Xoài keo Khánh Bình đối mặt thách thức nâng cao giá trị nông sản

Xã Khánh Bình (tỉnh An Giang) được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số của thị trấn Long Bình cùng hai xã Khánh An và Khánh Bình cũ. Với tổng diện tích tự nhiên đạt 17,93 km² và dân số hơn 42.746 người, địa phương này sở hữu nguồn lực lao động dồi dào cùng điều kiện thổ nhưỡng thuận lợi cho phát triển nông nghiệp. Hệ thống thủy lợi tại đây được chính quyền đầu tư đồng bộ, với ba trạm bơm công suất lớn, đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu tưới tiêu và chống úng cho các vùng chuyên canh cây ăn trái. Hiện nay, tổng diện tích canh tác nông nghiệp của toàn xã đạt hơn 1.088 ha, trong đó diện tích trồng cây ăn trái chiếm phần lớn với hơn 1.000 ha. Đáng chú ý, cây xoài keo đã trở thành loại cây trồng mũi nhọn khi chiếm tới 91,96% tổng diện tích cây ăn trái, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của địa phương.

Dù có diện tích canh tác lớn, nhưng trong quá khứ, nhà vườn tại Khánh Bình chủ yếu sản xuất theo phương thức truyền thống nên giá trị kinh tế chưa đạt như kỳ vọng. Việc phụ thuộc vào các kỹ thuật canh tác cũ khiến chất lượng trái xoài không đồng đều, mẫu mã chưa bắt mắt và khó đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế. Vì vậy, thách thức đặt ra cho ngành hàng xoài keo là phải thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng cho vùng đất biên giới này. Mục tiêu cốt lõi không chỉ là giải quyết việc làm cho lao động nông thôn mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định và bền vững thông qua việc mở rộng con đường xuất khẩu chính ngạch sang các thị trường khó tính trên thế giới.

Theo ghi nhận từ Phòng Kinh tế xã Khánh Bình, sự chuyển dịch trong tư duy canh tác đã bắt đầu mang lại những tín hiệu tích cực cho bộ mặt nông nghiệp địa phương. Nhà vườn đã mạnh dạn ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến như bao trái, tỉa cành và quản lý dịch bệnh tổng hợp để bảo vệ chất lượng sản phẩm ngay từ trên cây. Nhờ những nỗ lực không ngừng, sản phẩm xoài keo Khánh Bình đã chính thức đạt chứng nhận OCOP 3 sao vào năm 2024, từng bước khẳng định vị thế vững chắc trên thị trường nội địa. Đây là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự công nhận về chất lượng và tiềm năng của loại trái cây đặc sản này, đồng thời tạo tiền đề để địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp nâng cao giá trị theo hướng gia tăng chiều sâu.

Chia sẻ về thực trạng sản xuất tại địa phương, ông Trương Trí Thông, Trưởng Phòng Kinh tế xã Khánh Bình, cho biết hiện nay toàn xã đang triển khai thực hiện 150 ha xoài sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và 160 ha theo tiêu chuẩn GlobalGAP. Việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất nghiêm ngặt này đã giúp giá trị trái xoài tăng lên rõ rệt so với phương thức canh tác thông thường trước đây. Theo ông, vào đầu mùa vụ năm 2025, trong khi xoài sản xuất theo lối cũ chỉ có giá khoảng 3.000 đồng/kg thì xoài đạt chuẩn GlobalGAP đã đạt mức giá ấn tượng 13.000 đồng/kg. Hiệu quả kinh tế chênh lệch này đã tạo động lực mạnh mẽ, khiến nhiều hộ dân bày tỏ mong muốn được đào tạo, tập huấn kỹ thuật để sớm tham gia vào các vùng trồng đạt chuẩn quốc tế.

Liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị mở con đường xuất khẩu

Để giải quyết triệt để bài toán đầu ra và đảm bảo tính bền vững cho cây xoài keo, xã Khánh Bình đã tập trung đẩy mạnh công tác cấp mã số vùng trồng và xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ khép kín. Tính đến cuối năm 2025, toàn địa phương đã có 569,4 ha xoài keo được cấp mã số vùng trồng, với tổng cộng 17 mã số đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu. Đây được coi là "giấy thông hành" quan trọng để trái xoài keo Khánh Bình thâm nhập sâu vào các thị trường lớn như Australia, Hàn Quốc, New Zealand và Trung Quốc. Đặc biệt, trong năm 2025, vùng trồng này đã mở rộng thị phần sang các nước trong khu vực như Thái Lan và Malaysia, đồng thời tiếp cận cả thị trường Hoa Kỳ thông qua các doanh nghiệp liên kết uy tín.

Sự hình thành và phát triển của các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp đã đóng vai trò là "cầu nối" vững chắc giữa người nông dân và doanh nghiệp thu mua. Điển hình như Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Phú Thịnh An Khánh, đơn vị này hiện đang quản lý vùng nguyên liệu hơn 13,5 ha của 7 thành viên cốt chốt. Bằng cách thực hiện bao tiêu sản phẩm với mức giá cố định được thỏa thuận từ đầu vụ, hợp tác xã giúp người nông dân loại bỏ hoàn toàn nỗi lo "được mùa mất giá". Sự minh bạch trong các điều khoản liên kết không chỉ đảm bảo lợi nhuận ổn định cho các thành viên mà còn tạo sự an tâm tuyệt đối để nhà vườn tập trung nâng cao kỹ thuật, chăm sóc vườn cây theo đúng lộ trình sạch và bền vững.

Nói về hiệu quả của mô hình liên kết này, ông Nguyễn Sĩ Tiến, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Phú Thịnh An Khánh, cho biết đơn vị luôn cam kết bảo đảm mức lợi nhuận cho các thành viên tham gia đạt trên 30% so với chi phí đầu tư. Định hướng trong năm 2026, hợp tác xã sẽ tiếp tục mở rộng quy mô liên kết với các doanh nghiệp lớn để xây dựng những hợp đồng bao tiêu dài hạn và ổn định hơn nữa. Ông nhấn mạnh rằng hoàn thiện các quy trình về mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc là yếu tố then chốt để nâng cao giá trị sản phẩm theo chuỗi. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một hệ sinh thái sản xuất chuyên nghiệp, nơi lợi ích của người nông dân luôn được đặt ở vị trí trung tâm thông qua việc tiếp cận trực tiếp thị trường thế giới.

Trực tiếp thụ hưởng những thành quả từ sự thay đổi này, anh Bùi Văn An, một nhà vườn đang canh tác 30 ha xoài keo theo tiêu chuẩn VietGAP, cho biết mỗi năm vườn xoài của gia đình anh đạt năng suất bình quân từ 17 đến 18 tấn/ha. Với sản lượng xuất khẩu ổn định từ 300 đến 400 tấn mỗi năm, kinh tế gia đình anh đã trở nên khá giả và ổn định hơn trước đây. Anh chia sẻ rằng từ khi tham gia hợp tác xã, anh hoàn toàn yên tâm về đầu ra vì sản phẩm luôn được bán với mức giá cao hơn hẳn thị trường tự do. Bước sang năm 2026, anh hy vọng thời tiết thuận lợi để xoài tiếp tục trúng mùa, giúp nhà vườn có thêm lợi nhuận đầu tư tái sản xuất và nâng cao chất lượng trái xoài keo.

Trong giai đoạn tiếp theo, xã Khánh Bình định hướng sẽ tiếp tục mời gọi các doanh nghiệp khảo sát vùng trồng và ký kết biên bản ghi nhớ về tiêu thụ nông sản bền vững. Hiện nay, diện tích xoài GlobalGAP của xã đã được liên kết chặt chẽ với Công ty Cổ phần Rau quả Thực phẩm An Giang (Antesco) theo mô hình chuỗi giá trị khép kín từ khâu sản xuất đến tiêu thụ cuối cùng. Chính quyền địa phương cũng khuyến khích người dân từng bước chuyển đổi sang canh tác hữu cơ để đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh của thế giới. Việc kiên trì đi theo con đường sản xuất sạch, có liên kết và định hướng thị trường rõ ràng đang giúp xoài keo Khánh Bình khẳng định vị thế thương hiệu nông sản chủ lực, đồng thời thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững.