Nỗ lực duy trì nhịp độ sản xuất đáp ứng thị trường

Khi những cơn gió lạnh tràn về cũng là lúc các làng nghề truyền thống bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ nhất nhằm chuẩn bị cho mâm cỗ Tết của mọi gia đình Việt. Tại khắp các vùng quê nông thôn, không khí lao động hăng say lan tỏa từ các xưởng bánh kẹo đến những lò miến gạo đỏ lửa ngày đêm, bảo đảm nguồn cung hàng hóa dồi dào cho thị trường cuối năm. Việc vừa duy trì chất lượng truyền thống, vừa đáp ứng áp lực cung ứng hàng nghìn tấn sản phẩm mỗi ngày đang đòi hỏi sự nỗ lực vượt bậc của các nghệ nhân cùng đội ngũ lao động địa phương.

Tại tỉnh Bắc Ninh, thương hiệu bánh chưng Vân thuộc xã Hoàng Vân từ lâu đã trở thành đặc sản truyền thống và là sản phẩm OCOP 3 sao của địa phương. Bánh chưng Vân được làm từ gạo nếp cái hoa vàng, nhân bánh gồm mỡ khổ thái nhỏ trộn với hạt tiêu và đỗ xanh. Mỗi chiếc bánh sử dụng khoảng 700g gạo nếp, 200g đỗ xanh cùng một dải thịt ba chỉ nhiều mỡ. Điểm độc đáo giúp bánh chưng Vân có hương vị khác biệt so với nhiều nơi khác chính là nguyên liệu được tuyển chọn kỹ lưỡng và cách gói bằng lá chít, giúp hạt gạo giữ nguyên hình dạng, có màu trắng đặc trưng.

Đại diện HTX Dịch vụ nông nghiệp Hoàng Vân chia sẻ rằng, bánh chưng Vân sử dụng hoàn toàn nguyên liệu sẵn có tại địa phương và không dùng bất kỳ chất phụ gia nào. Vị đại diện này khẳng định thương hiệu bánh chưng Vân được xây dựng dựa trên tiêu chí sạch, an toàn và bảo đảm sức khỏe cho cộng đồng. Những ngày cuối năm, khi lượng đơn hàng tăng cao, các hộ gia đình thường nhờ thêm hàng xóm hoặc họ hàng cùng tham gia gói bánh để kịp tiến độ giao hàng cho khách từ các tỉnh như Thái Nguyên hay Hà Nội, thường bắt đầu đặt bánh từ ngày 20 tháng Chạp.

Tại tỉnh Thái Nguyên, các cơ sở chế biến miến dong trên địa bàn các xã Thượng Minh, Phúc Lộc hay Côn Minh cũng đang tăng cường nhân công để đẩy nhanh tiến độ sản xuất. Việc bảo đảm đồng thời chất lượng và sản lượng phục vụ thị trường Tết được đặt lên hàng đầu trong bối cảnh đơn hàng dồn dập vào những ngày cuối năm. Các xưởng sản xuất làm việc xuyên ngày đêm nhằm bảo đảm miến được phơi khô tự nhiên dưới nắng trước khi đóng gói, xuất xưởng và cung ứng cho người tiêu dùng trên cả nước.

Ông Triệu Xuân Phương, chủ cơ sở chế biến miến dong Triệu Thị Tá cho biết, năm nay thời tiết thuận lợi giúp năng suất dong riềng ổn định, củ to và hàm lượng tinh bột cao. Riêng cơ sở của gia đình ông đạt hơn 30 tấn bột và dự kiến sản xuất khoảng 15 tấn miến dong thương phẩm cung cấp ra thị trường, đáp ứng nhu cầu thực khách. Đây là nguồn cung quan trọng trong mùa cao điểm Tết Nguyên đán năm nay nhờ chất lượng sợi miến dai ngon, mang hương vị đặc trưng.

Đại diện các cơ sở chế biến miến dong tại xã Thượng Minh cho hay, sản lượng tinh bột dong riềng năm nay tăng, chất lượng củ đồng đều hơn nên sợi miến có màu sắc đẹp và độ dai ổn định. Những cải thiện về nguyên liệu đầu vào đã giúp các cơ sở đáp ứng tốt hơn yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng đối với sản phẩm vừa ngon vừa bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm. Bên cạnh đó, các cơ sở cũng tích cực đầu tư thêm trang thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng suất phục vụ thị trường Tết 2026.

