Giá điện, nước đẩy chỉ số giá tiêu dùng tháng Năm tăng 0,29%
Dưới tác động của thời tiết cực đoan kéo theo nhu cầu sử dụng điện, nước và các thiết bị làm mát tăng vọt, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng Năm đã ghi nhận mức tăng 0,29% so với tháng trước. Mặc dù áp lực giá cả hiện hữu trên diện rộng ở các nhóm năng lượng và dịch vụ, sự hạ nhiệt kịp thời của nhóm lương thực, thực phẩm đã trở thành điểm sáng giúp kìm hãm đà tăng chung của thị trường trong 5 tháng đầu năm 2026.
Thời tiết cực đoan chi phối đà tăng của nhóm năng lượng và dịch vụ
Theo số liệu từ Cục Thống kê, mức tăng 0,29% của CPI tháng Năm phần lớn bắt nguồn từ sự leo thang của nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng. Cụ thể, nhóm này đã tăng tới 0,96% và trở thành tác nhân quan trọng nhất dẫn dắt đà tăng chung.
Nguyên nhân trực tiếp là tình trạng nắng nóng gay gắt khiến lượng tiêu thụ điện, nước sinh hoạt tăng đột biến, đẩy giá điện tăng 2,38% và giá nước tăng 1,41%.
Sự dịch chuyển của thời tiết cũng tác động thẳng đến thói quen mua sắm của người dân. Điển hình là việc giá các thiết bị làm mát như máy điều hòa nhiệt độ, quạt điện và nhu cầu sử dụng thuốc y tế điều trị bệnh hô hấp, hạ sốt đều gia tăng.
Bên cạnh áp lực từ năng lượng sinh hoạt, gánh nặng chi phí còn cộng hưởng từ việc giá thuê nhà, dịch vụ sửa chữa và vật liệu bảo dưỡng đồng loạt đi lên.
Xếp thứ hai về mức độ tác động trong rổ hàng hóa là nhóm giao thông với mức tăng 0,83%. Việc chỉ số giá xăng tăng 2,12% không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí đi lại mà còn kéo theo một loạt dịch vụ phụ trợ như phí cầu đường, dịch vụ bảo dưỡng và học bằng lái xe điều chỉnh tăng.
Thêm vào đó, việc bước vào đầu mùa cao điểm du lịch cũng khiến sức cầu đối với nhóm văn hóa, giải trí tăng mạnh. Đặc biệt là phân khúc du lịch trong nước ghi nhận mức tăng 1,35% do chi phí tổ chức tour, vận chuyển và lưu trú bị đẩy lên cao.
Nguồn cung lương thực dồi dào kìm giữ chỉ số giá chung
Trong bối cảnh 10 trên tổng số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính đều ghi nhận đà tăng, sự sụt giảm của nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống đã tạo ra một vùng đệm quan trọng. Nhóm này giảm 0,14%, qua đó góp phần giảm trừ 0,05 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung.
Yếu tố then chốt làm nên sự ổn định này là chỉ số giá lương thực giảm tới 0,68%. Nhờ nguồn cung dồi dào từ vụ lúa đông xuân đang trong giai đoạn thu hoạch rầm rộ, giá các loại gạo tẻ đã đồng loạt đi xuống.
Cùng với lúa gạo, các mặt hàng thực phẩm tươi sống thiết yếu như thịt lợn, thủy sản và quả tươi cũng ghi nhận mức giảm đáng kể.
Sự suy giảm giá ở các mặt hàng này đã bù đắp hoàn toàn cho đà tăng của dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và một số mặt hàng gia vị, cho thấy vai trò điều tiết hiệu quả của an ninh lương thực trong nước.
Nhờ nhóm hàng ăn hạ nhiệt, lạm phát cơ bản trong tháng chỉ tăng 0,34%, duy trì mức bình quân 5 tháng là 4,04%. Con số này thấp hơn mức tăng CPI bình quân chung 4,31% của cùng kỳ.
Cũng trong tháng Năm, diễn biến thị trường tài chính ghi nhận nhịp điều chỉnh khi giá vàng giảm 4,11% do áp lực chốt lời. Ở chiều ngược lại, tỷ giá USD trên thị trường tự do nhích nhẹ 0,02%, giao dịch bình quân quanh ngưỡng 26.375 VND/USD.
