Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, công tác điều hành giá của Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức mới. Theo thông tin từ Bộ Tài chính ngày 3/6, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo điều hành giá, các giải pháp quản lý giá đã được triển khai chủ động, góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội trong những tháng đầu năm 2026.

Bộ Tài chính cho biết các bộ, ngành và địa phương đã thường xuyên theo dõi diễn biến thị trường, bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa thiết yếu và triển khai kịp thời các biện pháp quản lý giá thuộc thẩm quyền. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, những căng thẳng địa chính trị liên quan đến xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá xăng dầu tăng cao kéo theo chi phí vận tải quốc tế leo thang, tạo áp lực lên hoạt động sản xuất và lưu thông hàng hóa.

Mặc dù nguồn cung trong nước vẫn được bảo đảm, nhưng chi phí logistics và năng lượng gia tăng đã ảnh hưởng đến nhiều nhóm hàng quan trọng như vật liệu xây dựng, phân bón, thức ăn chăn nuôi và thực phẩm.

Trước diễn biến này, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính triển khai các biện pháp bình ổn thị trường. Ngoài việc sử dụng linh hoạt Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, Nhà nước còn giảm các loại thuế trong cơ cấu giá xăng dầu xuống mức 0%, đồng thời bổ sung nguồn lực để hỗ trợ quỹ bình ổn nhằm hạn chế tác động của giá nhiên liệu tới nền kinh tế.

Song song với đó, chính sách tài khóa tiếp tục được điều hành linh hoạt. Việc kéo dài chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) đến hết năm 2026 đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, duy trì sức cạnh tranh và ổn định giá bán trên thị trường. Bên cạnh các giải pháp kinh tế, nhiều chính sách an sinh xã hội đã được triển khai nhằm giảm gánh nặng chi phí cho người dân.

Từ năm học 2025 - 2026, học sinh từ bậc mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên cả nước được miễn học phí. Đồng thời, giá sách giáo khoa được điều chỉnh giảm từ 5% đến 20%. Theo Bộ Tài chính, các chính sách này không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ giáo dục mà còn góp phần trực tiếp làm giảm áp lực chi tiêu của các hộ gia đình, qua đó hỗ trợ kiểm soát mức tăng CPI trong nhóm dịch vụ giáo dục.

Số liệu của Cục Thống kê cho thấy chỉ số giá tiêu dùng trong những tháng đầu năm chịu ảnh hưởng đáng kể từ yếu tố mùa vụ và biến động giá nguyên liệu thế giới. Riêng tháng 2, nhu cầu tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ khiến CPI tăng 1,14% so với tháng trước. Đến tháng 3 và tháng 4, áp lực lạm phát tiếp tục gia tăng khi giá xăng dầu, khí đốt và vật liệu xây dựng đồng loạt tăng.

Tính chung bốn tháng đầu năm, CPI tăng 3,99% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 3,89%. Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có tới 10 nhóm ghi nhận mức tăng giá. Để chủ động kiểm soát tình hình, Bộ Tài chính đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều văn bản chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường công tác quản lý giá, bảo đảm công khai và minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Các cơ quan chức năng được giao nhiệm vụ kiểm tra, giám sát chặt chẽ thị trường, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng biến động giá để đầu cơ, thao túng hoặc nâng giá bất hợp lý. Việc kiểm soát giá các dịch vụ thiết yếu sau mỗi đợt điều chỉnh giá xăng dầu được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và duy trì ổn định thị trường.

Theo dự báo của Bộ Tài chính, những tháng cuối năm 2026, kinh tế thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro từ xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và những thay đổi khó lường trong chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn.

Các yếu tố này có thể tiếp tục gây biến động đối với giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào, tạo áp lực lên mặt bằng giá trong nước. Để bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và duy trì ổn định đời sống nhân dân, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung cầu thị trường, chủ động điều hòa nguồn hàng và sử dụng linh hoạt các công cụ điều tiết giá theo quy định pháp luật.

Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá sẽ được đẩy mạnh nhằm ngăn ngừa các hành vi vi phạm, góp phần giữ ổn định thị trường, củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư và người tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.