Hàng nội chiếm ưu thế và áp lực chất lượng thực phẩm

Thị trường giỏ quà Tết năm nay chứng kiến sự bùng nổ của các mặt hàng nông sản và đặc sản vùng miền, với mức giá phổ biến dao động từ 200.000 đến 500.000 đồng mỗi giỏ. Tại hệ thống siêu thị GO! và Tops Market, các hộp quà dưa lưới giống Hà Lan có giá chỉ từ 85.000 đồng hay những dòng giỏ quà Lộc Tài giá 350.000 đồng đang thu hút lượng lớn khách hàng cá nhân. Sự thay đổi này cho thấy người tiêu dùng không còn mặn mà với các dòng bánh kẹo nhập khẩu giá cao, thay vào đó chuyển sang ưu tiên các sản phẩm thiết thực như gạo ST25, nước mắm truyền thống, cà phê Tây Nguyên hoặc trà thảo mộc.

Giám đốc siêu thị Co.op Mart Hà Đông Nguyễn Thị Kim Dung cho biết, mùa Tết 2026 ghi nhận sự lên ngôi của các sản phẩm xanh, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất. Theo bà Dung, khách hàng hiện nay không còn mua sắm theo thói quen mà thường xuyên đọc kỹ nhãn mác, tìm hiểu vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất cũng như các chứng nhận OCOP của sản phẩm. Sự thận trọng này xuất phát từ xu hướng sống xanh và tiêu dùng bền vững đang ngày càng lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng cư dân tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, sự sôi động của thị trường cũng đi kèm với những lo ngại về an toàn thực phẩm và gian lận thương mại trong các giỏ quà gói sẵn. Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam Trần Thị Phương Lan cảnh báo, giỏ quà Tết là “mảnh đất màu mỡ” để một số đối tượng tuồn hàng không rõ nguồn gốc ra thị trường nhằm trục lợi. Bà Lan dẫn chứng tình trạng người bán đánh lừa người tiêu dùng bằng cách rút ruột từ 30–40% khối lượng in trên bao bì hoặc sử dụng những tên gọi na ná thương hiệu lớn để gây nhầm lẫn.

Thực tế đã chứng minh những lo ngại này là có cơ sở khi lực lượng chức năng vừa phát hiện một cơ sở tại phố Nguyễn Thiện Thuật sử dụng hàn the để sản xuất và tiêu thụ khoảng 300 tấn giò chả. Chị Nguyễn Minh Hương, chủ một cửa hàng kinh doanh trên phố Trần Duy Hưng, cho biết tâm lý người tiêu dùng hiện rất thận trọng trong chi tiêu và chỉ tin dùng các mặt hàng Việt có thương hiệu uy tín. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các nhà bán lẻ trong việc minh bạch hóa nguồn gốc hàng hóa nhằm duy trì niềm tin của người mua trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Giám đốc siêu thị WinMart Royal City Phạm Thị Thủy Hường cho biết, đơn vị đang phối hợp chặt chẽ với các nhà cung cấp lớn để xây dựng bộ sưu tập quà Tết đa dạng, phù hợp nhiều phân khúc khách hàng. Ở khoảng giá từ 529.000 đến 629.000 đồng, hệ thống giới thiệu các lựa chọn như hộp quà Tài Lộc, Hưng Vượng với những sản phẩm quen thuộc đến từ các thương hiệu uy tín trong nước. Việc mở rộng danh mục từ dòng bình dân đến các dòng quà tặng sức khỏe Healthy, chứa hạt dinh dưỡng và ít đường, được xem là hướng tiếp cận sát hơn với thị hiếu tiêu dùng mới.

