Cảnh báo khẩn cấp về khí hậu toàn cầu

Theo các chuyên gia từ tổ chức nghiên cứu Berkeley Earth, nhiệt độ đỉnh điểm của đợt El Nino năm nay có thể bỏ xa các kỷ lục trước đây. Cụ thể, nhiệt độ bề mặt biển tại Thái Bình Dương ước tính sẽ cao hơn 0,8 độ C so với kỷ lục thiết lập vào giai đoạn 2015-2016. Khi cộng hưởng với xu hướng biến đổi khí hậu, nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể tăng tới 1,7 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, chính thức vượt qua ngưỡng cam kết của Thỏa thuận Paris.

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cũng nhận định có tới 80% khả năng một đợt El Nino mạnh nhất lịch sử sẽ hình thành và kéo dài đến tháng 4/2027. Tương tự, Cơ quan khí tượng Philippines (PAGASA) đánh giá xác suất hình thái này tiếp tục mạnh lên là 81% và khả năng duy trì đến nửa đầu năm 2027 lên tới 97%. Trước tình hình này, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã lên tiếng nhấn mạnh thế giới phải coi đây là một lời cảnh báo khí hậu khẩn cấp.

Hệ lụy khôn lường đối với kinh tế vĩ mô và chuỗi cung ứng

Không chỉ tác động đến các chỉ số nhiệt độ, El Nino còn mang theo những "cú sốc" lớn về kinh tế và sinh thái. Theo ước tính từ Đại học Dartmouth, nếu các dự báo hiện tại sát với thực tế, đợt El Nino này có thể gây thiệt hại kinh tế toàn cầu lên tới 10 nghìn tỷ USD vào năm 2032. Tại các khu vực phụ thuộc vào kinh tế biển, nước biển ấm lên sẽ gây ra các đợt tẩy trắng san hô quy mô lớn, đe dọa trực tiếp đến thảm cỏ biển, rừng tảo bẹ và hệ sinh thái thủy sản, từ đó làm mất ổn định sinh kế của hàng triệu người.

Trên đất liền, nguy cơ hạn hán tại châu Á và mưa lũ tại Nam Mỹ đang đe dọa nghiêm trọng đến nguồn cung lương thực. Chi phí đầu vào và giá lương thực tăng cao có thể khiến lạm phát trở nên dai dẳng hơn, buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Các nền kinh tế đang phát triển tại khu vực châu Á như Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan và Việt Nam được dự báo sẽ chịu áp lực lớn nhất.

Thách thức lớn cho sản xuất nông nghiệp và thị trường nội địa

Tại nước ta, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia xác nhận El Nino 2026-2027 đã chính thức hình thành với tốc độ phát triển rất nhanh. Dự báo từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, lượng mưa trên nhiều lưu vực có thể thiếu hụt từ 10-50%. Hệ quả tất yếu là nguy cơ khô hạn và xâm nhập mặn gia tăng cao, tấn công trực tiếp vào các vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm như Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

Mùa mưa kết thúc sớm kết hợp với dòng chảy suy giảm sẽ tạo điều kiện cho nước mặn lấn sâu vào nội đồng, đe dọa đến các diện tích lúa, cây ăn trái và vùng nuôi trồng thủy sản. Nguồn nước suy giảm cũng làm giảm khả năng tích nước của các hồ thủy điện, gây áp lực lớn lên việc cung ứng điện cho sản xuất và sinh hoạt trong các tháng cao điểm.

Dù số lượng bão trên Biển Đông có thể ít hơn bình thường, nhưng các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xuất hiện bão mạnh với quỹ đạo phức tạp, kèm theo hàng chục đợt mưa lớn gây lũ quét, sạt lở đất vẫn luôn rình rập. Các doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất nông sản, hàng tiêu dùng và các sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên, cần theo dõi sát sao diễn biến thời tiết để chủ động kịch bản ứng phó, nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng và duy trì sự ổn định của thị trường.