Lâm nghiệp Việt Nam tăng tốc đổi mới: Xây nền phát triển xanh, đa giá trị và hiện đại

Ngành lâm nghiệp bước vào giai đoạn mới 2026–2030 với định hướng rõ ràng: Nâng cao chất lượng rừng và giá trị gia tăng lâm sản

Sau gần 5 năm triển khai Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2021–2025, ngành lâm nghiệp đã đạt nhiều kết quả nổi bật, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế cho người dân vùng rừng.

Ông Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp, nhấn mạnh: “Ngành lâm nghiệp đã đạt nhiều kết quả nổi bật trong nhiệm kỳ 2020–2025. Tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân đạt 4,5%/năm; diện tích trồng rừng tập trung đạt trung bình 258.000 ha/năm; tỷ lệ che phủ rừng duy trì trên 42%”.

Theo ông Bảo, thành quả này đến từ sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sự vào cuộc tích cực của các địa phương, cùng tinh thần trách nhiệm của toàn ngành. Ông khẳng định: “Trong thời gian tới, toàn ngành sẽ tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân chính trị, thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý và phát triển rừng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững trong giai đoạn mới”.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến hết năm 2025, tỷ lệ che phủ rừng toàn quốc ước đạt 42,03%, giữ ổn định diện tích rừng tự nhiên và nâng cao chất lượng rừng trồng. Giá trị xuất khẩu lâm sản dự kiến đạt 14,5 tỷ USD, với mức tăng trưởng bình quân 5%/năm.

Không chỉ phát triển về lượng, ngành lâm nghiệp đã có những bước chuyển căn bản về chất lượng và mô hình phát triển. Từ chỗ tập trung vào khai thác gỗ và lâm sản thô, nay toàn ngành đang chuyển sang sản xuất theo chuỗi giá trị, đẩy mạnh chế biến sâu, nâng cao hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng. Đồng thời, việc phát triển rừng gỗ lớn, rừng có chứng chỉ quản lý bền vững (FSC) đã tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh trong thương mại quốc tế.

Một điểm đáng chú ý là ngành lâm nghiệp đã chủ động mở rộng không gian kinh tế rừng, phát triển các dịch vụ hệ sinh thái như du lịch sinh thái, dịch vụ môi trường rừng, tín chỉ carbon, trồng dược liệu và nuôi ong dưới tán rừng. Cách làm này không chỉ giúp tăng nguồn thu mà còn khuyến khích người dân gắn bó lâu dài với rừng, góp phần quản lý tài nguyên rừng hiệu quả hơn.

Nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng đã đạt hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, góp phần cải thiện sinh kế người dân vùng rừng. Các mô hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng trong rừng phát triển mạnh, với hơn 2,19 triệu lượt khách và doanh thu hơn 500 tỷ đồng năm 2024.

Ông Vũ Quang Sáng, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Kbang (Gia Lai), chia sẻ: "Từ năm 2021 đến nay, địa phương không xảy ra vụ cháy rừng nào. Việc giao khoán bảo vệ rừng đã giúp người dân có thêm thu nhập, nâng cao ý thức giữ rừng, góp phần giảm nghèo và phát triển kinh tế xanh”.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng trở thành điểm sáng, khẳng định cách tiếp cận “người dân là trung tâm”, kết hợp hiệu quả giữa bảo vệ rừng và phát triển sinh kế bền vững.

Cùng với đó, chuyển đổi số trong quản lý và giám sát rừng được đẩy mạnh, thông qua việc ứng dụng công nghệ viễn thám, định vị vệ tinh và cơ sở dữ liệu rừng quốc gia. Đây là công cụ giúp cơ quan quản lý cập nhật diễn biến tài nguyên rừng chính xác, kịp thời, đồng thời nâng cao tính minh bạch và truy xuất nguồn gốc lâm sản – một yêu cầu bắt buộc trong thương mại gỗ toàn cầu.

Trong giai đoạn 2026–2030, ngành lâm nghiệp đặt ra ba định hướng chiến lược trọng tâm:

-Phát triển kinh tế rừng đa giá trị – vừa khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên, vừa bảo tồn hệ sinh thái và tăng sinh kế bền vững cho người dân.

-Hiện đại hóa chuỗi giá trị lâm nghiệp, tăng tỷ trọng chế biến sâu, xuất khẩu sản phẩm có giá trị cao, từng bước xây dựng thương hiệu gỗ Việt trên thị trường thế giới.

-Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải carbon, đưa lâm nghiệp trở thành một trong những ngành mũi nhọn trong thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến gỗ công nghệ cao; mở rộng hợp tác quốc tế về quản lý rừng bền vững; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và cộng đồng dân cư trong quản lý và sử dụng rừng.

Nhìn tổng thể, ngành lâm nghiệp đang chuyển mình mạnh mẽ từ mô hình phát triển “khai thác – phục hồi” sang mô hình “đổi mới – sáng tạo – bền vững”. Với định hướng rõ ràng và sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, lâm nghiệp Việt Nam được kỳ vọng trở thành ngành kinh tế xanh, hiện đại và hội nhập sâu rộng, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng kinh tế quốc gia và mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2050.