Cuộc chạy đua điện hóa tại Thái Lan đang vấp phải một rào cản lớn mang tên niềm tin người tiêu dùng. Giữa lúc doanh số xe năng lượng mới liên tục xô đổ các kỷ lục, hàng ngàn khách hàng lại rơi vào cảnh khóc dở mếu dở khi phương tiện gặp sự cố nhưng không biết kêu ai. Tình trạng này đã buộc cơ quan chức năng nước sở tại phải tung ra một chiến dịch rà soát quy mô chưa từng có, trải dài từ thủ đô Bangkok đến khắp các tỉnh thành.

Nghịch lý thị trường bùng nổ nhưng mạng lưới dịch vụ teo tóp

Thống kê từ Cục Giao thông đường bộ Thái Lan cho thấy sự phát triển nóng của thị trường ô tô không khói thải. Chỉ riêng năm 2025, lượng xe thuần điện đăng ký mới đạt 147.571 chiếc, đẩy tổng số xe đang lưu hành lên mức 372.703 chiếc. Sân chơi này hiện nằm dưới sự thống trị của các thương hiệu xuất xứ Trung Quốc.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng mạng lưới dịch vụ hậu mãi lại hoàn toàn lệch pha với doanh số bán hàng. Điển hình như hệ thống đại lý NETA đã sụt giảm nghiêm trọng từ hơn 60 xuống còn khoảng 40 cơ sở, hệ lụy trực tiếp từ việc công ty mẹ tại Trung Quốc nộp đơn phá sản. Hàng loạt trung tâm dịch vụ của Deepal và GAC AION tại Bangkok cũng bất ngờ đóng cửa hoặc âm thầm chuyển sang kinh doanh thương hiệu khác. Việc đại lý đem con bỏ chợ khiến người dùng trở thành nạn nhân cuối cùng trong chuỗi cung ứng đứt gãy.

Hàng ngàn đơn khiếu nại

Sự sụp đổ của hệ thống hậu mãi được phản ánh chân thực qua những con số thống kê từ các cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong giai đoạn 2024 đến 2026, cơ quan chức năng đã tiếp nhận 1.348 vụ khiếu nại liên quan đến xe điện, với tổng yêu cầu bồi thường lên tới 103 triệu baht. Trong đó, các vấn đề về dịch vụ sau bán hàng chiếm tỷ trọng áp đảo với 56%. Hàng trăm khách hàng đành bất lực nhìn chiếc xe nằm phủ bụi hơn 60 ngày chỉ vì thiếu linh kiện thay thế hoặc trung tâm dịch vụ từ chối bảo hành.

Trước làn sóng phẫn nộ của dư luận, chính phủ Thái Lan không thể tiếp tục đứng ngoài cuộc. Kể từ giữa năm 2026, các đoàn thanh tra liên ngành đã đồng loạt tiến hành kiểm tra đột xuất các phòng trưng bày xe điện. Yêu cầu bắt buộc là mọi phương tiện phải minh bạch thông tin về nguồn gốc khối pin, quãng đường thực tế và tình trạng sẵn có của phụ tùng. Bất kỳ doanh nghiệp nào vi phạm quy định dán nhãn đều có nguy cơ đối mặt với án phạt tù lên tới 6 tháng hoặc nộp phạt 100.000 baht. Cơ quan chức năng tuyên bố nguyên tắc xử lý là phát hiện vi phạm sẽ lập tức khởi tố, tuyệt đối không có vùng cấm.

Đạo luật chống hàng lỗi

Áp lực từ cuộc khủng hoảng xe điện đã trở thành chất xúc tác mạnh mẽ đánh thức Dự luật trách nhiệm đối với hàng hóa khuyết tật. Đạo luật vốn nằm đắp chiếu hơn một thập kỷ qua đã bất ngờ vượt qua bốn cột mốc lập pháp quan trọng chỉ trong chưa đầy hai tháng. Theo nội dung đang được xem xét, dự luật sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc chơi khi chuyển gánh nặng chứng minh lỗi từ người mua sang người bán.

Đối với ô tô, mọi hỏng hóc phát sinh trong 1 năm đầu tiên hoặc 10.000 km lăn bánh sẽ mặc định là lỗi của nhà sản xuất. Nhà phân phối buộc phải hoàn tất sửa chữa trong thời hạn 90 ngày. Đáng chú ý, người mua trả góp được quyền hoãn thanh toán trong suốt thời gian phương tiện nằm xưởng chờ linh kiện.

Diễn biến pháp lý quyết liệt tại Thái Lan đang được giới quan sát ô tô khu vực Đông Nam Á theo dõi sát sao. Tại thị trường Việt Nam, các quy định bắt buộc nhà phân phối xe Trung Quốc phải minh bạch thông tin về khối pin hay năng lực cung ứng phụ tùng vẫn còn là một khoảng trống lớn. Bài học từ xứ sở chùa vàng cho thấy, nếu thiếu đi những bộ lọc pháp lý nghiêm ngặt, sự bùng nổ của xe điện giá rẻ rất có thể sẽ để lại những hệ lụy nặng nề cho người tiêu dùng trong dài hạn.