Công nghệ AI và giải pháp kiểm soát hàng hóa toàn diện

Để giải bài toán niềm tin và chất lượng hàng hóa, các hệ thống bán lẻ đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại trong quy trình quản lý, vận hành. Giám đốc Vận hành WinCommerce miền Bắc Nguyễn Thị Thùy Hương khẳng định, kiểm soát chất lượng là nhiệm vụ trọng tâm, được duy trì nghiêm ngặt với quy trình kiểm tra ba bước từ nơi sản xuất, trung tâm phân phối đến kiểm tra nhanh tại quầy kệ. Theo bà Hương, năng lực xét nghiệm của phòng thí nghiệm đã được nâng lên gấp 5–10 lần so với ngày thường nhằm kiểm soát các chỉ tiêu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh hay chất tẩy trắng trong thực phẩm.

Song song với nỗ lực của doanh nghiệp, các cơ quan chức năng cũng chủ động vào cuộc để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong dịp cao điểm cuối năm. Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội Trịnh Quang Đức cho biết, đơn vị đã ban hành kế hoạch số 15 về cao điểm kiểm soát thị trường, tập trung phát hiện và xử lý các hành vi buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng. Ông Đức nhấn mạnh, lực lượng quản lý thị trường sẽ tăng cường giám sát tại các chợ đầu mối, kho bãi tập kết hàng hóa, đồng thời phối hợp liên ngành với công an và y tế để ngăn chặn các đường dây thực phẩm bẩn núp bóng đặc sản.

Sự góp mặt của trí tuệ nhân tạo AI cũng đang tạo ra cuộc cách mạng trong việc bình ổn cung cầu và cá nhân hóa nhu cầu mua sắm Tết. Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam Nguyễn Anh Đức nhận định, AI là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp phân tích hành vi tiêu dùng và xây dựng các kịch bản nhu cầu chi tiết theo từng vùng miền. Theo ông Đức, công nghệ này cho phép nhà bán lẻ nắm bắt chính xác khu vực nào ưa chuộng giỏ quà dưới 500.000 đồng hay nơi nào ưu tiên thực phẩm ít muối, từ đó tối ưu nguồn hàng và hạn chế tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt cục bộ như các năm trước.

Làn sóng số hóa không chỉ dừng lại ở hệ thống siêu thị mà còn lan tỏa mạnh mẽ đến các chợ truyền thống như Đồng Xuân hay Hàng Da. Chị Kim Anh, một tiểu thương tại chợ Đồng Xuân, cho biết chị thường xuyên livestream để giới thiệu sản phẩm và tương tác trực tiếp với khách hàng trên khắp các tỉnh, thành. Theo chị Kim Anh, đơn hàng trực tuyến hiện chiếm hơn một nửa doanh thu Tết của cửa hàng, bởi người mua có thể nhìn thấy hàng thật, giá thật qua màn hình điện thoại mà không cần đến trực tiếp sạp hàng.

Ở góc độ chuyên gia, Tiến sĩ Đinh Trọng Thịnh đánh giá việc ứng dụng AI và số hóa từ siêu thị đến tiểu thương là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế dân sinh. Ông cho rằng công nghệ giúp cắt giảm khâu trung gian, qua đó góp phần bình ổn giá thành sản phẩm, giúp người dân đón Tết đầy đủ hơn. Tuy nhiên, vị chuyên gia cũng lưu ý sự bùng nổ của các chợ mạng tiềm ẩn rủi ro về hàng giả, đòi hỏi người tiêu dùng cần chủ động sử dụng các ứng dụng quét mã QR và Blockchain để kiểm tra hành trình sản phẩm trước khi quyết định mua sắm.

Với nhóm người tiêu dùng bận rộn, các công nghệ thực tế ảo AR đang giúp việc sắm Tết trở nên nhanh gọn và thuận tiện hơn. Chị Thùy Linh, một nhân viên văn phòng, cho biết năm nay chị chỉ cần ngồi tại nơi làm việc để tham quan không gian ảo của các thương hiệu và sử dụng tính năng AR để ướm thử sản phẩm trong chính không gian nhà mình. Theo chị Linh, toàn bộ quá trình lựa chọn và chốt đơn chỉ diễn ra trong khoảng 5 phút, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc chen chúc tại chợ hay siêu thị vào những ngày cao điểm cận Tết.