Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 lần thứ I với chủ đề "Doanh nghiệp trước cú sốc địa chính trị toàn cầu: Ứng phó thế nào?" vừa diễn ra ngày 26/3, các chuyên gia kinh tế đã thẳng thắn nhìn nhận những thách thức mà doanh nghiệp đang đối mặt. Xung đột tại Trung Đông không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng mà còn đẩy chi phí năng lượng và logistics lên mức cao kỷ lục. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam – đặc biệt là khu vực vừa và nhỏ – đang phải gồng mình chống chọi với "cơn bão" chi phí đầu vào, từ giá nguyên liệu nhập khẩu đến áp lực tỉ giá và lãi suất.

Nhận diện rủi ro từ "cú sốc" chi phí và đứt gãy chuỗi cung ứng

Tại diễn đàn, TS Trần Du Lịch nhấn mạnh rằng nền kinh tế đang đối mặt với sự cộng hưởng tiêu cực: đơn hàng sụt giảm, quy mô nhỏ đi trong khi chi phí tài chính và giá nguyên liệu đầu vào tăng vọt. Đặc biệt, chi phí logistics vốn là điểm yếu cố hữu của doanh nghiệp Việt nay lại càng chịu áp lực nặng nề từ biến động năng lượng thế giới. Ông cảnh báo, nếu không có các kịch bản ứng phó linh hoạt theo từng tháng, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng mất thanh khoản do dòng tiền bị nghẽn lại bởi tồn kho và chi phí vận hành quá cao.

Bổ sung cho góc nhìn này, Nguyên Đại sứ Phạm Quang Vinh cho rằng rủi ro địa chính trị hiện nay không còn là biến số ngắn hạn mà đã trở thành "trạng thái bình thường mới". Việc các cường quốc gia tăng bảo hộ thương mại và đứt gãy chuỗi cung ứng tại các khu vực xung đột buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc lộ trình xuất nhập khẩu. Các chuyên gia thống nhất rằng, doanh nghiệp cần phải quản trị rủi ro ngay từ khâu lựa chọn thị trường ngách và bảo toàn năng lực sản xuất cốt lõi, thay vì chạy theo số lượng trong giai đoạn đầy rủi ro này.

Kiến nghị nới lỏng tài khóa và bình ổn các loại phí quản lý nhà nước

Để trực tiếp gỡ khó cho cộng đồng doanh nghiệp, PGS-TS Trần Hoàng Ngân – đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Trường Đại học Sài Gòn – đã đưa ra những kiến nghị rất cụ thể về chính sách. Ông ủng hộ quan điểm nới lỏng tài khóa trong bối cảnh nợ công đang ở ngưỡng an toàn (37% GDP). Theo đó, Nhà nước cần mạnh tay giảm tối đa các loại phí thuộc phạm vi quản lý như: phí hải quan, phí hạ tầng giao thông và các loại thuế gián thu để trực tiếp chia sẻ gánh nặng với doanh nghiệp. Việc sử dụng linh hoạt công cụ tài chính để bình ổn giá xăng dầu được coi là ưu tiên hàng đầu nhằm ngăn chặn hiệu ứng "chi phí đẩy" lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế.

Về phía chính sách tiền tệ, diễn đàn kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cần duy trì sự ổn định về lãi suất và đảm bảo thanh khoản hệ thống. Trong bối cảnh lạm phát chủ yếu đến từ các yếu tố bên ngoài, việc giữ mặt bằng lãi suất hợp lý là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp duy trì việc làm và không bị đứt gãy chuỗi giá trị. Về tầm nhìn dài hạn, các chuyên gia nhấn mạnh ba trụ cột chuyển đổi bắt buộc: xanh hóa sản xuất, số hóa quản trị và cơ cấu lại thị trường. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó với cú sốc địa chính trị mà còn là lộ trình để thương hiệu Việt khẳng định bản sắc và uy tín trên trường quốc tế theo đúng định hướng phát triển bền vững.