Ông Lý Văn Trường, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Minh thông tin rằng, các xưởng sản xuất trên địa bàn đang hoạt động khẩn trương nhưng vẫn tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm. Theo ông Trường, nhiều hộ đã đầu tư máy móc ở khâu ép sợi và cắt miến, qua đó nâng cao năng suất và giảm sức lao động thủ công cho người dân. Các cơ sở hiện nay cũng chú trọng khâu đóng gói hút chân không, in nhãn mác đầy đủ thông tin về thành phần và hạn sử dụng nhằm nâng tầm giá trị đặc sản địa phương.

Tại tỉnh Hưng Yên, làng nghề bánh kẹo xã Đông Hưng với hơn 500 hộ và cơ sở kinh doanh cũng đang bước vào mùa bận rộn nhất trong năm. Chị Vũ Thị Nắng, công nhân Công ty TNHH Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức cho biết, từ giữa tháng 12 năm 2025, công nhân đã phải tăng ca liên tục để kịp tiến độ đơn hàng. Nếu ngày thường sản lượng chỉ đạt khoảng 1 tấn bánh kẹo mỗi ngày thì vào vụ Tết, con số này tăng lên từ 3 đến 4 tấn để kịp vận chuyển, cung ứng cho thị trường các tỉnh miền Nam.

Anh Trần Văn Đông, đại diện Công ty TNHH Bánh kẹo đặc sản Thiên Đức khẳng định, dù sản xuất với quy mô lớn, đơn vị vẫn luôn chú trọng giữ gìn hương vị truyền thống. Theo anh Đông, công ty đã mạnh dạn đầu tư nhiều máy móc, dây chuyền tự động, đồng thời cải tiến bao bì theo hướng hiện đại, sang trọng nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường. Sự nhộn nhịp của các làng nghề trong vụ Tết không chỉ khẳng định sức sống bền bỉ của những giá trị truyền thống mà còn mở ra cơ hội kinh tế ổn định cho hàng nghìn lao động địa phương.

Đổi mới công nghệ và chuyển đổi số nâng tầm sản phẩm

Để thích ứng với thị trường hiện đại, các làng nghề truyền thống không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ bản sắc mà còn mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất. Việc chuyển đổi số từ khâu giới thiệu sản phẩm đến quá trình cơ giới hóa đã góp phần nâng cao giá trị hàng hóa Việt, đồng thời khẳng định vị thế của các đặc sản vùng miền. Những bước đi này giúp các làng nghề giải quyết bài toán năng suất, chất lượng và tạo sức cạnh tranh mạnh mẽ trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.

Tại làng gốm Bát Tràng (Hà Nội), các lò gốm đang tập trung nhân công, tăng ca liên tục để đáp ứng các đơn hàng đồ thờ và linh vật theo chủ đề năm mới. Chị Nguyễn Thu Thủy, chủ một cơ sở sản xuất gốm tại Bát Tràng cho biết, đơn vị đã chủ động chuẩn bị từ tháng 10 năm 2025 và xây dựng bộ sưu tập mùa xuân mới. Theo chị Thủy, sản xuất gốm thủ công đòi hỏi nhiều thời gian và sự tỉ mỉ, khiến áp lực lên nghệ nhân tăng cao, song đổi lại là khả năng kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhằm hạn chế tối đa các sai sót kỹ thuật.

Chị Tuyết Nguyệt Nhung, chủ một cửa hàng tại chợ gốm Bát Tràng cho biết, các cơ sở đã chủ động chuẩn bị nguồn hàng phong phú với mức giá đa dạng, phục vụ nhiều phân khúc khách hàng. Theo chị Nhung, lượng khách tham quan và đặt mua các bộ đồ thờ cao cấp trị giá hàng chục triệu đồng đang tăng mạnh vào những ngày cuối tuần tại phố gốm. Bên cạnh đó, các tiểu thương cũng tích cực quay video, livestream bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trên phạm vi cả nước.

Ông Phạm Văn Quang, Trưởng phòng Kinh tế – Hạ tầng xã Bát Tràng cho hay, địa phương đang phối hợp kiểm tra và yêu cầu các cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt quy định về nhãn mác. Ông Quang nhấn mạnh chính quyền khuyến khích các hộ chủ động chuẩn bị nguồn hàng, bảo đảm tiến độ và chất lượng phục vụ thị trường Tết sôi động. Việc xây dựng thương hiệu trên nền tảng số, cùng cam kết về chất lượng sản phẩm, được xem là hướng đi giúp làng nghề Bát Tràng với lịch sử lâu đời giữ vững uy tín trong lòng người tiêu dùng.

Tại tỉnh Thanh Hóa, không khí sản xuất tại các làng mật mía Lâm Thành hay miến gạo Thăng Long cũng rộn ràng không kém với khói bếp nghi ngút. Ông Đỗ Văn Dương, người có gia đình nhiều đời theo nghề mật mía cho biết, các công đoạn từ ép mía đến đun mật đều rất công phu và đòi hỏi sự nhẫn nại. Theo ông Dương, gia đình phải nổi lửa xuyên ngày đêm để có đủ hàng cung ứng cho các tiểu thương, bởi mật mía là món khoái khẩu không thể thiếu khi thưởng thức cùng bánh chưng của người dân xứ Thanh.

Ông Lê Bá Phiệt, trú tại thôn Tân Giao, xã Thăng Bình cho biết, mỗi năm gia đình ông sản xuất khoảng 20 tấn miến gạo với doanh thu hơn 100 triệu đồng. Riêng vụ Tết, cường độ làm việc của các thành viên trong gia đình phải tăng gấp đôi để đạt sản lượng khoảng 200 kg miến mỗi ngày phục vụ thị trường. Nhờ sự sôi động của thị trường cuối năm, thu nhập của người dân làm nghề miến được cải thiện rõ rệt, góp phần ổn định đời sống kinh tế tại khu vực nông thôn.

Ông Phạm Ngọc Tuấn, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thăng Bình thông tin rằng, nghề làm miến gạo đang giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, đặc biệt vào thời điểm nông nhàn. Ông Tuấn khẳng định chính quyền xã luôn tạo điều kiện để các hộ dân huy động tối đa nhân lực, bảo đảm các đơn hàng phục vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Sự phát triển của làng nghề miến gạo đã mang lại tổng giá trị sản xuất hàng năm lên tới hàng chục tỷ đồng, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương.

Tại Vĩnh Long, làng nghề bánh phồng Sơn Đốc cũng đang tất bật với những mẻ bánh trắng sân để kịp giao cho thương lái khắp các tỉnh, thành miền Tây. Anh Lê Trúc Lâm, chủ một cơ sở sản xuất có hai sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao cho biết, đã đầu tư máy móc vào công đoạn quết bột nhằm nâng cao năng suất. Theo anh Lâm, mỗi ngày cơ sở cung ứng khoảng 8.000 chiếc bánh, song các khâu quan trọng như pha trộn nước cốt dừa hay phơi nắng tự nhiên vẫn được giữ nguyên theo phương pháp truyền thống của cha ông.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngân, người gắn bó với nghề bánh phồng hơn 10 năm chia sẻ rằng, công việc tuy vất vả nhưng mang lại nguồn thu nhập ổn định, giúp bà nuôi con ăn học. Theo bà Ngân, niềm vui lớn nhất của người thợ là thấy những chiếc bánh phồng giòn xốp của quê hương được đưa đi khắp các vùng miền trên cả nước. Chính tình yêu nghề và sự cần cù của những người phụ nữ địa phương đã góp phần quan trọng giúp làng nghề di sản quốc gia này ngày càng phát triển bền vững.

Ông Bùi Văn Một, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Nhượng thông tin rằng, làng nghề hiện có 25 cơ sở sản xuất bánh phồng, cung ứng ra thị trường khoảng 25 triệu chiếc mỗi năm. Theo ông Một, địa phương đang chú trọng gắn kết làng nghề với du lịch trải nghiệm, tạo điều kiện để du khách trực tiếp tham gia sản xuất và thưởng thức đặc sản tại chỗ. Hướng đi này không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh làng nghề Sơn Đốc mà còn mở ra thêm sinh kế bền vững, giúp người dân làm giàu trên chính mảnh đất quê hương xứ dừa.