Nỗi lo mất mùa khi vải đang được giá

Những ngày cuối tháng năm, sắc đỏ của vải thiều phủ kín các khu vườn tại xã Phúc Hòa, Bắc Ninh. Xe tải của thương lái tấp nập vào tận làng, tạo nên bầu không khí lao động khẩn trương, nhộn nhịp. Thế nhưng, phía sau sự sôi động ấy, không phải người nông dân nào cũng đón nhận được một vụ mùa trọn vẹn. Trong khi nhiều nhà vườn hân hoan vì vải được giá, thì ở ngay gần đó, không ít người chỉ biết đứng lặng nhìn những cành cây trơ lá hoặc thưa thớt quả với đầy sự tiếc nuối.

Gia đình ông Nguyễn Văn Thuần ở thôn Vôi là một trường hợp tiêu biểu cho nỗi trăn trở của người nông dân trong mùa vải năm nay. Dù chăm sóc hơn một héc ta vải với nhiều kỳ vọng về vụ thu hoạch lớn, nhưng cuối cùng gia đình ông gần như không có quả để thu hái. Cảnh tượng vườn cây ảm đạm khiến ông không khỏi xót xa, bởi bao nhiêu công sức và hy vọng dồn nén suốt cả năm qua gần như trở nên công cốc. Sự mất mát này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập mà còn tác động lớn đến tâm lý của người nông dân.

Cùng chung nỗi buồn đó, ông Nguyễn Văn Thiết ở thôn Lân Thịnh cũng đứng giữa khu vườn vải gần một héc ta của mình với vẻ mặt đượm buồn. Những năm trước, sản lượng vải thiều của gia đình ông thường đạt hơn sáu tấn, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Tuy nhiên, năm nay sản lượng sụt giảm nghiêm trọng, ước tính chỉ còn chưa đầy một tấn. Ông Thiết chia sẻ rằng dù giá vải năm nay bán được hơn bốn mươi nghìn đồng một ký, cao hơn hẳn mọi năm, nhưng điều đó vẫn không thể khỏa lấp nỗi tiếc nuối khi sản lượng chỉ bằng một phần tư so với năm ngoái.

Theo đánh giá của người dân địa phương, nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng mất mùa diện rộng tại nhiều khu vực là do thời tiết thất thường. Những biến động khí hậu bất lợi trong giai đoạn cây ra hoa và đậu quả đã khiến hàng loạt diện tích vải thiều bị ảnh hưởng nặng nề. Đây là thách thức lớn đối với người nông dân bởi dù có nhiều kinh nghiệm canh tác lâu năm, việc ứng phó với những thay đổi khắc nghiệt của thời tiết vẫn còn nhiều hạn chế. Những gam màu tối trong bức tranh mùa vụ năm nay là minh chứng rõ nét cho sự bấp bênh của sản xuất nông nghiệp trong điều kiện khí hậu không thuận lợi.

Chuyển đổi sản xuất nâng giá trị quả vải

Trong bối cảnh sản lượng không đồng đều, tư duy sản xuất của người nông dân tại Bắc Ninh cũng đang có nhiều chuyển biến rõ rệt. Thay vì chạy theo số lượng bằng mọi giá như trước đây, người dân hiện chú trọng nhiều hơn đến chất lượng và giá trị gia tăng của nông sản. Cách làm này không chỉ giúp giảm bớt rủi ro từ thời tiết mà còn đưa vải thiều Việt Nam tiệm cận gần hơn với các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế. Việc canh tác theo chuẩn VietGAP hay GlobalGAP dần trở thành kim chỉ nam đối với nhiều hộ sản xuất.

Anh Bùi Mạnh Thắng ở thôn Vôi là một ví dụ điển hình cho hiệu quả của việc thay đổi phương thức canh tác. Với vườn vải rộng bảy sào, dù nhiều hộ xung quanh thất thu, vườn của anh vẫn sai trĩu quả với sản lượng khoảng năm tấn. Anh Thắng hào hởi cho biết việc bán được ba tấn vải với giá gần bốn mươi nghìn đồng một ký đã giúp gia đình không còn lo lắng về đầu ra. Đối với anh, mùa vải năm nay là một vụ mùa được giá, đồng thời cũng là thành quả xứng đáng sau nhiều năm gắn bó với loại cây trồng này.

Tại thôn Quất Du 2, xã Phúc Hòa, ông Ngô Tường Vi cũng đạt được những kết quả tích cực nhờ đầu tư vào chất lượng sản phẩm. Vườn vải rộng một héc ta của gia đình ông dự kiến cho sản lượng khoảng mười tấn, với chất lượng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Ông Vi chia sẻ rằng nhiều thương lái đã đến tận vườn hỏi mua từ rất sớm. Tuy nhiên, ông lựa chọn bán theo từng đợt để giữ giá. Đặc biệt, có thời điểm đầu vụ, ông đã bán được với mức giá lên tới bảy mươi nghìn đồng một ký. Đây là mức giá phản ánh rõ nét giá trị của những sản phẩm được đầu tư bài bản và chú trọng chất lượng.

Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, các doanh nghiệp cũng đang đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị quả vải. Ông Nguyễn Khắc Tiến, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Ameii Việt Nam, cho biết doanh nghiệp đã có bảy năm làm cầu nối đưa vải thiều Việt Nam ra thị trường thế giới. Ông khẳng định doanh nghiệp không chỉ xuất khẩu quả vải mà còn quảng bá những giá trị văn hóa cùng tinh hoa nông sản Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Việc kết nối chặt chẽ giữa doanh nghiệp và người nông dân đang góp phần hình thành chuỗi cung ứng bền vững, giúp quả vải Việt Nam từng bước khẳng định vị thế tại nhiều thị trường khó tính.