nước cũng công bố 3 dự án đầu tiên từ quỹ này với tổng giá trị 36 tỷ USD, gồm một cảng xuất khẩu dầu của Mỹ, một nhà máy điện khí và một cơ sở sản xuất kim cương tổng hợp.

Hiện chưa rõ những khoản đầu tư khác có thể được công bố trong chuyến thăm của bà Takaichi. Truyền thông Nhật Bản cho biết nhiều phương án đang được cân nhắc, bao gồm các thỏa thuận liên quan đến năng lượng, khoáng sản quan trọng và quốc phòng.

Đối với Nhật Bản, thỏa thuận thương mại giúp củng cố quan hệ với Mỹ, đảm bảo mức thuế thuận lợi hơn cho xuất khẩu ôtô và mở ra một kênh đầu tư trực tiếp có thể được xử lý nhanh hơn. Cơ chế này có thể giúp xoa dịu những lo ngại từng phát sinh trong quá trình đầy biến động khi một doanh nghiệp Nhật Bản tìm cách mua lại US Steel - thương vụ cuối cùng đã được ông Trump chấp thuận.

Về phía Mỹ, ông Trump được cho là sẽ coi các dự án từ siêu quỹ đầu tư này như bằng chứng cho sự phục hồi của ngành công nghiệp Mỹ, đồng thời là minh chứng cho hiệu quả của chính sách thuế quan mà ông triển khai, dù các biện pháp đó đã làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ thương mại và làm thay đổi một số chuỗi cung ứng.

“Quy mô của các dự án này lớn đến mức không thể thực hiện nếu thiếu một từ rất đặc biệt: thuế quan”, ông Trump viết trên mạng xã hội vào tháng trước.

Tuy vậy, cơ chế phân bổ khoản quỹ 550 tỷ USD vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Quy mô khổng lồ của quỹ cũng có thể tiềm ẩn rủi ro chính trị đối với Nhật Bản nếu các dự án chủ lực gặp khó khăn trong quá trình triển khai.